İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, başkent Tahran'da düzenlediği basın toplantısında ABD ile yürütülen müzakereler, yaptırımlar, Lübnan'daki gelişmeler ve nükleer programla ilgili açıklamalarda bulundu.
Bekayi, serbest bırakılacak İran'ın dondurulmuş varlıklarının ABD ürünleri satın almak için kullanılacağı yönündeki haberlere değinerek, "İddiaları gördüm. Bizim için ilginç olan, daha önce İran’ı yok etmek olarak açıklanan savaşın amacının, şimdi ABD’li çiftçileri zenginleştirmeye indirgenmiş olmasıdır. Genel olarak, bu fonların nasıl yönlendirileceğine dair herhangi bir kısıtlamayla karşı karşıya değiliz. Varlıklarımız tamamen ülkenin çıkarına ve faydasına olacak şekilde kullanılacaktır" dedi.
Lübnan mesajı
İsviçre'deki müzakerelerde Lübnan'a ilişkin alınan kararları değerlendiren Bekayi, İsrail'in saldırılarının ateşkes mutabakatına aykırı olduğunu söyledi.
Bekayi, "Biz, ateşkes mutabakatının başlangıcından bugüne kadar, İsrail rejiminin Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürdüğüne tanık olduk. Lübnan’daki saldırıların durdurulmasına ilişkin taahhüt, hem Nisan ayındaki ateşkes mutabakatının hem de 18 Haziran tarihli muhtıradaki savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşmanın ayrılmaz bir parçasıdır. Bu konuda ABD’nin taahhüdü tamamen açıktır ve İsrail rejiminin Lübnan’daki yasa dışı ve saldırgan eylemlerini sürdürmesi için hiçbir gerekçe kabul edilemez" ifadelerini kullandı.
Bekayi, Lübnan için oluşturulacak "çatışmasızlık mekanizmasının" ABD, İran, arabulucular ve Lübnan hükümetinin katılımıyla oluşturulacağını belirterek, ayrıntılar için görüşmelerin süreceğini kaydetti.
"Tehditlerin ardından dörtlü toplantı yapılmadı"
İran ve ABD heyetleri arasında İsviçre'de gerçekleştirilen görüşmelere ilişkin konuşan Bekayi, "Size her zaman yaptığı gibi gerçeği söyleyeceğim. İran, ABD ve iki arabulucunun katılımıyla gerçekleştirilen dört taraflı toplantı saat 15.00 sıralarında başladı ve yaklaşık bir buçuk saat sürdü. Ardından kısa bir 30 dakikalık ara verilmesi ve görüşmenin devam etmesi kararlaştırıldı" dedi.
Bekayi, ABD yetkililerinin tehdit içeren açıklamalarının ardından dörtlü toplantının yeniden başlamadığını ve temasların yalnızca arabulucular üzerinden sürdüğünü ifade etti.
Avrupa'ya eleştiri
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot'un açıklamalarına da değinen Bekayi,
"İş işten geçtikten sonra akıl vermenin faydası yoktur. Avrupalılar, son iki yıldaki kendi davranışları nedeniyle kendilerini sürecin dışına itmişlerdir. Unutulmamalıdır ki, sözde ‘snapback’ süreci sırasında Avrupalı taraflar ne bir irade ne de bir yetki ortaya koymuş, son derece sorumsuz bir tutum sergilemişlerdir. İran’a karşı yürütülen iki dayatılmış savaş sürecinde de oldukça olumsuz tavırlar almışlardır ve dünya bu tutumlara tanıklık etmiştir"
diye konuştu.
Bekayi, "Eğer Avrupa uluslararası konularda rol oynamak istiyorsa yaklaşımını değiştirmeli, bağımsız ve sorumlu bir tutum benimsemelidir. Şikâyet ederek Avrupa’nın konumu yükselmez" ifadelerini kullandı.
Nükleer tesisler denetlenmeyecek
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi ile görüşme yapılmadığını belirten Bekayi,
"Kısa cevap: her iki soruya da hayır. Ne Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı ile bir görüşmemiz oldu ne de ABD ve İsrail rejiminin askeri saldırıları sonucu zarar gören İran nükleer tesislerinin Ajans tarafından denetlenmesine yönelik bir planımız var. Esasen bu konuda herhangi bir prosedür de bulunmamaktadır. Biz, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’na (NPT) taraf bir ülke olarak ve güvenlik denetimleri anlaşmalarına bağlı bir devlet olarak mevcut uygulamaları sürdürmeye devam edeceğiz ve mevcut uygulama oldukça nettir"
dedi.
Yaptırımlar için 60 günlük süreç
Bekayi, yaptırımların kaldırılmasına ilişkin görüşmelerin devam edeceğini belirterek, "Dün yayımlanan karar, İran’ın petrol, petrokimya ürünleri ve petrol türevlerinin satışı için gerekli lisansı içermektedir. Buna bağlı tüm gereklilikler ve zorunluluklar da bu kapsamda yer almaktadır. Yani sigorta, taşımacılık ve bankacılık hizmetleriyle ilgili konuların da bu lisans çerçevesinde ele alınması ve kolaylaştırılması gerekmektedir" ifadelerini kullandı.
İranlı sözcü, diğer yaptırımların kaldırılması konusunda 60 günlük süre içerisinde yeni görüşmeler yapılacağını söyledi.
Füze programı müzakere konusu değil
İran'ın savunma kapasitesine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bekayi, "Kesinlikle hayır. İran’ın savunma ve füze kapasitesi hiçbir şekilde görüşmelerimizin bir parçası olmamıştır ve hiçbir zaman da herhangi bir tarafla müzakere konusu olmayacaktır" dedi.
Bölge ülkelerine suçlama
Bazı bölge ülkelerinin İran'a yönelik saldırılarda rol aldığına ilişkin ellerinde belge bulunduğunu öne süren Bekayi, "Elimizde, ABD ve İsrail rejiminin İran’a yönelik askeri saldırısı sırasında adı geçen ülkeler de dahil bazı bölge ülkelerinin aktif rol oynadığını kanıtlayan yeterli delil ve belge bulunmaktadır. Bu konuyu kesinlikle bırakmayacağız; hem belgelendirme yapıyoruz hem de hak talebinde bulunacağız" ifadelerini kullandı.
Bekayi, İran'ın bu konuda tüm hukuki yolları kullanacağını sözlerine ekledi.
