Avrupa Birliği (AB) ve üye ülkeler, internet ortamında kontrolsüz şekilde geçirilen sürenin artmasıyla birlikte çocuklar ve gençler için sosyal medya kullanımına yönelik yeni düzenlemeler üzerinde yoğunlaşıyor.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in, 16 yaş altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişiminin yasaklanacağını açıklamasının ardından, Avrupa genelinde bu yöndeki çalışmalar yeniden gündeme geldi.
Dijital riskler alarm veriyor
Dijital platformlarda geçirilen sürenin artmasıyla birlikte algı manipülasyonu, dezenformasyon, nefret söylemi, kişisel verilerin ihlali ve dolandırıcılık gibi suçlar daha sık görülmeye başladı.
Özellikle dijital zorbalık, uygunsuz içeriklere maruz kalma ve psikolojik etkiler, sosyal medya kullanıcıları arasında en hassas grup olan çocuklar açısından ciddi riskler oluşturuyor.
AB Komisyonu’ndan ulusal girişimlere destek
Çocukların dijital ortamda korunması için dünya genelinde sosyal medya şirketlerine yönelik yasal düzenlemeler gündeme gelirken, AB Komisyonu da üye ülkelerin ulusal düzeyde attığı adımlara olumlu yaklaşıyor.
Komisyon, yaş doğrulama sistemleri konusunda üye ülkelerle iş birliği içinde, Birlik genelinde “uyumlu bir yaklaşım” geliştirmek amacıyla çalışmalarını sürdürüyor.
AP’den “sosyal medyada 16 yaş sınırı” çağrısı
Avrupa Parlamentosu (AP), çocukların sosyal medyaya erişimi için 16 yaş sınırı getirilmesini öneren raporu kabul etti.
Tavsiye niteliğindeki raporda, 13-16 yaş arası çocukların dijital platformlara yalnızca ebeveyn izniyle erişebilmesi gerektiği vurgulandı. Ayrıca sosyal medya platformlarının yaşa uygun ve güvenli tasarım zorunluluğu taşıması istendi.
“Manipülatif stratejilere karşı korunma” vurgusu
Raporda, çocukların çevrim içi ortamda karşılaştığı fiziksel ve ruhsal sağlık risklerine dikkat çekilerek, bağımlılığı artıran ve çocukların sağlıklı etkileşim kurma yeteneğini zayıflatan manipülatif dijital stratejilere karşı önlem alınması gerektiği ifade edildi.
AB ülkelerinde farklı uygulamalar
AB ülkelerinde sosyal medya düzenlemeleri ülkelere göre farklılık gösteriyor:
Yunanistan: 15 yaş altına ebeveyn kontrollü “Kids Wallet” uygulaması yürürlükte
Danimarka: 13 yaş altına yasak, 13-15 yaşa ebeveyn izni
Fransa: 15 yaş altına yasak öngören yasa tasarısı kabul edildi
Almanya: Yaş sınırı ve okullarda cep telefonu yasağı gündemde
İtalya: 14 yaş altı için ebeveyn izni şart
Avusturya: 14 yaş altına yasak planlanıyor
Slovenya, Norveç ve Çekya: 15 yaş altı için yasa tasarıları hazırlanıyor
Belçika: Okullarda cep telefonu yasağı yürürlükte
İspanya’dan sert adımlar
İspanya, sosyal medya erişimine 16 yaş sınırı getirmeyi planlıyor. Başbakan Sanchez, sosyal medyayı “Vahşi Batı”ya benzeterek, içerik kaldırma taleplerine uymayan platformlara cezai yaptırımlar uygulanacağını açıkladı.
Sanchez ayrıca algoritma manipülasyonlarının cezalandırılacağını ve özellikle çocukları hedef alan suçların savcılıkla iş birliği içinde soruşturulacağını duyurdu.
Musk ve Durov’dan sert tepki
Sanchez’in açıklamalarına, X ve SpaceX’in sahibi Elon Musk ile Telegram’ın kurucusu Pavel Durov sert tepki gösterdi.
Musk, Sanchez’i “zalim” ve “totaliter” olmakla suçlarken, Durov düzenlemelerin internet özgürlüklerini tehdit ettiğini savundu.
Sanchez ise bu eleştirilere,
“Tekno-oligarklar havlasınlar. Bu bizim doğru yolda olduğumuzun göstergesi.”
sözleriyle karşılık verdi.
“Daha güçlü düzenlemeler şart”
AP milletvekili Barry Andrews, hem AB hem de üye ülkeler düzeyinde sosyal medyaya yönelik çok daha güçlü düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirtti.
Dijital Hizmetler Yasası’nın (DSA) daha kararlı şekilde uygulanması gerektiğini vurgulayan Andrews, bu kapsamda kurallara uymayan platformlara daha fazla soruşturma ve yüksek para cezaları uygulanabileceğini ifade etti.
Andrews ayrıca, bu yıl hayata geçirilmesi planlanan Dijital Cüzdan sistemiyle yaş doğrulamanın kolaylaşacağını ve çocukların zararlı içeriklerden korunacağını söyledi.
