Türk edebiyatı ve tiyatrosunun önemli isimlerinden Haldun Taner, eserleri, kariyeri ve hayatı ile merak ediliyor. Peki, Haldun Taner kimdir, hangi eserleri vardır, ailesi kimlerden oluşur ve neden hayatını kaybetti? İşte detaylar:
Hayatı ve Eğitimi
Haldun Taner, 1915 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Beş yaşındayken babasını kaybeden Taner, annesiyle birlikte büyükbabasının konağında büyüdü. Orta öğrenimini Galatasaray Sultanisi’nde 1935 yılında tamamladı.
Devlet bursu ile Almanya’da Heidelberg Üniversitesi’nde siyasal bilgiler eğitimi almak üzere gönderildi. Ancak ağır tüberküloz hastalığı nedeniyle 1938’de eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldı ve Türkiye’ye döndü. 1938-1942 yılları arasında Erenköy Sanatoryumu’nda tedavi gördü.
Yüksek öğrenimini 1950 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Alman Filolojisi bölümünde tamamladı ve 1950-1954 yıllarında üniversitenin Sanat Tarihi Kürsüsü’nde asistan olarak görev yaptı.
Edebiyat ve Tiyatro Kariyeri
Taner, edebiyat hayatına genç yaşta yazdığı skeçler ile başladı. İlk öyküsü “Töhmet”, 1946 yılında Yedigün dergisinde Haldun Yağcıoğlu takma adıyla yayımlandı. 1953’te New York Herald Tribune tarafından düzenlenen öykü yarışmasında “Şişhane’ye Yağmur Yağıyordu” ile birinci oldu.
1950’li yıllarda tiyatroya yönelen Taner, dramatik oyunlarının ardından epik tiyatro denemelerine girişti. Türk tiyatrosundaki ilk epik tiyatro örneği olarak kabul edilen “Keşanlı Ali Destanı”, hem yurtiçinde hem de yurtdışında (Almanya, İngiltere, Çekoslovakya, Yugoslavya) sahnelendi ve 1964’te Atıf Yılmaz tarafından sinemaya uyarlandı.
Taner ayrıca Devekuşu Kabare, Bizim Tiyatro ve Tef Kabare Tiyatrosu gibi tiyatro topluluklarının kurulmasında öncü rol oynadı.
Beyazperde ve Ödülleri
“Kaçak” (1955) ve “Dağlar Delisi Ferhat” (1957) filmleriyle senaryo ödülleri aldı.
“Sancho’nun Sabah Yürüyüşü” (1969) ile Bordighera Uluslararası Mizah Festivali Öykü Ödülü kazandı.
“Sersem Kocanın Kurnaz Karısı” (1971) oyunuyla 1972 Türk Dil Kurumu Tiyatro Ödülü’nü aldı.
1983’te Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü’nü Pertev Naili Boratav ile paylaştı.
Taner, Milliyet gazetesinde “Deve Kuşuna Mektuplar” başlığı altında haftalık köşe yazıları yazarak dönemin güncel olaylarını değerlendirdi.
Haldun Taner’in ailesi Gürcü asıllı Tavdgiridze kökenine dayanır. Babası Ahmed Selahaddin Bey, Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı üyesiydi ve İstanbul’un işgali sonrası mütareke yıllarında ülkenin bağımsızlığı için yazıları ve nutuklarıyla mücadele etmiş bir aydındı.
Ölümü ve Mirası
Haldun Taner, 7 Mayıs 1986’da İstanbul’da hayata veda etti.
Adı, İstanbul Şehir Tiyatroları’nın Kadıköy sahnesine verilerek yaşatıldı. Bilgi Yayınevi, eserlerini dizi hâlinde yayımladı ve Milliyet Gazetesi, Haldun Taner anısına 1987’den itibaren her yıl Haldun Taner Öykü Ödülleri düzenlemeye başladı.
