Rusya-Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Stratejik Diyaloğu 9. Ortak Bakanlar Zirvesi, Bahreyn’in başkenti Manama’da başladı. Zirvede konuşan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Körfez’de kolektif güvenliğe yönelik güncellenmiş bir yaklaşım önerirken, KİK Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi İran’ın Körfez ülkelerine yönelik saldırılarını durdurması için Rusya’ya çağrıda bulundu.
Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif bin Raşid ez-Zeyyani’nin başkanlık ettiği toplantıya KİK ülkelerinin dışişleri bakanları, KİK Genel Sekreteri Budeyvi ve Lavrov katıldı.
Lavrov’dan Körfez’de kolektif güvenlik önerisi
Lavrov, Orta Doğu’da yeniden geniş çaplı bir savaşa sürüklenilmesini önlemeye yönelik KİK ülkelerinin çabalarını desteklediklerini belirtti. Bölgenin güvenliğinin sağlanmasında kıyıdaş ülkelerin belirleyici söz hakkına sahip olması gerektiğini vurgulayan Lavrov, Körfez ülkeleri ile Irak ve Ürdün gibi komşu ülkeler arasında doğrudan diyalog kurulması çağrısı yaptı.
Rusya’nın Körfez’de kolektif güvenlik sistemi oluşturulmasına yönelik önerilerinin daha önce KİK ülkelerindeki siyasi, akademik ve uzman çevrelerle ele alındığını aktaran Lavrov, bölge dışındaki aktörlerin de bu sürece katkı sunabileceğini ifade etti.
Lavrov, Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) yönetimlerinin yanı sıra ilgili ülkelerin talep etmesi halinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) daimi üyelerinin de süreci destekleyebileceğini kaydetti.
Rusya ile Körfez ülkeleri arasındaki ticaret arttı
KİK ülkeleriyle ilişkilerin geliştirilmesinin Rus dış politikasının öncelikleri arasında bulunduğunu belirten Lavrov, 2025 yılında karşılıklı ticaret hacminin yüzde 44 arttığını açıkladı.
İşbirliğinin 2023-2028 dönemini kapsayan ortak eylem planı çerçevesinde sürdüğünü aktaran Lavrov, ekonomik ilişkilerin etkinliğinin bölgedeki istikrara bağlı olduğuna dikkati çekti.
KİK’ten Rusya’ya İran’ın saldırılarını durdurma çağrısı
KİK Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, Körfez ülkelerinin güvenlik ve egemenliklerini hedef alan saldırılarla karşı karşıya olduğunu belirtti. Deniz ulaşımı ve enerji tedarikinin doğrudan tehdit edildiğini söyleyen Budeyvi, İran’ın 28 Şubat 2026’dan bu yana KİK ülkelerini 7 binden fazla balistik füze ve insansız hava aracıyla hedef aldığını öne sürdü.
Saldırılarda havalimanları, limanlar, elektrik tesisleri, deniz suyu arıtma tesisleri ile petrol ve doğal gaz tesislerinin hedef alındığını ifade eden Budeyvi, sivillerin de hayatını kaybettiğini bildirdi. Körfez ülkelerinin savaşın tarafı olmadığını vurgulayan Budeyvi, bölgeyi çatışmanın sonuçlarından korumak için çaba gösterdiklerini kaydetti.
Budeyvi, Yemen’deki Husilerin de Suudi Arabistan’daki havalimanlarına, sivil yapılara ve enerji tesislerine yönelik saldırılarını artırdığını belirterek bu saldırıları uluslararası hukuk ve uluslararası insancıl hukukun ihlali olarak nitelendirdi.
Hürmüz Boğazı için seyrüsefer özgürlüğü vurgusu
İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımını aksatmasına, transit geçiş hakkını kısıtlama ve geçişler için ücret talep etme girişimlerine tepki gösteren Budeyvi, İran’la bağlantılı grupların Babulmendeb Boğazı ve Kızıldeniz’de de deniz ulaşımını tehdit ettiğini savundu.
Bu eylemlerin uluslararası seyrüsefer kurallarını ihlal ettiğini ve küresel enerji ile gıda güvenliğini riske attığını belirten Budeyvi, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımının savaş öncesindeki düzeye dönmesi gerektiğini söyledi.
Budeyvi, İran’ın KİK ülkeleri ile Ürdün’e yönelik saldırılarını kınayan ve saldırıların durdurulmasını isteyen 2817 sayılı BMGK kararının tam olarak uygulanması çağrısında bulundu.
Rusya’nın BMGK daimi üyesi olarak İran’ın karara uyması, saldırılarını durdurması ve seyrüsefer özgürlüğüne saygı göstermesi için etkin rol üstlenmesini beklediklerini ifade eden Budeyvi, Tahran yönetimini Körfez ülkeleriyle iyi komşuluk, egemenliğe saygı ve iç işlerine karışmama ilkelerine dayalı ciddi bir diyaloğa davet etti.
Bahreyn’den bölgesel güvenlik için diyalog mesajı
Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif bin Raşid ez-Zeyyani de bölgesel güvenliğin tehditlerle, gerilimi artırarak veya devletlerin egemenliğine müdahale ederek sağlanamayacağını belirtti. Zeyyani, uluslararası hukuka bağlılığın ve anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesinin önemini vurguladı.
Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında deniz ulaşımının aksatılmasını ve ticari gemilerin hedef alınmasını kınayan Zeyyani, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne aykırı kısıtlamaları kabul etmediklerini söyledi.
Husilerin Suudi Arabistan’daki sivil yapılar ve havalimanlarına yönelik saldırılarını da kınayan Zeyyani, Riyad yönetiminin meşru müdafaa hakkını desteklediklerini ve Suudi Arabistan’ın güvenliğinin KİK ülkelerinin güvenliğinin ayrılmaz parçası olduğunu kaydetti.
Zeyyani, Rusya’nın İran’la ilişkilerini kullanarak Tahran’ı 2817 sayılı BMGK kararına uymaya teşvik etmesini ve İran’ın nükleer dosyasına ilişkin müzakere süreçlerine KİK ülkelerinin dahil edilmesini desteklemesini beklediklerini ifade etti.
Körfez ülkelerinden Filistin ve Gazze mesajı
Budeyvi, Filistin meselesinin KİK’in öncelikleri arasında bulunduğunu belirterek, 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin Devleti’nin kurulmasına desteklerini yineledi.
Rusya’nın Filistin Devleti’nin kurulmasını destekleyen tutumunu takdir ettiklerini belirten Budeyvi, Gazze’de ateşkesin güçlendirilmesi ve sürecin ikinci aşamasının uygulanması çağrısı yaptı. Bu aşamanın İsrail’in Gazze’den tamamen çekilmesini, insani yardımların engelsiz ulaştırılmasını, yeniden imar çalışmalarının başlamasını ve Gazze ile Batı Şeria’nın Filistin yönetimi çatısı altında birleştirilmesini sağlaması gerektiğini söyledi.
Budeyvi ayrıca Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine ve Kudüs’ün hukuki ve tarihi statüsünün değiştirilmesine yönelik girişimleri reddettiklerini, BM Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansının (UNRWA) görevlerini sürdürmesini desteklediklerini kaydetti.
Suriye ve Rusya-Ukrayna savaşı da gündemdeydi
KİK Genel Sekreteri Budeyvi, Suriye’nin egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne desteklerini yineledi. Rusya-Ukrayna savaşının ise uluslararası hukuk ve BM Şartı ilkeleri doğrultusunda, diyalog ve diplomasi yoluyla kapsamlı ve barışçıl bir siyasi çözüme kavuşturulması gerektiğini belirtti.
Körfez ülkelerinin savaşın insani sonuçlarının hafifletilmesine katkı sunduğunu aktaran Budeyvi, Birleşik Arap Emirlikleri’nin arabuluculuğuyla binlerce esirin takas edildiğini, Suudi Arabistan’ın Cidde ve Riyad’da görüşmelere ev sahipliği yaptığını, Katar’ın arabuluculuğuyla da 100’den fazla çocuğun ailelerine kavuştuğunu ifade etti.
Budeyvi, Rusya ile siyasi, ticari, kültürel, eğitim, tarım, sağlık ve enerji alanlarındaki işbirliğini geliştirmek istediklerini de sözlerine ekledi.
