Bakan Bolat’tan net mesaj: Haksız ticarete geçit yok

Yasa Dışı Ticaretle Mücadele Konferansı, Ankara Ticaret Odası (ATO) ev sahipliğinde Bakan Bolat'ın katılımıyla düzenlendi.

Yasa dışı ticaret kamu düzenini tehdit ediyor

Bolat, burada yaptığı konuşmada, yasa dışı ticaretin, etkileri bakımından çok boyutlu bir mesele olduğunu bildirerek, bu sorun nedeniyle sahte ürünler yoluyla tüketici sağlığının riske atıldığını, üretim, istihdam, vergi geliri, döviz kaybı yoluyla ülke ekonomisinin zaafa uğratıldığını anlattı.

Yasa dışı ticaretin, organize suç örgütlerini güçlendirerek kamu düzeni ve güvenliğini tehdit ettiğine dikkati çeken Bolat, "Yasa dışı ticaret, devletin harcamalarını yapabilmek için gerekli olan vergi gelirlerinin azalmasına yol açtığı ve kamu hizmetlerine ayrılan kaynaklarda önemli kayıp oluşturduğu için mutlaka mücadele edilmesi gereken bir alandır." diye konuştu.

Gümrüklerde dijital ve teknolojik dönüşüm

Bolat, Bakanlık olarak yasal mevzuata uygun ticaretin kolaylaştırılmasını teşvik eden uygulamaları hayata geçirdiklerini ve yasa dışı ticaretle mücadele etmek için canla başla çalıştıklarını söyledi.

Bu amaçla başta ihracat ve ithalat süreçleri olmak üzere gümrük işlemlerinin her geçen gün daha hızlı ve teknoloji yoğun bir biçimde yürütülmesini sağladıklarını aktaran Bolat, sözlerine şöyle devam etti:

"Eşya, taşıt ve yolcu hareketlerini risk analizlerine dayalı olarak kontrol ederek ülkemizin ve halkımızın menfaatlerini koruma yönünde mücadelemizi güçlü şekilde sürdürüyoruz. Yetkilendirilmiş Yükümlü, Tek Pencere, İzinli Gönderici, Liman Tek Pencere gibi sistemler ile Hava Yolu İşlemlerinin Dijitalleştirilmesi Projesi gibi uygulamalarla teknik, dijital ve yasal düzenlemeler gerçekleştirdik. Gümrük idarelerimizin altyapılarını geliştirmek, fiziki kapasitesini artırmak gibi birçok modernizasyon projesini hayata geçirdik ve yapmaya da devam ediyoruz."

Gürbulak Gümrük Kapısı yenilendi

Bolat, Türkiye'nin gümrük kapıları ve idarelerinin, dünyada örnek gösterildiğine işaret ederek, bu anlamda İslam İşbirliği Teşkilatına bağlı İslam Ticaret ve Sanayi Odasının, İslam ülkelerinde de benzer uygulamalar yapılması için TOBB ile çalışma yapacağını aktardı.

Türkiye'nin Orta Asya'ya açılan önemli gümrük kapılarından birisi olan Ağrı Gürbulak'ın modernleştirme ve yenileme çalışmalarının tamamlandığına dikkati çeken Bolat, kapının resmi açılışının gelecek haftalarda yapılacağını bildirdi.

Cari işlemlerde dengeli süreç sürüyor

Bakan Bolat, Türkiye'nin ithalatını etkileyen unsurlara ilişkin bilgi vererek, "Burada yarıdan fazla artış sağlayan en önemli iki kalem, emtia piyasalarındaki hareketlilik nedeniyle altın ons fiyatlarındaki büyük yükseliştir. İki yıl öncesine göre bizim altın ithalatımız miktar olarak yarı yarıya azalmakla beraber ons altının dolar değeri neredeyse son bir buçuk yılda yüzde 100'den fazla arttı. Değer itibarıyla altın ithalatında artış oldu. Bu konuda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile birlikte çalışıyoruz. Binek otomobil ithalatındaki artış da buna eklenebilir. Ancak cari işlemlerdeki dengeli sürecimiz devam ediyor. Hizmetler ticaretimizde 63-64 milyar dolar fazla sağlayarak, cari işlemler açığımızı oldukça makul seviyede tutacağız." dedi.

Gümrüklerde yakalama rekoru

Küresel sisteme entegre olan Türkiye'de yasal ticaretin önünün her zaman açık olduğunu belirten Bolat, yasa dışı ticaret veya kaçakçılığa tevessül edenlerle kararlı mücadelenin bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da güçlenerek devam edeceğini söyledi.

Bolat, Bakanlık olarak yasal ticareti her zaman desteklediklerine ve ekonomik büyümenin ticaretin artmasıyla gerçekleşeceğine inandıklarına dikkati çekerek, "Yasa dışı ticarete de geçit vermiyoruz ve vermeyeceğiz. Geçen yıl gümrüklerde yakalama rakamlarımız yüzde 79 artışla 98,5 milyar liraya yükseldi. Dünya ekonomisindeki çalkantılar karşısında bu tür yasa dışı ticarete veya uyuşturucu ticaretine tevessül edenlerle mücadelemizin ne kadar sıkı şekilde yapıldığını bu rakamlar ortaya koymaktadır." diye konuştu.

2025’te 13,6 milyar liralık ek tahakkuk

Bu rakamların sadece Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünün rakamları olduğunu anımsatan Bolat, İçişleri Bakanlığının birimlerinin de etkin mücadelesiyle rakamların çok daha yüksek olduğunu belirtti.

Bolat, bu faaliyetlere ek olarak gümrük işlemlerinin önceden, cari ve sonradan kontrollerinin yapıldığını bildirerek, "Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğümüz ile Rehberlik ve Teftiş Başkanlığımızın çalışmalarıyla sonradan yapılan kontroller neticesinde, 2025'te 9,8 milyar lira değerinde gümrük vergisinin eksik beyan edildiği ortaya çıkarıldı. Bu işlemi yapanlara ek tahakkuk ve para cezası işlemi gerçekleştirildi. Ayrıca ikincil kontroller de yapılıyor. Burada da aşağı yukarı 3,8 milyar liralık ek tahakkuk uygulaması yapıldı. Toplamda, sonradan ve ikincil kontroller kapsamında yüzde 100 artışla 2025'te 13,6 milyar lira toplam ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi." ifadelerini kullandı.

Yeni nesil kayıt dışılıkla dijital mücadele

Kayıt dışı ticaretin çok hızlı şekil değiştirdiğini ve denetimin en fazla zorlaştığı alanların başında dijital mecraların geldiğini söyleyen Bolat, şu ifadeleri kullandı:

"Bugün kayıt dışılık sadece faturasız mal satmak değil, aynı zamanda dijital dünyada tüketiciyi yanıltarak haksız kazanç elde etmek haline de gelmiştir. Reklam Kurulu vasıtasıyla bu yeni nesil kayıt dışılıkla da amansız bir mücadele sergiliyoruz. Reklam Kurulu, Haziran 2023'ten bu yana tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamalarla mücadelesi kapsamında 606 milyon liranın üzerinde idari para cezası uyguladı ve reklam erişim yasağı getirdi."

Haksız ticari uygulamalara milyarlarca lira ceza

Bolat, yasa dışı ticaretle mücadelenin bir parçası olarak mevzuata aykırı stokçuluk, karaborsacılık, fahiş fiyatla mücadele anlamında da etkin çalışma yürüttüklerini bildirerek, şu ifadeleri kullandı:

"Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi, İç Ticaret ile Ürün Güvenliği ve Denetimi genel müdürlükleri ile il ticaret müdürlüklerindeki değerli denetim elemanı arkadaşlarımız vasıtasıyla tam 577 bin 771 işletme ve 41,3 milyon ürün denetlendi. Mevzuatlara aykırı davranan ve tüketici haklarına zarar veren, bu anlamda yasalara aykırı haksız ticari uygulamaları yapan ilgili firmalara 2 milyar 658 milyon liralık ceza kesildi. Bunlar birer birer tahsil edilmektedir."

Bağımsız bir kurul olan Rekabet Kurulunun da adil ve haklı ticaretin yerleşmesi ile yasalara uygun olmayan uygulamalarla mücadele kapsamında 2024'te 223 soruşturmada 7,7 milyar liralık ceza kestiğini anımsatan Bolat, "2025 yılında Rekabet Kurulu 227 soruşturmada 13,2 milyar lira idari para cezası uygulamıştır." diye konuştu.