Yeni doğmuş bir bebeği sımsıkı sarıp sarmalamak… Birçok aile için bu görüntü hem iç ısıtan hem de “böyle daha rahat uyur” düşüncesiyle yapılan bir alışkanlık. Özellikle büyüklerden duyulan “kundak bebekleri sakinleştirir” cümlesi, kuşaktan kuşağa aktarılıyor. Ancak işin tıbbi tarafı, bu alışkanlığın her zaman masum olmadığını söylüyor.
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Okan Özkunt, özellikle bacakları dümdüz ve sıkı şekilde sarılan bebeklerde kalça gelişiminin olumsuz etkilenebileceğine dikkat çekiyor. Çünkü yeni doğan bir bebeğin kalça eklemi henüz tam olgunlaşmış değil; gelişimi doğumdan sonra da devam ediyor.
Minik kalçalar hALA gelişim aşamasında
Bir bebeğin kalça eklemi, ilk aylarda şekillenmeye devam eder. Bu dönemde uyluk kemiği ile kalça yuvası arasındaki uyum son derece hassastır. Bebekler doğal olarak bacaklarını hafif bükülü ve yana açık pozisyonda tutar. Bu duruş, kalça sağlığı için olması gereken pozisyondur.
Eğer kundak sırasında bacaklar dümdüz yapılıp birbirine bastırılarak sabitlenirse, kalça eklemi doğal hareket alanını kaybedebilir. İşte bu durum, “gelişimsel kalça displazisi” denilen tabloya ve ileri vakalarda kalça çıkığına kadar ilerleyebilen sorunlara zemin hazırlayabilir.
“Her kundak zararlı” demek doğru mu?
Hayır. Burada asıl mesele, nasıl kundak yapıldığı. Bebeğin üst gövdesini sarıp, alt kısmı gevşek bırakmak ve kalça ile dizlerin serbestçe hareket etmesine izin vermek gerekiyor. Yani bebeğin bacakları hafif bükülü kalabilmeli ve yana açılabilmeli.
Doç. Dr. Okan Özkunt, özellikle ilk üç ayın kritik olduğuna işaret ederek, ailelerin bilinçsiz ve sıkı kundaktan kaçınması gerektiğini vurguluyor. Şüphe durumunda çocuk doktoruna ya da ortopedi uzmanına danışmak, ileride yaşanabilecek büyük sorunların önüne geçebilir.
Aileler nelere dikkat etmeli?
Kalça gelişimiyle ilgili sorunlar her zaman ilk bakışta anlaşılmayabilir. Ancak bazı küçük işaretler uyarıcı olabilir:
- Bez değiştirirken kalçadan ses gelmesi
- Bacakların biri diğerine göre daha zor açılması
- Bacak boylarında fark
- Yürümeye başladıktan sonra aksama
Türkiye’de bebeklere ilk aylarda yapılan kalça ultrasonu taraması, bu riskleri erken saptamak için büyük önem taşıyor. Erken tanı konulduğunda tedavi süreci hem daha kısa hem de daha başarılı oluyor.
Geleneksel bilgi, bilimsel rehberlikle buluşmalı
Bebeğin huzurlu uyumasını istemek her anne babanın en doğal duygusu. Ancak onu rahatlatmaya çalışırken farkında olmadan kalça sağlığını riske atmamak gerekiyor. Kundak yapılacaksa, “kalça dostu” yöntem tercih edilmeli ve bacakların hareketine mutlaka izin verilmeli.
Çünkü minik bir ihmal, ileride uzun süreli bir tedavi sürecine dönüşebilir.
Kundak tamamen yasak bir uygulama değil; fakat yanlış teknikle ve aşırı sıkı yapıldığında kalça çıkığı riskini artırabilir. Bu nedenle ailelerin bilinçli hareket etmesi ve doktor kontrollerini ihmal etmemesi büyük önem taşıyor.
