ABD’de birçok üniversite, bütçe kesintileriyle mücadele ettiği bir dönemde yapay zeka şirketleriyle milyonlarca dolarlık anlaşmalara imza atıyor. California State Üniversitesi’nin, ciddi mali kısıtlamalara rağmen bir yapay zeka firmasıyla chatbot sözleşmesini daha yüksek maliyetle yenilemesi, milyonlarca dolarlık ek yükü beraberinde getirdi.
Yapay zeka şirketleri açısından bu durum, teknolojilerinin yükseköğretimde geniş ölçekte kullanılabilirliğini gösteren önemli bir fırsat olarak değerlendirilirken, üniversite yönetimleri bu iş birliklerini prestij yatırımı olarak görüyor. Ancak eğitim bütçelerinin doğrudan akademik faaliyetler yerine bu tür projelere yönlendirilmesi, kampüs içinde tepkileri ve memnuniyetsizliği artırıyor.
Yapay zeka hatası mezuniyet törenini karıştırdı: Öğrenci ve ailelerden tepki yağdı
Yönetimsel işlerin yapay zekaya devredilmesinin doğurduğu aksaklıklar, somut örneklerle gün yüzüne çıkıyor. Arizona'daki Glendale Community College'ın mezuniyet töreninde, diplomalarını almak için sahneye çıkan öğrencilerin isimlerini okuması amacıyla bir yapay zeka sistemi kullanıldı. Ancak sistem, sahnedeki öğrencilerle isimleri doğru eşleştiremeyerek ekrana yanlış bilgileri yansıttı.
Yaşanan bu karmaşa üzerine okul yönetiminin yaptığı açıklama, mezunlar ve aileleri tarafından yuhalanarak protesto edildi. Öğrenciler, hayatlarının en önemli gününde böylesine insani bir görevin yapay zekaya devredilmesini samimiyetsizlik ve ilgisizlik olarak nitelendirdi.
Akademik değerlendirmede insani dokunuşun kaybı
Yapay zekanın idari işlerden öte eğitim ve ölçme-değerlendirme süreçlerine dahil edilmesi çok daha ciddi riskleri beraberinde getiriyor. Cambridge Üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırma, gelişmiş yapay zeka sistemlerinin öğrencilerin ödevlerini ve makalelerini puanlarken hatalı sonuçlar verdiğini ortaya koydu.
Sistemlerin, akademik içerikten ziyade metnin uzunluğu ve karmaşık cümle yapıları gibi dilsel özelliklere aşırı duyarlı olduğu, bu nedenle insanların yüksek puan verdiği kaliteli çalışmaları düşük, zayıf çalışmaları ise yüksek puanla ödüllendirdiği belirlendi. Uzmanlar, sınav ve değerlendirme süreçlerinin sadece not dağıtmaktan ibaret olmadığını, öğrencilerin emeğinin görülmesi ve eğitimde güven ilişkisinin korunması açısından insani muhakemenin şart olduğunu vurguluyor.
