Dünyayı kasıp kavuran El Nino sıcakları, ekvatoral Pasifik’in orta ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerine çıkmasıyla ortaya çıkan doğal bir iklim olayı olarak tanımlanıyor.
Genellikle 2 ila 7 yılda bir meydana gelen El Nino, yaklaşık bir yıl etkili oluyor. Pasifik’teki deniz suyu sıcaklıklarının kasım-aralık-ocak döneminde zirve yapmasının ardından düşüşe geçmesi ve El Nino koşullarının 2027 ilkbaharında kademeli olarak zayıflaması bekleniyor.
Süper El Nino ihtimali yüzde 90’ın üzerinde
Deniz suyu sıcaklıklarının normal değerlerin 2 derece üzerine çıktığı dönemler “Çok güçlü El Nino” veya “Süper El Nino” olarak adlandırılıyor.
1982-1983, 1997-1998 ve 2015-2016 dönemlerinde görülen El Nino olayları bu kategoride değerlendirilmişti. NOAA’nın mevcut tahminlerine göre 2026-27 El Nino’sunun sonbahar ve kış aylarında çok güçlü bir seviyeye ulaşma ihtimali yüzde 90’ın üzerinde.
Tahminlere göre Pasifik sularındaki sıcaklık anomalisinin ekim-kasım-aralık döneminde 2,5 derecenin üzerine çıkması bekleniyor. Bu nedenle mevcut El Nino’nun kayıtlardaki en güçlü olay olma ihtimali yüzde 69 olarak değerlendiriliyor.
Küresel sıcaklıkları artırabilir
Güçlü El Nino olaylarının küresel ortalama sıcaklıkları yaklaşık 0,2 derece artırabildiği belirtiliyor.
Pasifik Okyanusu’nun ısınmasıyla buharlaşmanın artması, atmosfere daha fazla ısı ve su buharı taşınmasına neden oluyor. Bu durum bazı bölgelerde sıcaklıkların yükselmesine, bazı bölgelerde ise aşırı yağış ve fırtınaların görülmesine yol açabiliyor.
Bazı ülkelerde sel, bazı bölgelerde kuraklık riski
El Nino’nun etkileri bölgeden bölgeye değişebiliyor. Peru ve Ekvador’da yoğun yağış, sel, heyelan ve kıyı taşkınları yaşanabilirken, Güney Afrika, Endonezya ve Avustralya’da kuraklık riski artabiliyor.
Hindistan’da muson yağışlarının azalması, ABD’nin güneyinde daha yağışlı, kuzeyinde ise daha sıcak hava koşulları görülmesi bekleniyor. Brezilya’nın güneyinde sel, kuzeyinde ise kuraklık ihtimali bulunuyor.
Tarım ve gıda fiyatları da etkilenebilir
El Nino yalnızca hava olaylarını değil, tarımsal üretimi ve küresel gıda güvenliğini de etkileyebiliyor.
Kuraklık ve aşırı yağışlar tarım alanlarında verim kayıplarına yol açabilirken, üretimde yaşanabilecek düşüşlerin gıda fiyatları ve küresel gıda stokları üzerinde baskı oluşturabileceği belirtiliyor.
Geçmiş El Nino olaylarının küresel ekonomide trilyonlarca dolarlık kayıplara neden olduğu ifade ediliyor.
Türkiye için de dikkat çeken riskler var
Türkiye, El Nino’nun en güçlü etkilerinin görüldüğü bölgeler arasında bulunmuyor. Ancak El Nino’nun Akdeniz havzasındaki atmosferik dolaşımı etkilemesi nedeniyle Türkiye’de dolaylı sonuçlar ortaya çıkabiliyor.
El Nino yıllarında Akdeniz havzasında daha sıcak ve kurak sonbahar-kış koşulları görülebiliyor. Bu nedenle Türkiye’de sıcaklıkların yüksek seyretmesi ve kuraklığın devam etmesi, buna bağlı olarak da orman yangını riskinin artması ihtimali değerlendiriliyor.
El Nino’nun karşıtı La Nina
El Nino’nun karşıt fazı olan La Nina’da ekvatoral Pasifik’te deniz yüzeyi sıcaklıkları normalin altına iniyor. La Nina, küresel ortalama sıcaklıkları düşürme eğilimi gösteriyor.
Ancak El Nino’nun ardından her zaman La Nina görülmüyor. İki olay arasındaki dönemde nötr hava koşulları da yaşanabiliyor.
İklim değişikliği etkisi araştırılıyor
El Nino ile iklim değişikliği arasındaki ilişki konusunda bilim dünyasında kesin bir görüş birliği bulunmuyor. Bununla birlikte bazı araştırmalar, küresel ısınmanın daha güçlü El Nino olaylarının ortaya çıkmasına katkıda bulunabileceğine işaret ediyor.
Son yıllarda yapılan çalışmalar, El Nino kaynaklı deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki aşırı değerlerin geçmiş dönemlere kıyasla güçlendiğini ortaya koyuyor.
