Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Filistin ekonomisine ilişkin son raporunu yayımladı. Raporda Gazze ekonomisindeki büyük çaplı daralma, Batı Şeria’daki ekonomik kısıtlamalar ve Filistin yönetiminin mali durumuna ilişkin değerlendirmelere yer verildi.
UNCTAD, Gazze'nin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarının 71,5 milyar dolar olarak tahmin edildiğini bildirdi. Kurumun 24 Eylül 2026 tarihli açıklamasında da Filistin ekonomisi ve kamu maliyesinin ciddi baskı altında olduğu belirtildi.
Gazze’nin yeniden inşa ihtiyacı 71,5 milyar dolar
Raporda, Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen hızlı hasar ve ihtiyaç değerlendirmesine işaret edildi.
2026'nın başlangıcı itibarıyla Gazze'deki fiziksel altyapı hasarının 35,2 milyar dolar, ekonomik ve sosyal kayıpların ise 22,7 milyar dolar seviyesinde olduğu belirtildi.
UNCTAD, ilave hasarların tespit edilmesi halinde 71,5 milyar dolarlık yeniden toparlanma ve yeniden inşa ihtiyacının daha da artabileceği değerlendirmesinde bulundu.
Gazze’de ekonomik işletmelerin yüzde 92’si hasar gördü
Raporda Gazze'deki ekonomik faaliyetlerin uğradığı kayıplara ilişkin çarpıcı verilere de yer verildi.
Buna göre, Ekim 2023'ten bu yana ekonomik işletmelerin yüzde 92'sinin hasar gördüğü veya yıkıldığı tahmin ediliyor.
2025 yılında Gazze’de kişi başına düşen GSYH'nin 212 dolara gerilediği, bunun 2022 seviyesinin yalnızca yüzde 17'sine karşılık geldiği kaydedildi. Aynı dönemde işsizlik oranının yüzde 78'e ulaştığı ve çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90'ından fazlasının istihdam dışında kaldığı belirtildi.
Tarım ve sanayide üretim yüzde 94 geriledi
Gazze'deki tüm üretim sektörlerinin 2022 seviyelerinin oldukça altında kaldığı bildirilen raporda, tarım ve sanayi sektörlerinde yüzde 94, inşaat sektöründe ise yüzde 99 oranında düşüş yaşandığı ifade edildi.
Gazze'nin tarım arazilerinin yüzde 1,5'inden azının erişilebilir ve hasarsız kaldığı belirtilirken, bunun insani gıda yardımına bağımlılığı artırdığı kaydedildi.
Filistin ekonomisi 2025’te büyüdü ancak 2022 seviyesinin altında kaldı
Rapora göre Filistin ekonomisinin GSYH'si, 2024'teki sert daralmanın ardından 2025'te düşük bir bazdan hareketle yüzde 4,3 büyüdü. Ancak ekonomi, 2022 seviyesinin yaklaşık yüzde 20 altında kaldı.
Ekim 2023'ten bu yana işgal altındaki Filistin topraklarında yüz binlerce iş kaybının yaşandığı ve bunun tahmini 2,8 milyar dolarlık kümülatif işgücü geliri kaybına yol açtığı bildirildi.
Batı Şeria’da yerinden edilme vakalarında artış
Raporda Batı Şeria'daki ekonomik ve sosyal gelişmelere de dikkat çekildi.
Yasa dışı yerleşimlerin genişlemesiyle arazi ve doğal kaynaklara erişimin azaldığı belirtilirken, 2023'ten bu yana 38 yerleşim yerinin Filistinlilerden tamamen boşaltıldığı ifade edildi. Raporda ayrıca 2026'nın ilk çeyreğindeki yerinden edilme vakalarının, 2025 yılının tamamında kaydedilen toplam sayıyı aştığı belirtildi.
Filistin yönetiminin mali yükü büyüyor
UNCTAD, Filistin hükümetinin mali durumunun da ciddi şekilde kötüleştiğini bildirdi.
Rapora göre Ocak 2019 ile Mart 2026 arasında kesintiye uğrayan ve alıkonulan gelirlerin toplamı 3,67 milyar doları aştı. Bu tutarın Filistin'in 2025'teki toplam net gelirinin yüzde 83'üne karşılık geldiği kaydedildi.
Ayrıca sağlık alanındaki ödenmemiş borçların 2025 sonunda 1,1 milyar dolara ulaştığı, Filistin hükümetinin toplam kamu borcunun ise aynı yıl 4,8 milyar dolar seviyesine çıktığı bildirildi.
