Türkiye, Mısır, Ürdün ve 5 ülke daha, İsrail’in Batı Şeria'daki ilhak ve yerleşim faaliyetlerini hızlandıran yeni kararlarını ortak bir bildiriyle kınadı. Bakanlar, iki devletli çözümün baltalandığı ve uluslararası hukukun çiğnendiği uyarısında bulundu.
“İsrail’in Filistin toprakları üzerinde egemenliği yok”
Ortak açıklamada, İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’da hukuka aykırı şekilde egemenlik dayatmayı, yasa dışı yerleşimleri kalıcı hale getirmeyi ve yeni bir hukuki-idari gerçeklik oluşturmayı hedeflediği belirtildi.
Bu adımların, Filistin halkının zorla yerinden edilmesine ve ilhak sürecinin hızlandırılmasına hizmet ettiği ifade edilerek, İsrail’in bu yöndeki karar ve uygulamalarının en güçlü şekilde kınandığı kaydedildi. Bakanlar, İsrail’in işgal altındaki Filistin toprakları üzerinde hiçbir egemenliğinin bulunmadığını bir kez daha teyit etti.
“Yayılmacı politikalar şiddeti körüklüyor”
Açıklamada, İsrail hükümetinin Batı Şeria’da sürdürdüğü yayılmacı politikalar ve yasa dışı uygulamaların bölgede şiddeti ve çatışmayı artırdığı uyarısında bulunuldu.
Bu uygulamaların, iki devletli çözümü açıkça baltaladığı ve Filistin halkının 4 Haziran 1967 sınırları temelinde, başkenti işgal altındaki Kudüs olan bağımsız ve egemen bir devlet kurma hakkına yönelik ciddi bir saldırı niteliği taşıdığı vurgulandı.
BM kararları ve UAD görüşüne açık ihlal
Dışişleri bakanları, İsrail’in Batı Şeria’daki uygulamalarının hükümsüz olduğunu belirterek, özellikle Doğu Kudüs dahil 1967’den bu yana işgal edilen Filistin topraklarının statüsünü değiştirmeyi amaçlayan tüm adımların uluslararası hukuka aykırı olduğunu ifade etti.
Açıklamada, İsrail’in eylemlerinin, başta BM Güvenlik Konseyi’nin 2334 sayılı kararı olmak üzere tüm ilgili BM kararlarını ve Uluslararası Adalet Divanı’nın 2024 yılında yayımladığı, İsrail işgalinin sona erdirilmesi gerektiğini teyit eden istişari görüşünü açıkça ihlal ettiği kaydedildi.
Uluslararası topluma çağrı: İsrail durdurulmalı
Bakanlar, uluslararası toplumu hukuki ve ahlaki sorumluluklarını yerine getirmeye çağırarak, Batı Şeria’daki tehlikeli tırmandırmanın ve İsrailli yetkililerin kışkırtıcı açıklamalarının durdurulması için İsrail’e baskı yapılması gerektiğini vurguladı.
Açıklamada, Arap Barış Girişimi ile uyumlu ve uluslararası meşruiyet kararlarına dayanan iki devletli çözümün, bölgede güvenlik ve istikrarı sağlayacak adil ve kapsamlı barışın tek yolu olmaya devam ettiği belirtildi.
Batı Şeria’da statü tartışması
1995 tarihli Oslo II Anlaşması’na göre Batı Şeria;
Filistin yönetiminin tam kontrolündeki A Bölgesi,
Filistin sivil idaresi ve İsrail güvenlik kontrolündeki B Bölgesi,
Tamamen İsrail kontrolündeki C Bölgesi olmak üzere üçe ayrılıyor.
C Bölgesi, Batı Şeria’nın yaklaşık yüzde 61’ini kapsıyor.
İsrail güvenlik kabinesinin, Filistin yönetiminin kontrolündeki bölgelerde İsrail’in denetimini artıran kararları onayladığı belirtiliyor.
El Halil ve Harem-i İbrahimi düzenlemeleri
İsrail basınına göre, alınan kararlar El Halil’deki mevcut düzenlemeleri de etkiliyor. Harem-i İbrahimi Camisi ve çevresindeki planlama ile inşaat yetkilerinin, 1997 El Halil Anlaşması’na aykırı şekilde belediyeden alınarak İsrail Sivil İdaresi’ne devredilmesi gündemde.
Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplum, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’yı işgal altındaki Filistin toprağı olarak kabul ederken, İsrail’in yerleşim faaliyetleri uluslararası hukuka göre yasa dışı sayılıyor.
Gazze savaşı sonrası Batı Şeria’da tırmanış
Uzmanlar, statükoyu değiştirmeye yönelik tek taraflı adımların iki devletli çözüm ihtimalini daha da zayıflattığını belirtiyor.
İsrail’in 8 Ekim 2023’te Gazze’ye başlattığı saldırıların ardından Batı Şeria’daki askeri operasyonlarını da yoğunlaştırdığı, bu süreçte öldürmeler, gözaltılar, zorla yerinden etmeler ve yerleşim genişletme faaliyetlerinin arttığı ifade ediliyor.
Bu dönemde en az 1112 Filistinlinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 11 bin 500 kişinin yaralandığı ve 21 binden fazla kişinin gözaltına alındığı bildiriliyor.
Batı Şeria’da askeri yönetim altında 3 milyon Filistinli
1967’den bu yana İsrail işgali altında bulunan Batı Şeria’da yaklaşık 3 milyon Filistinli, İsrail askeri yönetimi altında yaşamını sürdürüyor.
Buna karşın, Filistin toprakları üzerine uluslararası hukuka aykırı şekilde inşa edilen 365 Yahudi yerleşiminde 500 binden fazla İsrailli yerleşimci, İsrail yasalarına tabi olarak hayatını sürdürüyor.
Filistinliler, topraklarının gasbedilmesi ve İsrail ordusunun koruması altındaki yerleşimcilerin artan saldırıları nedeniyle ağır insani koşullar altında yaşam mücadelesi veriyor.
