İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliği nedeniyle küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,3 dereceyi aşması, sıcak hava dalgalarının daha sık, daha şiddetli ve daha uzun süreli yaşanmasına neden oluyor.
Sıcak hava dalgaları bu yıl özellikle Avrupa'da beklenenden daha erken etkili olurken, yüksek sıcaklıklar çok sayıda ülkede can kayıplarına ve ekonomik zararlara yol açtı.
Avrupa'da aşırı sıcaklar yaklaşık 20 bin can aldı
Dünyanın en hızlı ısınan kıtası konumundaki Avrupa'da bu yaz aşırı sıcakların 20 bine yakın kişinin ölümüne neden olduğu bildirildi.
Almanya'da bu yıl yüksek sıcaklıklar nedeniyle 9 bin 800'den fazla kişi hayatını kaybetti. Sıcaklıkların özellikle 75 yaş ve üzerindeki nüfusu daha ağır şekilde etkilediği belirtildi.
Fransa, haziran ayında etkili olan sıcak hava dalgasının 5 bin 700 can kaybına neden olduğunu açıkladı.
Bu yıl 4 farklı sıcak hava dalgasının yaşandığı İngiltere'de ise yüksek sıcaklıklar nedeniyle 2 bin 877 kişinin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor.
ABD, Güney Kore ve Japonya'da da sıcaklık alarmı
Temmuz ayında 40 milyondan fazla kişi için aşırı sıcaklık uyarısı yapılan ABD'de sıcaklara bağlı 25 ölüm kaydedildi. ABD'de bu yılın ilk yarısı, kayıtlardaki ikinci en sıcak dönem oldu.
Güney Kore'de mayıs ayının ortasından bu yana 2 bin 25 kişi yüksek sıcaklıkların yol açtığı sağlık sorunları yaşarken sıcak hava dalgasında 19 kişi hayatını kaybetti.
Japonya'da ise 20-26 Temmuz tarihlerinde etkili olan sıcak hava dalgası nedeniyle 18 bin 600 kişi hastaneye kaldırıldı, 45 kişi hayatını kaybetti. Ülkenin bazı bölgelerinde sıcaklıklar 40 dereceye kadar çıktı.
Tokyo'nun en büyük hayvanat bahçesi Tama'da da sıcak çarpması nedeniyle 3 aslan öldü.
İklim değişikliği orman yangınlarını da artırıyor
Küresel ısınmanın şiddetinin artmasıyla birlikte özellikle yaz ayları orman yangınları açısından daha riskli hale geliyor.
Maryland Üniversitesinin verilerine göre, 2001-2022 döneminde kaybedilen ağaçlık alanların yüzde 27'si orman yangınlarından kaynaklanırken bu oran 2023-2025 döneminde yüzde 43'e yükseldi.
Böylece orman yangınlarının artık 20 yıl öncesine göre iki kat daha fazla ağaçlık alan kaybına yol açtığı belirtildi.
İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliğinin neden olduğu aşırı sıcaklıklar, orman yangınlarının ortaya çıkması ve yayılması için "elverişli koşullar" oluşturuyor.
Uluslararası bilim insanlarını bünyesinde bulunduran World Weather Attribution tarafından yapılan son analize göre iklim değişikliği, Fransa'da son dönemdeki yıkıcı orman yangınlarını tetikleyen aşırı hava koşullarının ortaya çıkma riskini en az 2 kat, İspanya'da ise 20 kat artırdı.
Avrupa'da 460 bin hektardan fazla alan yandı
Avrupa Orman Yangınları Bilgi Sistemi (EFFIS) verilerine göre Avrupa Birliği ülkelerinde bu yıl orman yangınları nedeniyle kaybedilen alan 460 bin hektarı aştı.
İspanya ve Fransa, orman yangınlarından en fazla etkilenen ülkelerin başında geliyor.
Türkiye, Yunanistan, Fas, Tunus, Nijerya ve Kanada'nın da aralarında bulunduğu çok sayıda ülkede yüksek sıcaklıkların tetiklediği orman yangınları görüldü.
Sadece Kanada'da bu yıl 6 milyon hektarlık alanın yandığı hesaplandı. Bu kayıp, orman yangınlarının yol açtığı üçüncü en büyük alan kaybı olarak kayıtlara geçti.
Orman yangınları yalnızca ağaçlık alanların kaybına değil, aynı zamanda yaban hayatının da tehlikeye girmesine neden oluyor.
Aşırı sıcaklar ekonomiyi de vuruyor
Küresel ısınmanın geldiği noktada aşırı sıcaklıkların günlük yaşamı etkilemediği alan neredeyse kalmadı.
Sıcaklıkların etkisiyle kuraklık koşulları şiddetlenirken tarımsal üretimde kayıplar, çalışanların iş veriminde düşüş, ulaşımda aksaklıklar ve ekonomik zararlar giderek artıyor.
İngiltere merkezli düşünce kuruluşu ECIU'nun analizine göre haziran ayında etkili olan sıcak hava dalgasının Avrupa'nın tahıl hasadında yaklaşık 2 milyar avroluk kayba yol açtığı tahmin ediliyor.
Tahmini kayıpların yaklaşık dörtte üçünü Fransa ve Macaristan oluşturuyor.
Aşırı sıcakların buğday ve mısır mahsullerini erken gelişim aşamasında etkilemesi nedeniyle Fransa'nın tahıl hasat miktarı 4,1 milyon ton aşağı yönlü revize edildi. Bu kaybın ekonomik büyüklüğü yaklaşık 891 milyon avro olarak hesaplandı.
Macaristan ise 2,4 milyon ton tahıl kaybına uğrarken bunun değerinin 444 milyon avro olduğu belirtildi.
ECIU, söz konusu kayıpların Avrupa'yı ithalata daha bağımlı hale getirebileceği ve yılın ilerleyen dönemlerinde güney yarımküredeki hasatlara bağlı olarak küresel emtia fiyatlarını artırabileceği uyarısında bulundu.
İngiltere'de temmuz en kurak ay oldu
Londra Ekonomi Okulu bünyesindeki Grantham İklim Değişikliği ve Çevre Araştırma Enstitüsü ile Avrupa-Akdeniz İklim Değişikliği Merkezi'nin analizine göre, haziran ayında yaşanan sıcak hava dalgası İngiltere'de 1,5 milyar dolarlık ekonomik kayba neden oldu.
Ekonomik kaybın; yüksek sıcaklıkların yol açtığı uyku ve sağlık sorunları, çalışma saatlerindeki azalma ve çalışanların verimliliğinin düşmesi nedeniyle ortaya çıktığı belirtildi.
İngiltere Çevre Ajansı ise ülkenin yarısı için kuraklık ilan etti.
Temmuz, İngiltere'de kayıtlara geçen en kurak ay oldu. Kuraklık nedeniyle bahçe sulamasına da kısıtlamalar getirildi.
Yağmurlu iklimi ve geniş yeşil alanlarıyla bilinen İngiltere'nin bazı bölgeleri, yeşil dokusunu kaybederek kurak bir görünüme büründü.
Aşırı sıcaklar enerji ve ulaşımı da tehdit ediyor
Yüksek sıcaklıklar Fransa'da kritik altyapı üzerinde de baskı oluşturdu. Çevresel endişeler nedeniyle ülkedeki 3 nükleer reaktörde elektrik üretimi geçici olarak durduruldu.
Avrupa'nın en önemli ticaret yollarından biri olan Ren Nehri'nde kayıtlardaki en düşük su seviyesi görüldü.
Kuraklık koşullarının gelecek haftalarda daha da şiddetlenmesinin beklendiği belirtilirken, Ren Nehri'ndeki su seviyesinin daha fazla düşeceği tahmin ediliyor.
İklim değişikliğinin etkileri genişliyor
Can kayıplarından orman yangınlarına, tarımsal üretim kayıplarından enerji ve ulaşım altyapısındaki sorunlara kadar geniş bir alanda etkisini artıran aşırı sıcaklıklar, iklim değişikliğinin ekonomik ve sosyal sonuçlarının da giderek ağırlaştığını ortaya koyuyor.
