AB ile İngiltere, Brexit sonrasında ilişkileri yeniden güçlendirmek amacıyla önemli adımlar attı. Brüksel'de gerçekleştirilen AB-İngiltere Zirvesi'nde tarım ve gıda ürünlerinin ticaretini kolaylaştıracak, gençlerin karşılıklı hareketliliğini artıracak ve karbon piyasalarını birbirine bağlayacak anlaşmaların müzakereleri tamamlandı.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, zirvenin ardından ortak basın toplantısı düzenleyerek varılan mutabakatın ayrıntılarını paylaştı.
İngiltere ekonomisine 17 milyar sterlinlik katkı bekleniyor
İngiltere Başbakanı Burnham, Brexit referandumunun üzerinden 10 yıl geçtiğini hatırlatarak, AB ile sağlanan anlaşmaların her iki tarafın da yararına olacağını söyledi.
İngiltere'de halkın dörtte üçünün Avrupa ile daha yakın ilişkileri desteklediğini belirten Burnham, İngiltere Hazinesinin anlaşmaların ülkenin Gayri Safi Yurt İçi Hasılasına (GSYH) yüzde 0,5'e kadar katkı sağlayabileceğini hesapladığını aktardı.
Anlaşmaların İngiliz ekonomisine 17 milyar sterlinlik katkı sunacağını ifade eden Burnham, yeni düzenlemelerin işletmelerin bürokratik maliyetlerini azaltacağını ve gıda fiyatları üzerindeki baskıyı hafifleteceğini kaydetti.
Burnham, mutabakatın uygulanmasına yönelik yasa tasarısının gelecek hafta İngiltere Parlamentosuna sunulacağını belirterek, anlaşmanın ekonomik büyümeyi destekleyeceğini ve gençlere yeni fırsatlar sunacağını dile getirdi.
AB ile İngiltere arasında gıda ticareti kolaylaşacak
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, tarım ve gıda ürünleri anlaşmasının müzakerelerinin tamamlanmasını önemli bir başarı olarak nitelendirdi.
Anlaşmanın Manş Denizi'nin iki yakasındaki işletmeler için ticareti kolaylaştıracağını ve maliyetleri düşüreceğini belirten von der Leyen, tüketicilerin daha fazla ürün seçeneğine daha uygun fiyatlarla ulaşabileceğini ifade etti.
Karbon piyasalarını birbirine bağlayacak anlaşmanın ise emisyonların azaltılmasına ve daha temiz sanayi yatırımlarının teşvik edilmesine katkı sağlayacağını kaydeden von der Leyen, İngiltere'nin AB elektrik piyasasına katılımına yönelik çalışmaların da sürdüğünü bildirdi.
İngiltere 2027'de Erasmus+ programına geri dönüyor
Zirvenin öne çıkan başlıklarından biri de gençlerin eğitim ve hareketlilik imkanları oldu.
Von der Leyen, İngiltere'nin 2027 yılında Erasmus+ eğitim programına yeniden katılacağını açıkladı. Müzakereleri tamamlanan gençlik programı kapsamında her iki taraftan 100'er bin gence karşılıklı fırsatlar sunulması planlanıyor.
Program sayesinde gençler, karşı tarafta 3 yıla kadar çalışma, eğitim görme, gönüllülük faaliyetlerine katılma veya seyahat etme imkanına sahip olacak.
Taraflar ayrıca üniversite öğrencilerinin ödeyeceği öğrenim ücretlerine ilişkin görüşmeleri zirveden sonraki 6 ay içerisinde tamamlama taahhüdünde bulundu.
Karbon piyasaları 2028'de birbirine bağlanacak
Zirve sonrasında yayımlanan ortak bildiride, anlaşmaların uygulamaya geçirilmesine ilişkin takvim de açıklandı.
Buna göre, tarım ve gıda ürünlerinin ticaretini kolaylaştıracak anlaşmanın 1 Mart 2028'den, emisyon ticaret sistemlerini birbirine bağlayacak düzenlemenin ise 2028'den itibaren uygulanması hedefleniyor.
Gençlik programının sağladığı imkanların en geç Ocak 2030'da kullanıma açılması planlanırken, İngiltere'nin AB elektrik piyasasına katılımına yönelik müzakerelerin nihai mutabakat sağlanması koşuluyla 2027'de sonuçlandırılması amaçlanıyor.
AB ile İngiltere'nin çelik ve elektrikli araç tedarik zincirlerini güçlendirmek için de ortak çalışma yürüteceği bildirildi.
AB ve İngiltere savunma işbirliğini genişletecek
Zirvede güvenlik ve savunma alanındaki işbirliğinin artırılması konusunda da mutabakata varıldı.
Ortak bildiride, savunma kapasitesinin geliştirilmesi, askeri hareketlilik, kriz yönetimi ve deniz güvenliği alanlarında işbirliğinin güçlendirileceği belirtildi.
İngiltere'nin AB'nin Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası kapsamındaki sivil misyonlarına katılımını sağlayacak çerçeve anlaşmanın müzakerelerinin tamamlandığı bildirildi.
İngiltere'nin AB Daimi Yapılandırılmış İşbirliği (PESCO) kapsamındaki Askeri Hareketlilik ve Lojistik Merkezleri Ağı projelerine katılımına yönelik çalışmaların da ilerletileceği kaydedildi.
Tarafların Rusya'nın gölge filosuyla mücadelede bilgi paylaşımını artıracağı, yaptırımların delinmesini önlemek ve kritik deniz altyapısını korumak için işbirliğini geliştireceği ifade edildi.
Ukrayna için tam ve koşulsuz ateşkes çağrısı
Ortak bildiride, Ukrayna'nın bağımsızlığı, egemenliği ve toprak bütünlüğüne yönelik destek yinelendi.
Rusya'ya saldırılarını derhal durdurma ve tam, koşulsuz ateşkesi kabul etme çağrısı yapılan bildiride, Ukrayna'nın katılımı olmadan bu ülkede barışa ilişkin karar alınamayacağı vurgulandı.
AB ile İngiltere'nin Rusya'ya yönelik yaptırımlarda eşgüdümü artıracağı ve Ukrayna'ya güvenilir güvenlik garantileri sağlanması için çalışacağı belirtildi.
Tarafların Ukrayna'ya yönelik askeri destek ve eğitim faaliyetlerini sürdüreceği, İngiltere, Fransa ve Almanya'nın öncülük ettiği Gönüllüler Koalisyonu ile yakın koordinasyon içinde hareket edeceği aktarıldı.
Siber saldırılar ve yabancı müdahalelere karşı ortak mücadele
AB ile İngiltere, siber saldırılar, hibrit tehditler ve yabancı kaynaklı bilgi manipülasyonuyla mücadelede işbirliğini derinleştirme kararı aldı.
Bu kapsamda tehditlere ilişkin bilgi paylaşımının artırılması, ortak tatbikatlarla hazırlık kapasitesinin geliştirilmesi ve olası saldırılara koordineli yanıt verilmesi hedefleniyor.
Ayrıca demokratik kurumların dayanıklılığını güçlendirmek, seçimlerin bütünlüğünü korumak ve yabancı müdahalelerle mücadele etmek amacıyla yeni bir diyalog mekanizması kurulacak.
Manş Denizi'ndeki düzensiz göçle mücadele için yeni mekanizma
Ortak bildiride, özellikle Manş Denizi üzerinden gerçekleşen düzensiz göçün önlenmesi ve göçmen kaçakçılığı şebekeleriyle mücadele edilmesi konusunda işbirliğinin artırılacağı belirtildi.
Avrupa Komisyonunun 16 Haziran 2026'da kabul ettiği Manş Denizi Eylem Planı kapsamında ortak faaliyetler yürütülmesi, sınır yönetiminin güçlendirilmesi ve kurumlar arasında bilgi paylaşımının artırılması kararlaştırıldı.
Düzensiz göç, üçüncü ülkelere geri dönüşler, sınır güvenliği ve yasal göç yollarının ele alınacağı yapılandırılmış bir diyalog mekanizması kurulması da karara bağlandı.
Burnham, İngiltere'nin AB ülkelerinin üçüncü ülkelere geri dönüş konusundaki çalışmalarını daha yakından takip etmek ve bu alandaki görüşmelere daha fazla dahil olmak istediğini söyledi.
Gazze ve Orta Doğu için iki devletli çözüm vurgusu
AB ile İngiltere'nin ortak bildirisinde Gazze'deki gelişmelere de yer verildi.
Uluslararası hukuk ve uluslararası insancıl hukuka uyulması, sivillerin korunması ve insani yardımların Gazze'ye engelsiz ulaştırılması çağrısında bulunuldu.
İşgal altındaki Batı Şeria'da yerleşimci şiddeti ve yerleşimlerin genişletilmesi kınanırken, İsrail'den E1 bölgesindeki inşaat ihalesini geri çekmesi istendi.
Hamas'ın silahlarını kalıcı olarak bırakması ve Gazze'nin gelecekteki yönetiminde rol almaması gerektiği belirtilen bildiride, Filistin yönetimine destek yinelendi. İsrail ile Filistin'in güvenli ve tanınmış sınırlar içerisinde yan yana yaşayacağı iki devletli çözümün desteklendiği vurgulandı.
Bildiride ayrıca Lübnan'ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne destek yinelenirken, İran'ın bölge ülkelerine ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığına yönelik saldırıları kınandı.
Polis ve adli işbirliği de güçlendirilecek
AB ile İngiltere, sınır aşan suçlarla mücadele ve adli işbirliğinin geliştirilmesi konusunda da anlaşmaya vardı.
İngiltere'nin Avrupa Polis Teşkilatı (Europol) ile ilişkilerinin güçlendirilmesi ve irtibat görevlilerine ilişkin düzenlemenin imzalanmasından memnuniyet duyulduğu bildirildi.
Araç tescil bilgilerinin otomatik sorgulanmasına yönelik veri paylaşımının başlatıldığı belirtilirken, Avrupa Birliği Ceza Adaleti İşbirliği Ajansı (Eurojust) ile İngiliz makamları arasındaki işbirliğinin sürdürüleceği kaydedildi.
Uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele, üçüncü ülke vatandaşlarının suç kayıtlarının paylaşılması ve hükümlülerin nakli konularında da ortak çalışmaların geliştirilmesi kararlaştırıldı.
Costa: İngiltere ile mümkün olan en yakın ilişkiye açığız
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Ukrayna'ya destek ile Avrupa'nın güvenlik ve savunma ihtiyaçlarının AB-İngiltere ilişkilerinde yeni dönemin başlangıç noktası olduğunu söyledi.
İngiltere'nin AB ile uzun vadeli ilişkisine ilişkin tartışmaları yakından takip ettiklerini belirten Costa, İngiltere'nin bu konuda alacağı her karara saygı duyacaklarını ifade etti.
AB'nin İngiltere ile mümkün olan en yakın ilişkiyi kurmaya açık olduğunu vurgulayan Costa, ancak tek pazarın dört serbestisinin bölünmezliği ile hak ve yükümlülükler arasındaki dengenin korunması gerektiğini kaydetti.
Ortak bildiride ayrıca AB ile İngiltere'nin Batı Balkanlar, Moldova, Afrika, Orta Doğu ve Hint-Pasifik bölgelerine yönelik dış politika işbirliğini artıracağı belirtildi.