Fabl nedir, özellikleri nelerdir? Hayvanların kahraman olduğu ve ders verme amacı güden fabl türü hakkında merak edilenler, yazım kuralları ve örnekleri haberimizde.
Fabl, edebiyatta ders verme amacı güden, kısa ve öğretici anlatım türlerinden biridir. Türk Dil Kurumu’na göre fabl, kahramanları genellikle hayvanlardan seçilen, sonunda ahlaki bir ders veren, çoğu zaman manzum olarak yazılan hikâye türüdür. TDK’de fabl için “öykünce” ifadesi de kullanılmaktadır.
Fabllerde hayvanlar, bitkiler ya da cansız varlıklar insan gibi konuşturulur ve düşündürülür. Bu sayede soyut kavramlar somutlaştırılır ve olay örgüsüyle okuyucuya aktarılır.
Fabllerde amaç eğlendirirken öğretmektir. Anlatım sade ve akıcıdır. Olaylar kısa tutulur ve genellikle tek bir mesaj etrafında şekillenir. Fabllerde en sık işlenen konular arasında doğruluk, çalışkanlık, sabır, paylaşma ve dürüstlük gibi evrensel değerler yer alır.
Teşhis (kişileştirme) ve intak (konuşturma) sanatları fabl türünün vazgeçilmez anlatım teknikleridir.
Fabl Nasıl Yazılır?
Fabl yazarken öncelikle verilmek istenen ders belirlenir. Ardından bu mesaja uygun hayvan kahramanlar seçilir. Kısa ve anlaşılır bir olay örgüsü oluşturularak hayvanların insan gibi davrandığı bir anlatım kurgulanır. Hikâye, sonunda açık ya da örtük bir dersle tamamlanır.
Fabller genellikle kısa tutulur ve okuyucunun kolayca anlayabileceği bir dil tercih edilir.
Fabl türü dünya edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Ezop ve La Fontaine, fabl denince akla gelen en önemli isimler arasında yer alır. Bu yazarların eserleri, yüzyıllardır çocuklar ve yetişkinler tarafından ilgiyle okunmaktadır.
Fabl Türünün Dünyadaki En Önemli Temsilcileri
Fabl türü denildiğinde akla gelen ilk isimler, binlerce yıl öncesinden günümüze kadar ulaşan hikâyeleriyle insanlığa ders vermeye devam ediyor.
1. Ezop (Aisopos) - Antik Yunan
M.Ö. 6. yüzyılda yaşadığına inanılan Ezop, fabl türünün kurucusu kabul edilir. Köle olarak yaşadığı dönemde, düşüncelerini hayvanlar üzerinden anlatarak toplumsal eleştiriler yapmıştır.
En Bilinen Eserleri: Ağustos Böceği ile Karınca, Tavşan ile Kaplumbağa, Karga ile Tilki.
2. Beydeba - Hint Edebiyatı
Doğu dünyasının en büyük fabl yazarıdır. Ünlü eseri Kelile ve Dimne, aslında bir hükümdara devlet yönetimi ve ahlak üzerine öğütler vermek amacıyla yazılmıştır. Eserdeki hikâyeler, iki çakal olan "Kelile" ve "Dimne" üzerinden şekillenir.
3. La Fontaine (Jean de La Fontaine) - Fransız Edebiyatı
yüzyılda yaşayan La Fontaine, fabl türünü modern formuna ulaştıran isimdir. Ezop ve Beydeba'nın hikâyelerini şiirsel (manzum) bir dille yeniden kaleme alarak dünya edebiyatına kazandırmıştır. Sade ve akıcı diliyle çocuk edebiyatının vazgeçilmezi olmuştur.
4. Şeyhi - Türk Edebiyatı
Edebiyatımızda fabl türünün en önemli ve ilk örneği kabul edilen "Harname" (Eşek Kitabı) adlı eserin yazarıdır. Toplumsal bir hiciv olan bu eser, bir eşeğin üzerinden insanların hırslarını anlatır.
