Almanya’da yayımlanan yeni bir araştırma, yapay zekanın henüz genel çaplı bir istihdam krizine yol açmadığını ancak 20-29 yaş grubundaki çalışanların iş olanaklarının olumsuz etkilendiğini ortaya koydu. Araştırmada, gençlerin tam zamanlı istihdamında 1,2 puanlık düşüş yaşandığı, ekonomik durgunluğun ise bu gerilemede yapay zekadan daha belirleyici olduğu vurgulandı.
“İş Hayatına Yeni Başlayanlar İçin Yapay Zeka İstihdam Katili mi? Şartlı Geçici Rahatlama” başlıklı çalışmada, teknolojik dönüşümün farklı yaş gruplarındaki çalışanları farklı biçimlerde etkilediği belirtildi.
Sosyal güvence kapsamındaki ortalama 22,3 milyon tam zamanlı çalışanın aylık verilerine dayanan araştırmaya göre, yeni teknolojilerin etkisinin yüksek olduğu mesleklerde genel istihdam artışı, diğer mesleklere kıyasla daha güçlü gerçekleşti. Ancak bu eğilim, özellikle genç çalışanlar açısından farklı bir tablo ortaya koydu.
Genç çalışanların tam zamanlı istihdamı geriledi
Araştırmada, teknolojik dönüşümün etkisinin yüksek olduğu mesleklerde 30-39 yaş grubunun istihdam artışının yaklaşık 6 puan, 40-64 yaş grubunun ise yaklaşık 5 puan daha yüksek olduğu kaydedildi.
Buna karşılık, 20-29 yaş grubundaki çalışanların tam zamanlı istihdamında 1,2 puanlık düşüş gözlendi. Araştırmacılar, bu farklılığın gençler açısından erken bir uyarı sinyali olduğunu belirtirken, mevcut ekonomik durgunluğun istihdam olanakları üzerindeki etkisinin daha büyük olduğuna dikkat çekti.
Uzmanlar, yaş grupları arasındaki farkı açıklayabilecek etkenlerden birinin mesleki deneyim olduğunu ifade etti. Daha deneyimli çalışanların mesleki muhakeme becerileri sayesinde yapay zeka sistemlerinden daha verimli yararlanabildiği değerlendirildi.
Uzaktan çalışma gençlerin işe uyumunu zorlaştırıyor
Araştırmada, yapay zeka kullanımının yaygın olduğu mesleklerin önemli bir bölümünün uzaktan çalışmaya elverişli olduğuna işaret edildi. Bu durumun, mesleğe yeni başlayan gençlerin çalışma ortamına uyum sağlamasını ve deneyim kazanmasını zorlaştırabileceği belirtildi.
Şirketlerin de bu dezavantaj nedeniyle işe alımlarda doğrudan deneyimli profesyonellere yönelmesinin gençlerin iş bulma olanaklarını sınırlayabileceği kaydedildi.
“Asıl belirleyici faktör ekonomik durgunluk”
IAB Araştırmacısı Oliver Schlenker, genç istihdamındaki gerilemede yapay zekanın şimdilik ikincil bir rol oynadığını vurguladı.
Schlenker, özellikle son yıllarda yaşanan ekonomik zayıflığın gençlerin istihdamındaki düşüşün temel nedeni olduğunu belirterek, dijitalleşmenin etkisinin daha alt sıralarda kaldığını ifade etti.
Araştırmacı, ekonomik açıdan zayıflayan sektörlerde genç istihdamının yüzde 4,2 oranında gerilediğini aktardı.
Risk akademik eğitim almamış gençlerde yoğunlaşıyor
IAB Araştırmacısı Michele Dinelli, teknolojik dönüşümden kaynaklanan istihdam risklerinin özellikle akademik eğitim almamış gençler ve imalat sektöründe yoğunlaştığını belirtti.
Dinelli, analizlerde 20-29 yaş grubunda yüksek teknoloji yoğunluğu ile olumsuz istihdam eğilimi arasında doğrudan bir ilişkinin öne çıktığını ifade etti. Bu ilişkinin özellikle akademik olmayan mesleklerde ve imalat sanayisinde dikkat çektiğini kaydetti.
IAB Başkan Yardımcısı Melanie Arntz ise teknolojik etkinin yüksek olmasının mutlaka zayıf istihdam artışı anlamına gelmediğini belirtti. Arntz, yapay zeka ve dijitalleşmenin iş gücü piyasasındaki etkilerinin 2025 sonrasında da yakından takip edilmesi gereken önemli bir faktör olmayı sürdüreceğini vurguladı.
