Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), üye ülkelerin acil durum stratejik petrol stoklarından piyasaya sürülecek 400 milyon varile ilişkin uygulama planlarını açıkladı.
IEA’nın açıklamasına göre, kurumun 32 üye ülkesi 11 Mart’ta söz konusu rezervlerin piyasanın kullanımına açılması konusunda anlaşmaya vardı. Bu kararın ardından ülkeler bireysel uygulama planlarını kuruma iletti.
Planlara göre Asya-Okyanusya’daki IEA üyesi ülkeler stratejik petrol stoklarını piyasaya hemen sunacak.
Amerika kıtası ve Avrupa’daki IEA üyesi ülkelerin rezervleri ise bu ayın sonundan itibaren piyasaya verilmeye başlanacak.
IEA üyesi ülkelerin kullanımına açılacak 400 milyon varillik acil durum petrol stokunun yüzde 72’sini ham petrol, yüzde 28’ini ise petrol ürünleri oluşturuyor.
Bu stokların 172,2 milyon varili ABD’nin stratejik petrol rezervlerinden sağlanacak.
Asya-Okyanusya ülkelerinin stratejik petrol rezervlerinden 66,8 milyon varil, endüstri stoklarından ise 41,8 milyon varil piyasaya sunulacak.
Avrupa ve Kanada’dan destek
Avrupa’nın stratejik petrol rezervlerinden 32,7 milyon varil, endüstri stoklarından ise 74,8 milyon varil piyasaya verilecek.
Ayrıca Kanada’nın yerli üreticilerinden sağlayacağı 23,6 milyon varil petrol de söz konusu girişimi desteklemek amacıyla piyasaya sunulacak.
Fatih Birol, geçen hafta yaptığı açıklamada IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varille kurum tarihindeki en yüksek miktarda stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardığını duyurmuştu.
Karar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında İran’ın misilleme olarak bu ülkelerle bağlantılı gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini fiilen kapatmasının ardından petrol piyasalarında oluşan arz şokunun ardından alındı.
Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın durma noktasına gelmesi petrol fiyatlarında artışlara neden oldu
Dünya petrol talebinin yaklaşık yüzde 20’sinin, yani günlük yaklaşık 20 milyon varilin taşındığı Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın durma noktasına gelmesi petrol fiyatlarında sert artışlara yol açtı.
IEA üyesi ülkelerin koordineli şekilde acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı, kurumun 1974’te kurulmasından bu yana alınan 6’ncı karar oldu.
Benzer kararlar daha önce 1991, 2005, 2011 ve iki kez 2022’de Rusya-Ukrayna savaşı sırasında alınmıştı.
IEA üyesi ülkeler, net petrol ithalatlarının 90 gününe eş değer miktarda acil durum petrol stoku bulundurmakla yükümlü.
Bu rezervler petrol arzında ciddi kesintiler yaşanması durumunda talebi karşılamak ve küresel ekonominin işleyişini sürdürebilmek amacıyla tutuluyor.
IEA üyelerinin mevcut durumda 1,2 milyar varili aşan acil durum petrol stokuna ek olarak hükümetlerin yükümlülüğü altında yaklaşık 600 milyon varil endüstri stoku bulunuyor.
