Doğu Akdeniz’in dağlık ve yeşil ülkelerinden Lübnan, son yıllarda derinleşen hava kirliliği nedeniyle ciddi bir halk sağlığı sorunuyla karşı karşıya. Ülkede süregelen elektrik krizi ve yetersiz toplu taşıma altyapısı, çevresel riskleri artıran başlıca unsurlar olarak öne çıkıyor.
Günlük elektrik arzının birçok bölgede yalnızca yaklaşık 4 saatle sınırlı kalması, enerji ihtiyacının büyük ölçüde özel elektrik jeneratörleriyle karşılanmasına yol açıyor. Yoğun araç trafiğiyle birleşen bu durum, zararlı gazlar ve ince partikül maddelerin havadaki oranını yükseltiyor.
4 Şubat Dünya Kanser Günü kapsamında yürütülen farkındalık çalışmaları sürerken, Lübnan’daki tablo dikkat çekici boyutlara ulaşıyor.
Kanser vakalarında yüzde 162 artış
Uluslararası bilimsel yayınlarda yer alan çalışmalar, Lübnan’ın kanser vakaları ve bu hastalığa bağlı ölümlerdeki artış oranı bakımından dünyada öne çıkan ülkelerden biri olduğunu gösteriyor. The Lancet tarafından yayımlanan ve Eylül 2025 tarihli araştırmaya göre, ülkede 1990–2023 döneminde kanser vakaları yüzde 162, bu hastalığa bağlı ölümler ise yüzde 80 arttı. 2023 yılı itibarıyla her 100 bin kişide yaklaşık 2 bin 335 kanser vakası kaydedildi.
Resmi veriler de artışı doğruluyor
Lübnan Sağlık Bakanı Rakan Nasreddin, Eylül 2025’te yaptığı açıklamada kanser vakalarındaki artışa dikkati çekerek, sigara tüketimi, çevre kirliliği ve özel elektrik jeneratörlerinin yaygınlığının bu tabloda etkili olduğunu vurguladı. Sağlık Bakanlığının 2022 verilerine göre ülkede her yıl yaklaşık 14 bin yeni kanser vakası görülüyor.
‘Ülke genelinde özel elektrik jeneratörlerinin sayısı yaklaşık 450 bin’
Çevre konularında uzman gazeteci Mustafa Raad, AA’ya yaptığı açıklamada, hava kirliliğinin temel kaynaklarının ulaşım ve özel jeneratörler olduğunu belirterek, “Ülke genelinde özel elektrik jeneratörlerinin sayısı yaklaşık 450 bin.” dedi. Raad, bu durumun yoğun gaz salınımına ve sağlığı tehdit eden ince partiküllerin artmasına neden olduğunu ifade etti.
Raad ayrıca, 2019’dan bu yana Beyrut semalarında oluşan “kahverengi bulut”un jeneratör emisyonları ve yakıt yanmasından kaynaklandığını, bunun ciddi sağlık riskleri barındırdığını dile getirdi.
Çözüm için siyasi irade vurgusu
Raad, özel jeneratörlere filtre sistemlerinin takılması, elektrikli araç kullanımının teşvik edilmesi ve araç paylaşımının yaygınlaştırılmasının kirliliği azaltabileceğini söyledi. Kalıcı çözümün ise etkin bir toplu taşıma planının hayata geçirilmesi olduğuna işaret etti.
‘Farkındalık ile bilinçlendirme programlarının artırılması gerekiyor’
Lübnan Parlamentosu Çevre Komisyonu üyesi milletvekili Najat Saliba, The Lancet’te yayımlanan çalışmanın kanser artışını çevresel kirlilik, bireysel davranışlar ve genetik etkenlere bağladığını aktararak, “Farkındalık ile bilinçlendirme programlarının artırılması gerekiyor.” dedi.
Saliba, jeneratörlere filtre zorunluluğu getirilmesini olumlu bir adım olarak değerlendirirken, uygulamanın etkin denetlenmesi ve kapsamlı bir ulusal elektrik planının hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
'Kirliliğin azaltılması ve sağlık bilincinin artırılması imkansız hedefler değil'
Kanser hastalarının ilaçlara erişimde yaşadığı sorunlara da değinen Saliba, “Kirliliğin azaltılması, ilaç temini ve sağlık bilincinin artırılması imkansız hedefler değil.” ifadelerini kullandı. Saliba, güçlü siyasi irade ve etkin yönetimle kanser vakalarındaki endişe verici artışın durdurulabileceğini belirtti.
