Google, Meta ve TikTok gibi devlerin kullandığı "takip pikselleri", platformlara üye olmayan kişilerin bile dijital ayak izlerini takip ederek "gölge profiller" oluşturuyor. ABD'deki hastanelerin %66'sının bu pikselleri kullandığı ortaya çıkarken, veri ihlalleri milyonlarca dolarlık davalara dönüştü.
Teknoloji devlerinden "gölge profil" tuzağı
Dijital teknolojilerin gelişmesiyle birlikte kullanıcı verilerini toplama yöntemleri, sadece platform içi hareketlerle sınırlı kalmıyor. "Gölge profil" adı verilen yöntemle, bir sosyal medya hesabı olmayan kişilerin bile internetteki her adımı izlenerek haklarında gizli veri dosyaları oluşturuluyor.
Bu sistemin en önemli bileşeni ise takip pikselleri. Şeffaf ve çıplak gözle görülmeyen bu grafik dosyaları; web sitelerine, e-postalara ve uygulamalara yerleştirilerek şu bilgileri anında dev şirketlerin sunucularına aktarıyor:
IP adresleri ve cihaz bilgileri
Tıklanan ürünler ve ilgi alanları
Sağlık sitelerindeki hassas aramalar ve tanılar
İnternetin her yerinde Google'ın "gözü" var
DuckDuckGo tarafından paylaşılan "Tracker Radar" verileri, internet sitelerindeki takip trafiğinin boyutunu gözler önüne seriyor. Verilere göre teknoloji devlerinin izleme oranları şöyle:
Bu tabloya göre, gezdiğiniz her 10 siteden yaklaşık 7'sinde Google sizi izlemeye devam ediyor.
ABD'de sağlık verileri krizi: 3 milyon kişi etkilendi
Takip piksellerinin kullanımı sadece reklamcılıkla sınırlı kalmayıp sağlık sektörüne de sızmış durumda. PNAS Nexus'ta yayımlanan çalışmaya göre, ABD'deki hastanelerin %66'sı bu pikselleri kullanıyor.
Özellikle Advocate Aurora Health (AAH) vakasında, Meta Pixel ve Google Analytics kullanımı nedeniyle yaklaşık 3 milyon hastanın kişisel sağlık bilgileri rızaları dışında teknoloji devlerine aktarıldı. Bu durum, ABD'de 50'den fazla toplu davanın açılmasına neden oldu.
Takip pikselleri yasal mı? (KVKK ve GDPR süreci)
Takip pikseli teknolojisi kendi başına yasa dışı değildir; ancak kullanımı sıkı kurallara bağlıdır. Türkiye'de 6698 sayılı KVKK, Avrupa'da ise GDPR kapsamında şu şartlar aranmaktadır:
Açık Rıza: Reklam ve pazarlama amaçlı tüm pikseller için kullanıcının aktif onayı şarttır.
Şeffaflık: Şirketler, verilerin hangi amaçla toplandığını ve kimlere aktarıldığını açıkça belirtmek zorundadır.
Analist Notu: "Gölge profil" yöntemi sayesinde, kişi bir gün platforma üye olmaya karar verdiğinde, şirket onun hakkında yıllardır biriktirdiği verileri anında profilinin arkasına yerleştirebiliyor. Bu, dijital gözetimin en karanlık yönü olarak kabul ediliyor.
