Dünya petrol trafiğinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin askeri hareketlilik nedeniyle durma noktasına gelmesi, küresel enerji arzını felç etti. IEA, stratejik rezervlerden 400 milyon varil petrolü piyasaya süreceğini duyursa da bu hamlenin tek başına yeterli olmayacağı uyarısında bulundu. Yaşanan tabloyu "eşi benzeri görülmemiş bir kriz" olarak tanımlayan ajans, çözümün ancak kitlesel bir "davranış değişikliği" ile mümkün olacağını vurguladı.
Ulaşımda Radikal Kısıtlamalar Gündemde
Küresel petrol talebinin yaklaşık yarısını oluşturan ulaşım sektörü için hazırlanan reçetede çarpıcı maddeler yer alıyor. IEA’nın hükümetlere ve tüketicilere yönelik acil önerileri şunlar:
- Trafik Kontrolü: Büyükşehirlerde yakıt tüketimini düşürmek için "tek-çift plaka" uygulamasına geçilmesi.
- Hız Sınırı: Otoyollardaki azami hız limitlerinin en az 10 kilometre düşürülmesi.
- Çalışma Modeli: Uygun iş kollarında hızla tam zamanlı "uzaktan çalışma" modeline dönülmesi.
- Alternatif Ulaşım: Özel araç yerine toplu taşıma ve araç paylaşım modellerinin teşvik edilmesi; iş amaçlı kısa mesafe uçuşlardan kaçınılması.
Sanayi ve Sosyal Destek Vurgusu
Eylem planı sadece ulaşımla sınırlı kalmıyor. Sanayi tesislerinde operasyonel verimlilikle petrol kullanımının azaltılması, mevcut LPG stoklarının ise temel ihtiyaçlar ve yemek pişirme için korunması hedefleniyor. Ajans, hükümetlerin bu süreçte artan maliyetler karşısında dar gelirli grupları "hedef odaklı" desteklerle koruması gerektiğinin altını çizdi.
Fatih Birol: "Tüketiciyi Ekonomik Şoktan Korumalıyız"
IEA Başkanı Fatih Birol, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede durumun ciddiyetine dikkat çekerek şunları kaydetti:
"Orta Doğu’daki çatışmalar küresel enerji piyasaları için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Talebi azaltmaya yönelik bu önlemler, tüketicileri ekonomik şoktan korumak ve enerji güvenliğini desteklemek için kritik bir araçtır. Bireysel davranış değişiklikleri, piyasalardaki baskıyı hafifletmede hayati bir rol oynayacaktır."
