Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Levent Kurnaz, küresel sıcaklıklardaki artış hızına dikkat çekerek yüzyıl sonunda ısınmanın 2,8 dereceyle sınırlı kalacağı öngörüsünü fazla iyimser bulduğunu söyledi. Kurnaz, 1,5 derece sınırının aşılmasının ardından sıcaklıkları yeniden bu seviyeye düşürmenin de henüz kanıtlanmamış büyük ölçekli karbon uzaklaştırma yöntemlerine bağlı olduğunu vurguladı.
Küresel iklim değişikliğinin etkileri giderek daha fazla tartışılırken, Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından yayımlanan son Emisyon Açığı Raporu, yüzyıl sonunda dünyayı bekleyen sıcaklık artışına ilişkin öngörüleri yeniden gündeme taşıdı. Rapora göre, mevcut politikaların sürmesi halinde küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi döneme kıyasla 2,8 dereceye ulaşması bekleniyor.
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Levent Kurnaz ise söz konusu tahminin fazla iyimser olabileceği uyarısında bulundu. Kurnaz, küresel sıcaklıklardaki artış hızının son dönemde belirgin biçimde yükseldiğini belirterek, emisyonların kalıcı olarak azalmaya başlamaması ve iklim sistemindeki bazı süreçlerin ısınmayı hızlandırabilmesi nedeniyle daha yüksek sıcaklık artışlarının yaşanabileceğine işaret etti.
Küresel ısınmada 2,8 derece tahmini neden tartışılıyor?
UNEP'in geçen hafta yayımladığı “Dönüş Noktası” başlıklı Emisyon Açığı Raporu'nda, ülkelerin mevcut iklim politikalarını sürdürmesi halinde küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonunda 2,8 dereceye ulaşabileceği öngörüldü. Ülkelerin Ulusal Katkı Beyanları'nda yer alan emisyon hedeflerini uygulaması ve benzer çabaları sürdürmesi durumunda ise artışın 2,6 dereceyle sınırlandırılabileceği belirtildi.
AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Prof. Dr. Levent Kurnaz, küresel sıcaklıkların uzun yıllar boyunca yaklaşık 10 yılda 0,2 derece arttığını, ancak son dönemde bu hızda belirgin bir yükseliş gözlendiğini söyledi.
Son dönemdeki hızlanmanın ne kadarının kalıcı olduğunun bilimsel açıdan tartışıldığını belirten Kurnaz, 2100 yılında sıcaklık artışının 2,8 dereceyle sınırlı kalabilmesi için yüzyılın geri kalanındaki ortalama ısınma hızının yakın dönemde gözlenen seviyenin altına düşmesi gerektiğini ifade etti.
Kurnaz, yenilenebilir enerji ve elektrikli ulaşım teknolojilerindeki gelişmelere rağmen küresel karbondioksit salımlarının henüz kalıcı biçimde azalmaya başlamadığına dikkati çekti. Uluslararası iklim işbirliğini zorlaştıran siyasi gelişmelerin de mücadeleyi güçleştirdiğini belirten Kurnaz, ABD'nin Paris Anlaşması'ndan yeniden ayrılmasını bu duruma örnek gösterdi.
Buzulların erimesi ve ormanların kaybı ısınmayı hızlandırabilir
İklim sisteminin kendi içinde küresel ısınmayı güçlendirebilecek süreçler bulunduğunu belirten Kurnaz, buz ve kar örtüsünün azalması, donmuş topraklardan karbon salımı ve ormanların karbon tutma kapasitesini kaybetmesi gibi gelişmelere işaret etti.
Bu süreçlerin yanı sıra olası iklim devrilme noktalarının da sıcaklık artışını hızlandırabileceğini kaydeden Kurnaz, ısınmayı artırabilecek belirsizliklerin, sıcaklık artışını azaltabilecek belirsizliklerden daha ağır bastığını düşündüğünü dile getirdi.
Kurnaz, bu nedenle UNEP'in 2,8 derecelik tahminini yanlış olarak değerlendirmediğini, ancak mevcut koşullar dikkate alındığında fazla iyimser bulduğunu ifade etti.
1,5 dereceye geri dönmek için devasa karbon uzaklaştırma gerekiyor
UNEP raporunda, küresel sıcaklık artışının mümkün olan en düşük düzeyde tutulduğu “1,5 derecelik en düşük olası aşım senaryosu” da ele alındı.
Bu senaryoya göre, yüzyılın ortalarına doğru en yüksek sıcaklık artışının 1,7 ila 1,8 dereceyle sınırlandırılması ve küresel sıcaklık artışının 2100 yılına kadar yeniden 1,5 dereceye veya bu seviyenin altına düşürülmesi olasılığı yaklaşık yüzde 50 olarak değerlendiriliyor.
Bunun gerçekleşmesi için küresel sera gazı emisyonlarının 2025 seviyelerine kıyasla 2030'a kadar yüzde 18, 2035'e kadar yüzde 45 ve 2040'a kadar yüzde 69 azaltılması gerekiyor.
Kurnaz, 1,5 derece sınırının aşılmasının ardından yeniden bu seviyeye dönülebileceği beklentisine de temkinli yaklaştı. Bu senaryonun yalnızca sera gazı salımlarını hızla azaltmayı değil, atmosferden salınandan daha fazla karbondioksit uzaklaştırmayı da gerektirdiğini belirten Kurnaz, şöyle konuştu:
“Atmosferden yüz milyarlarca ton karbondioksit uzaklaştırmak, çok büyük yatırımlar, enerji, arazi, altyapı ve güvenli, kalıcı karbon depolama kapasitesi gerektiriyor. Bugün bu teknolojilerin ve yöntemlerin bazılarını biliyoruz ancak bunları küresel ölçekte, yeterli hızda ve güvenilir biçimde uygulayabileceğimiz henüz kanıtlanmış değil.”
Kurnaz'a göre, atmosferden büyük miktarlarda karbondioksit uzaklaştırılması konusunda gerekli kapasite henüz ortaya konulmuş değil. Bu nedenle sıcaklıkların daha sonra yeniden 1,5 dereceye düşeceği varsayımına dayanan iklim senaryolarının önemli belirsizlikler içerdiği değerlendiriliyor.
Kurnaz'dan geri dönüşü zor iklim süreçleri uyarısı
Küresel sıcaklıkların ilerleyen yıllarda yeniden düşmesinin, bu süreçte ortaya çıkan bütün zararların ortadan kalkacağı anlamına gelmediğini vurgulayan Kurnaz, bazı iklim olaylarının yüzyıllar boyunca etkisini sürdürebileceğini belirtti.
Kaybedilen türlerin, yok olan buzulların ve çöken ekosistemlerin eski haline dönmesinin mümkün olmayabileceğine dikkati çeken Kurnaz, iklim politikalarının gelecekte her şeyin planlandığı gibi ilerleyeceği varsayımına dayandırılmaması gerektiğini söyledi.
Kurnaz, “2,8 derece çok tehlikeli bir dünya anlamına geliyor ve benim kişisel kaygım, daha yüksek bir ısınmaya doğru giderek, bu esnada aşılan eşiklerin geri dönüşü olmamasından kaynaklanıyor.” ifadelerini kullandı.
COP31 için beklentisini açıkladı
Prof. Dr. Levent Kurnaz, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında düzenlenecek COP31'e ilişkin beklentisini de paylaştı.
Kurnaz, konferansta karbon salımlarının azaltılmasına yönelik net bir karar çıkmayacağını, alınması muhtemel kararın ise muğlak ifadeler içereceğini öngördüğünü belirtti.
