ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşta ateşkes ihtimali gündeme gelirken, taraflar arasında diplomasi trafiği hız kazandı. İran basınına göre Tahran yönetimi, ABD’nin sunduğu 15 maddelik ateşkes teklifine yanıtını aracılar üzerinden iletti ve kendi şartlarını ortaya koydu.
Hürmüz Boğazı ve Egemenlik Vurgusu
Tasnim Haber Ajansı’nın aktardığına göre İran, anlaşmanın sağlanabilmesi için Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınmasını temel şartlardan biri olarak öne sürdü.
Tahran ayrıca saldırıların tamamen sona erdirilmesini ve ülke liderlerine yönelik suikast girişimlerinin durdurulmasını talep etti. Bunun yanı sıra savaş nedeniyle oluşan zararların karşılanması için tazminat garantisi de istedi.
“Görüşmeler İçin Zemin Hazır Değil”
İranlı bir yetkili, müzakerelere ilişkin yaptığı açıklamada henüz resmi bir anlaşmanın bulunmadığını belirterek, “Bu aşamada yeni bir görüşme planı gerçekçi görünmüyor” ifadelerini kullandı.
Türkiye ve Pakistan Devrede
Aynı yetkili, Türkiye ve Pakistan’ın taraflar arasında ortak bir zemin oluşturmak için çaba gösterdiğini vurguladı. Diplomasi kanallarının tamamen kapanmadığını belirten yetkili, “Washington daha gerçekçi bir yaklaşım sergilerse ilerleme sağlanabilir” değerlendirmesinde bulundu.
ABD'nin 15 maddelik planında neler var?
ABD'nin İran'a ilettiği öne sürülen 15 maddelik planda, müzakerelerin başlayabilmesi için bir aylık geçici ateşkes seçeneğinin de değerlendirildiği belirtiliyor. Bu süreçte taraflar arasında temel başlıkların ele alınmasının hedeflendiği ifade ediliyor.
Planın, İran'ın nükleer programına yönelik kapsamlı kısıtlamalar içerdiği öne sürülüyor. Buna göre Tahran'ın nükleer kapasitesini sonlandırması, nükleer silah edinmeyeceğine dair taahhüt vermesi ve İsfahan, Natanz ile Fordo'daki tesislerin devre dışı bırakılması isteniyor.
Ayrıca uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na devredilmesi de şartlar arasında yer alıyor.
Teklifte ayrıca Hürmüz Boğazı'nın yeniden gemi trafiğine açılması, İran'ın füze programının sınırlandırılması ve bölgedeki "vekil güçlere desteğini" kesmesi gibi maddelerin bulunduğu belirtiliyor. İran'ın bu şartları kabul etmesi halinde ABD'nin yaptırımları kaldırabileceği de iddialar arasında yer alıyor.
