Mozambik'te Ekim 2025'te başlayan yağmur mevsimiyle birlikte etkisini artıran seller ağır bir insani krize yol açarken, ülkenin güneyinde yüzlerce aile kurtarılmayı bekliyor. Bazı bölgelerde ise insanlar sel suları altında kuşatma halinde.
Afrika'nın güney ve doğu bölgelerinde her yıl ekim ve nisan ayları arasında etkili olan yağmur mevsimi, son yıllarda aşırı yağışlar ve ani sellerle birlikte ciddi insani ve ekonomik riskler doğuruyor. Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkisiyle yağış rejimlerinin daha düzensiz hale geldiğini, kısa sürede yoğun yağışların sel, toprak kayması ve altyapı hasarlarını artırdığını belirtiyor.
Sellerin altyapı ve tarım üzerindeki etkileri
Kırsal nüfusun yoğun olduğu birçok Afrika ülkesinde yağmur mevsimi tarımsal üretim açısından hayati önem taşırken, aşırı yağışlar ekili alanların sular altında kalmasına, ürün kayıplarına ve geçim kaynaklarının zarar görmesine yol açıyor. Tarıma dayalı geçimin yaygın olduğu bölgelerde bu durum, gıda güvensizliğini ve insani yardıma bağımlılığı artırıyor.
Mozambik, coğrafi konumu ve büyük nehir havzalarına yakınlığı nedeniyle yağmur mevsiminde sel riskinin en yüksek olduğu Afrika ülkeleri arasında yer alıyor. Ülkenin güney ve orta kesimleri, özellikle komşu ülkelerdeki barajlardan yapılan su tahliyeleriyle birlikte ani ve geniş çaplı su baskınlarına maruz kalıyor.
İnsanlar ve toplumsal yaşam üzerindeki etkiler
Yağmur mevsiminde yaşanan seller, sadece fiziksel hasara değil, kitlesel yerinden edilmeye de yol açıyor. Evlerini terk etmek zorunda kalan aileler, barınma merkezlerinde sınırlı koşullarda yaşam mücadelesi veriyor. Temiz suya erişimde yaşanan sorunlar su kaynaklı hastalık riskini artırırken, çocuklar ve yaşlılar en kırılgan gruplar arasında yer alıyor.
Mozambik Kardeşlik Vakfı Başkanı Ahmet Parlak, Ulusal Afet Yönetimi Enstitüsü (INGD) verilerini paylaşarak, ülkenin farklı bölgelerinde meydana gelen sellerden 139 bin 708 ailenin etkilendiğini, 2 bin 879 evin kısmen, 757 evin tamamen yıkıldığını ve 71 bin 560 evin sular altında kaldığını belirtti. Son 15 gün içinde 45 kişinin yaralandığını, 4 kişinin ise kayıp olduğunu aktardı.
Tarım ve kurtarma çalışmaları
Parlak, tarım alanlarında ciddi kayıplar yaşandığını bildirerek, "181 bin 5 hektar tarım arazisi zarar gördü. 126 bin 287 çiftçinin faaliyetleri aksadı ve sığır, keçi ile kümes hayvanlarını kapsayan 58 bin 621 hayvan telef oldu." dedi.
Özellikle Maputo ve Gaza bölgelerinde arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü belirten Parlak, "Güney Afrika’dan gelen uçaklar, özel gemiler ve donanma unsurları kurtarma çalışmalarına destek veriyor. Ancak olumsuz hava koşulları çalışmaları zorlaştırıyor." ifadelerini kullandı. Başkent Maputo’da yükselen su seviyeleri nedeniyle kuzeye giden 1 numaralı ulusal yol ile güneye giden 2 numaralı ulusal yol ulaşıma kapandı.
