ABD’nin 2003 yılında başlayan Irak’taki askeri varlığında yeni bir aşamaya geçiliyor. Irak ile ABD, Eylül 2024’te ülkedeki ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun askeri misyonunun sona erdirilmesine yönelik iki aşamalı geçiş planı üzerinde anlaşmıştı.
Planın ilk aşamasında Irak’taki askeri misyonun tamamlanarak ikili güvenlik işbirliğine geçilmesi, ikinci aşamasında ise Suriye’de DEAŞ’a karşı yürütülen operasyonlara Irak topraklarından verilen desteğin sürdürülmesi öngörülmüştü.
Son koalisyon askeri 30 Eylül’de ayrılacak
Irak Başbakanı’nın Askeri Sözcüsü Sabah en-Numan, AA’ya yaptığı açıklamada 30 Eylül’ün uluslararası koalisyonun Irak’taki misyonunun sona ereceği tarih olduğunu belirtti.
Numan, “30 Eylül, uluslararası koalisyonun Irak’taki misyonunun sona erdirileceği, koalisyon karargahının kapatılacağı ve Doğal Kararlılık Operasyonu’nun sona ereceği son gündür.” dedi.
Son koalisyon askerinin de aynı gün Irak’tan ayrılacağını belirten Numan, böylece ülkenin tam egemenliğinin geri dönmüş olacağını ifade etti.
Irak güvenlik güçleri operasyonları devralıyor
Numan, Irak güvenlik güçlerinin ülkenin ulusal güvenliğini sağlama görevini üstlenmeye hazır olduğunu söyledi.
Uluslararası koalisyonun Irak güçlerine hava savunması, hava desteği, eğitim ve mühimmat tedariki gibi alanlarda katkı sunduğunu belirten Numan, kara operasyonlarının ise Irak Silahlı Kuvvetleri tarafından yürütüldüğünü kaydetti.
Irak’ın askeri teçhizat ve silahlanma konusunda önemli ilerleme kaydettiğini belirten Numan, özellikle hava savunma sistemlerindeki gelişmelere dikkati çekti.
Irak Hava Kuvvetlerinin operasyonlarını bağımsız şekilde yürütmeye başladığını belirten Numan, “Bu yılın başından bu yana tüm hava operasyonları ve destek uçuşları doğrudan kendi filomuz tarafından gerçekleştiriliyor.” ifadelerini kullandı.
DEAŞ hücreleriyle mücadele devam edecek
Güvenlik uzmanı Safa el-Assam ise Irak’ta DEAŞ’ın geride kalan unsurlarının çoğunlukla Irak vatandaşlarından oluşan “uyuyan hücreler” şeklinde faaliyet gösterdiğini belirtti.
Bu unsurların özellikle vilayet merkezlerinin dışındaki köy, ilçe ve nahiyelerde bulunduğunu aktaran Assam, Irak’taki güvenlik durumunun büyük ölçüde kontrol altında olduğunu söyledi.
Irak güvenlik ve askeri kurumlarının DEAŞ’la mücadele kapasitesine sahip olduğunu belirten Assam, ülkenin 2017 sonrasında örgüte karşı operasyonlarını büyük ölçüde kendi imkanlarıyla yürüttüğünü ifade etti.
Hava savunmasında uluslararası işbirliği ihtiyacı
Assam, Irak’ın kara operasyonları ve DEAŞ hücreleriyle mücadele konusunda yeterli kapasiteye ulaştığını ancak hava gücü, hava savunma sistemleri, radarlar ve ileri askeri teknoloji alanlarında geliştirilmesi gereken kabiliyetlerin bulunduğunu söyledi.
Irak’ın bu alanlarda uluslararası işbirliğine ihtiyaç duyduğunu belirten Assam, Bağdat’ın Fransa, Güney Kore ve Almanya gibi ülkelerle askeri alanda işbirliğine açık olduğunu kaydetti.
Bağdat ve Washington’ın yaklaşımı farklılaşıyor
Siyasi analist Hilal el-Ubeydi, 30 Eylül’ün 2014’te başlayan dönemi sona erdireceğini ve Irak ile ABD başta olmak üzere koalisyon ülkeleri arasında yeni bir ikili ortaklık döneminin başlayacağını söyledi.
Ubeydi’ye göre Bağdat, 30 Eylül’ü yabancı askeri varlığın sona ermesi, devletin karar alma yetkisinin güçlenmesi ve ulusal egemenliğin pekiştirilmesi açısından değerlendiriyor.
Washington’ın ise tarihi tamamen bir askeri çekilme olarak değil, uzun süredir devam eden askeri misyonun ikili güvenlik ortaklığı çerçevesinde yeniden yapılandırılması olarak gördüğü değerlendirmesi yapılıyor.
Silahlı grupların silahları da gündemde
ABD askerlerinin çekilmesinin Irak’ın iç siyasetindeki devlet dışı silahlı grupların silahları konusunu da etkileyebileceği belirtiliyor.
Ubeydi, koalisyon misyonunun sona ermesinin silahlı grupların silah bulundurmasına yönelik gerekçelerden birini ortadan kaldırabileceğini ve bunun hükümetin silahların devlet kontrolünde toplanmasına yönelik girişimlerini etkileyebileceğini söyledi.
Bu konunun müzakere yoluyla ele alınmasının muhtemel olduğunu belirten Ubeydi, hükümetin silahlı grupların silah bulundurmasına ilişkin gerekçeleri azaltmaya yönelik siyasi ve ekonomik adımlar atabileceğini ifade etti.
Irak, ABD ve İran arasında denge arayacak
Irak’ın ABD askerlerinin çekilmesinin ardından Washington ve Tahran ile ilişkilerini yönetme konusunda yeni bir sınamayla karşı karşıya kalacağı değerlendirmesinde bulunan Ubeydi, Bağdat’ın iki ülkeyle ilişkilerinde dengeyi korumasının önemine işaret etti.
Ubeydi, Irak’ın Washington açısından yalnızca İran veya silahlı gruplarla mücadelede kullanılan bir platform değil, bir ortak olduğunu göstermesi gerektiğini savundu.
Tahran’a da Irak’ın kendi ulusal çıkarları bulunan bağımsız bir komşu ülke olduğunun gösterilmesi gerektiğini belirten Ubeydi, bunun iki güç arasındaki dengenin korunması açısından önemli olduğunu söyledi.
DEAŞ’a karşı uluslararası koalisyon 2014’te kuruldu
ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon, DEAŞ’ın Irak ve Suriye’de geniş alanları kontrol ettiği 2014 yılında örgütle mücadele amacıyla oluşturuldu.
Koalisyon, operasyonlar sırasında Irak güçlerine hava, istihbarat ve eğitim desteği sağlarken Irak güvenlik güçleri de DEAŞ’ın kontrolündeki bölgelerin geri alınması için kara operasyonları gerçekleştirdi.
Irak, Aralık 2017’de DEAŞ’ın kontrolündeki tüm toprakların geri alındığını ilan etti. Irak güvenlik güçleri sonraki yıllarda örgütün ülkedeki hücrelerine yönelik operasyonlarını sürdürdü.
Uluslararası koalisyonun görevini sona erdirmek amacıyla oluşturulan Yüksek Askeri Komite, Ocak 2026’da planın ilk aşamasının tamamlandığını açıkladı.
Bu kapsamda federal bölgelerde koalisyon danışmanlarının bulunduğu üs ve karargahlar, Ayn el-Esed Hava Üssü de dahil olmak üzere boşaltılarak ikili güvenlik ilişkilerine geçiş süreci başlatıldı.
30 Eylül’de son aşamanın da tamamlanmasıyla Irak’ın ABD ve diğer koalisyon ülkeleriyle güvenlik ilişkilerini ikili ortaklıklar temelinde sürdürmesi bekleniyor.
