Litvanya Parlamentosu, ülkede kitle imha silahlarının bulundurulmasını yasaklayan anayasal düzenlemenin kaldırılmasına yönelik değişiklik teklifine ilk onayı verdi. Değişiklik, Rusya’nın Ukrayna’da başlattığı savaşın ardından Avrupa’da güvenlik ve caydırıcılık tartışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde gündeme geldi.
Anayasa değişikliğine ilk onay
Litvanya Ulusal Radyo ve Televizyonunun (LRT) haberine göre, parlamentoda yapılan oylamada anayasa değişikliği 106 milletvekilinin oyuyla kabul edildi. Teklife 18 milletvekili karşı çıkarken, 6 milletvekili çekimser kaldı.
Söz konusu düzenleme, Litvanya topraklarında kitle imha silahlarının bulundurulmasını yasaklayan mevcut anayasal hükmün kaldırılmasını öngörüyor.
Teklifin yasalaşabilmesi için parlamentoda bir oylamanın daha yapılması gerekiyor.
Nihai oylama 12 Ocak’ta
Parlamento Başkanı Juozas Olekas, değişikliğe ilişkin son oylamanın 12 Ocak 2027’de yapılmasının planlandığını açıkladı.
Olekas, anayasal yasağın kaldırılmasının Litvanya’nın savunma kapasitesi ve caydırıcılığı açısından önemli bir adım olacağını belirtti. Düzenlemenin kabul edilmesi halinde Litvanya’nın kitle imha silahlarının konuşlandırılmasına ilişkin anayasal sınırlamasının diğer AB ve NATO ülkelerindeki hukuki çerçeveye daha yakın hale geleceğini ifade etti.
“Caydırıcılığımızı güçlendirecek”
Litvanya Savunma Bakanı Robertas Kaunas da düzenlemeye destek verdi. Kaunas, ülkenin güvenliğini sağlamak için mevcut tüm imkanların değerlendirilmesi gerektiğini belirterek caydırıcılığın önemine vurgu yaptı.
Litvanya’nın stratejik silahlara sahip ülkelerle çevrili olduğuna dikkat çeken Kaunas, Rusya’nın Kaliningrad bölgesi ile Belarus’u örnek gösterdi.
Kaunas, anayasa değişikliği tartışmasının doğrudan Rusya’nın Ukrayna’daki savaşıyla bağlantılı olduğunu belirterek, savaş başlamamış olsaydı bugün bu konunun muhtemelen gündemde olmayacağını söyledi.
İlk oylamada da çoğunluk destek vermişti
Anayasa değişikliği teklifi parlamentoda ilk kez 22 Eylül’de görüşülmüştü. O tarihte yapılan oylamada 99 milletvekili değişikliğe destek verirken, 13 milletvekili karşı oy kullanmış, 5 milletvekili ise çekimser kalmıştı.
Son oylamayla birlikte teklif kabul sürecinde bir aşamayı daha geride bırakmış oldu.
Anayasanın 137. maddesi değiştirilecek
Litvanya Anayasası’nın mevcut 137. maddesinde, ülke topraklarında kitle imha silahları ile yabancı devletlere ait askeri üslerin bulunamayacağı hükmü yer alıyor.
Parlamentoda görüşülen değişiklikle bu anayasal kısıtlamanın kaldırılması hedefleniyor. Düzenlemenin nihai olarak kabul edilmesi halinde Litvanya’nın kitle imha silahlarına ilişkin mevcut anayasal yaklaşımında önemli bir değişiklik gerçekleşmiş olacak.
Avrupa’da nükleer caydırıcılık tartışması
Litvanya’daki anayasa değişikliği tartışması, Avrupa’nın savunma ve nükleer caydırıcılık politikalarının yeniden değerlendirildiği bir döneme denk geliyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Avrupa’nın güvenliği için yeni bir nükleer caydırıcılık sistemi kurulması yönündeki önerisi ve ABD’nin bazı ilave NATO ülkelerinde nükleer silah konuşlandırma seçeneğini değerlendirdiğine ilişkin haberler, Avrupa’daki tartışmaları daha da hareketlendirdi.
Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda da ülkede kitle imha silahlarının bulundurulmasını yasaklayan anayasal hükmün kaldırılması konusunda parlamentodaki siyasi grupların büyük bölümünün uzlaşı içinde olduğunu açıklamıştı.
Kremlin’den sert uyarı
Moskova ise Litvanya’daki gelişmelere tepki gösterdi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Litvanya topraklarında nükleer silah konuşlandırılması ihtimalinin bölgedeki gerilimi ciddi şekilde artıracağını savundu.
Peskov, böyle bir durumda Litvanya’nın Rusya’nın nükleer silahlarının hedefi haline gelebileceği uyarısında bulundu.
