İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran’da döviz kurundaki sert yükseliş ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle binlerce kişinin katılımıyla başlayan ve şiddet olaylarına dönüşen protestoları yakından takip ettiklerini açıkladı.
Kabine toplantısının başlangıcında konuşan Netanyahu, İran’daki gelişmelere dair değerlendirmelerde bulundu.
İran genelinde yayılan protestoları izlediklerini söyleyen Netanyahu, İsrail halkının İranlı göstericilerin cesaretine büyük saygı duyduğunu ifade etti.
Netanyahu, “İsrail, özgürlük arayışı içindeki bu insanları destekliyor ve masum sivillerin toplu şekilde öldürülmesini sert biçimde kınıyor.” dedi.
“Pers halkının yakın zamanda baskıdan kurtulacağına” inandığını dile getiren Netanyahu, bu süreç tamamlandığında İsrail ile İran’ın yeniden sadık ortaklar haline gelebileceğini iddia etti.
Gösteriler kısa sürede büyüdü
İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin yabancı para birimleri karşısında ciddi değer kaybetmesi ve ekonomik sorunların derinleşmesi üzerine Tahran Büyük Çarşı esnafı protesto başlattı. Kısa sürede büyüyen gösteriler, birçok kente yayıldı.
Resmî bir can kaybı açıklaması yapılmasa da İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 10 Ocak’ta yayımladığı raporda protestoların 14. gününde 37’si güvenlik görevlisi, 4’ü sağlık personeli toplam 116 kişinin yaşamını yitirdiğini duyurdu. Rapora göre 2 bin 600’den fazla kişi yaralandı, 2 bin 638 kişi ise gözaltına alındı.
8 Ocak’ta Tahran’da şiddetin arttığı olaylarda protestocu gruplar tarafından çok sayıda otobüs ve ambulans ile birlikte 24 ev, 25 cami, 2 hastane ve 26 bankanın kundaklandığı veya tahrip edildiği açıklandı.
Tahran yönetimi ülkede internet erişimini kısıtlarken, hem İran içinde hem de Avrupa’daki İran Büyükelçilikleri önünde rejim karşıtı protestolar sürüyor.
Netanyahu’nun Necef açıklamaları
Netanyahu, İsrail polisinin bölgede yürüttüğü baskının ardından olayların yaşandığı Necef bölgesine ilişkin değerlendirmelerde de bulundu. Geçtiğimiz hafta Savunma Bakanı Yisrael Katz, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve çeşitli bakanlık yetkilileriyle birlikte bölgeyi ziyaret ettiğini belirtti.
Bölgedeki polis çalışmalarının kendisini etkilediğini söyleyen Netanyahu, iç istihbarat teşkilatı Şin-Bet’in (Şabak) sürece dahil edilmesinin önemli olduğunu savundu. Netanyahu, şiddeti sona erdirmeyi, bölgeyi yeni yerleşimlere açmayı ve bu doğrultuda yatırımlar yapmayı planladıklarını ifade etti. Ayrıca nüfusun bir kısmını bölgeye taşımayı, hızlı ulaşım ağları kurmayı ve bu projeye bedevi toplulukların da dahil edileceğini söyledi.
İsrail’in güneyinde yer alan Necef Çölü’nde yaşayan Filistinli bedevi Araplar, İsrail vatandaşı olmalarına ve zorunlu askerlik hizmetine tabi tutulmalarına rağmen, uzun yıllardır ayrımcılığa uğradıkları gerekçesiyle hükümeti eleştiriyor. Bölgedeki Filistinliler, “ikinci sınıf vatandaş” muamelesi gördüklerini dile getiriyor.
İsrail yönetimi Necef’teki Arap köylerine elektrik ve su gibi temel hizmetleri sağlamıyor ve bölge halkının arazi mülkiyetini tanımıyor. Aynı zamanda, ruhsatsız olduğu gerekçesiyle Filistinli bedevilerin köylerinde bulunan basit yapıların dahi yıkımı gerçekleştiriliyor.
Filistin kaynakları, İsrail’in 220 bin Filistinli vatandaşın yaşadığı 12 milyon dönümlük Necef Çölü’nün 11 milyon dönümüne el koyduğunu belirtiyor.
Bölgede tamamı Filistinli bedevilerden oluşan yaklaşık 85 bin kişinin yaşadığı 38 Arap köyü bulunuyor.
