Çin ile Japonya arasındaki siyasi ve askeri gerilim, Pekin yönetiminin aldığı yeni ihracat kararıyla daha da derinleşti. Çin, sivil ve askeri alanlarda kullanılabilen çift kullanımlı teknolojik ürünlerin Japonya’ya ihracatını yasakladığını duyururken, Tokyo yönetimi söz konusu kararı sert bir dille kınadı. Japon yetkililer, yasağın uluslararası ticaret uygulamalarıyla bağdaşmadığını savundu.
Japonya Başbakanlık Sözcüsü Minoru Kihara, düzenlediği basın toplantısında Çin’in kararını “kesinlikle kabul edilemez ve son derece üzücü” olarak değerlendirdi. Kihara, yalnızca Japonya’yı hedef alan bu tür bir önlemin, uluslararası normlardan ciddi şekilde sapma anlamına geldiğini belirtti. Yasağın hangi ürünleri kapsadığına dair detayların henüz netleşmediğini vurgulayan Kihara, Japon sanayisi üzerindeki olası etkiler konusunda ise şu aşamada yorum yapmaktan kaçındı.
Çin’den Sert İhracat Kararı
Çin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ihracat yasağının ulusal güvenlik gerekçeleriyle alındığı ifade edildi. Açıklamada, Çin İhracat Kontrolü Kanunu ve Çift Kullanımlı Ürünlerin Kontrolü Yönetmeliği başta olmak üzere ilgili mevzuatlara dayanılarak kararın uygulamaya konulduğu belirtildi. Çin yönetimi, Japonya’daki askeri kullanıcılar, askeri amaçlar ve Japonya’nın askeri kapasitesinin artırılmasına katkı sağlayabilecek tüm nihai kullanıcı ve amaçlara yönelik çift kullanımlı ürünlerin ihracatının tamamen yasaklandığını bildirdi.
Pekin yönetimi ayrıca, bu yasağı ihlal ederek Çin menşeli çift kullanımlı ürünleri Japonya’daki kişi veya kuruluşlara sağlayan üçüncü ülke ya da bölgelerdeki kişi ve kuruluşlar hakkında da yasal işlem uygulanacağını duyurdu. Yasağın kapsamına; sivil ve askeri amaçlarla kullanılabilen ürün, teknoloji ve yazılımların yanı sıra insansız hava araçları ve çip üretiminde kritik öneme sahip nadir toprak elementlerinin de dahil olduğu açıklandı.
Tayvan Gerilimi Krizi Derinleştirdi
Çin, ihracat yasağının doğrudan Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin Tayvan’a ilişkin açıklamalarıyla bağlantılı olduğunu vurguladı. Pekin tarafından yapılan değerlendirmede, Japon liderlerin son dönemde Tayvan konusunda “yanlış ve provokatif” açıklamalarda bulunduğu savunuldu. Açıklamada, Japonya’nın Tayvan Boğazı’na askeri müdahale imasında bulunduğu ve bu tutumun Çin’in iç işlerine açık bir müdahale anlamına geldiği ifade edildi.
Pekin yönetimi, Japonya’nın bu söylemlerle “tek Çin” ilkesini ciddi biçimde ihlal ettiğini ve söz konusu tutumun ikili ilişkiler üzerinde son derece olumsuz etkiler yarattığını belirtti. Çinli yetkililer, alınan ihracat kararının bu çerçevede bir karşılık niteliği taşıdığını kaydetti.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Kasım 2025’te parlamentoda yaptığı konuşmada, Çin’in Tayvan’a yönelik olası bir askeri müdahalesinin Japonya’nın varlığını tehdit edebileceğini ifade etmişti. Bu açıklamalar, Pekin yönetiminin sert tepkisine yol açmış ve iki ülke arasında karşılıklı suçlamaların gündeme geldiği yeni bir diplomatik krizin fitilini ateşlemişti.
Son gelişmeler, Çin ve Japonya arasındaki ilişkilerin yalnızca siyasi değil, ekonomik ve teknolojik alanlarda da ciddi bir sınamadan geçtiğini ortaya koyarken, taraflar arasındaki gerilimin önümüzdeki dönemde nasıl şekilleneceği merak konusu olmaya devam ediyor.
