Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye'nin kilogram başına ihracat birim değerinin geçen yılki 1 dolar 53 sent seviyesinden eylül sonu itibarıyla 1 dolar 73 sente yükseldiğini bildirdi. Çimento ve mermer gibi yüksek tonajlı, daha düşük değerli ürünler hesaba katılmadığında ise bu rakamın 2 dolar 11 sente çıktığını belirten Bolat, yüksek katma değerli ürünlerin ihracattaki payına dikkati çekti.
Türkiye Innovation Week 2026 (Türkiye İnovasyon Haftası-TIW26), ikinci gününde Haliç Kongre Merkezi'nde devam ediyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından Ticaret Bakanlığının desteğiyle düzenlenen etkinlik, bu yıl "Humanity 6.0-İnsanlığın Yeni Evresi" temasıyla gerçekleştiriliyor.
Anadolu Ajansının "Global İletişim Ortağı" olduğu etkinlikte konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, organizasyonun yalnızca yeni teknolojilerin, ürünlerin ve iş modellerinin ele alındığı bir platform olmadığını, aynı zamanda dünyanın geleceğinin ve Türkiye'nin bu gelecekteki yerinin değerlendirildiği bir buluşma olduğunu söyledi.
Bilişim ve teknolojideki değişime işaret eden Bolat, yeni dönemde gelişmenin anahtarının AR-GE, yenilik, marka, tasarım ve katma değer olduğunu belirtti. Bolat, Ticaret Bakanlığı olarak TİM ve benzeri kuruluşlarla bu alanlardaki çalışmaları teşvik etmek amacıyla organizasyonlar düzenlediklerini ifade etti.
"Teknolojinin insanın yerine geçmesini hedeflemiyoruz"
Yapay zekanın insan hayatını değiştirmeye başladığını ve bilgiye erişimin hızlandığını belirten Bolat, TIW26'nın "Humanity 6.0-İnsanlığın Yeni Evresi" temasının neden seçildiğini şu sözlerle açıkladı:
"TIW26'nın ana teması 'Humanity 6.0-İnsanlığın Yeni Evresi'. Niçin bu başlık belirlendi? Çünkü teknolojinin insanın yerine geçmesini hedeflemiyoruz. İnsanın teknolojiyi kullanması ve daha üretken bir hayat ve ekonomik sistem içinde çalışmasını hedefliyoruz. İnsanın yapay zekayı nasıl kullanacağının ve yapay zekanın meydana getireceği zenginliğin nasıl daha adil bir şekilde paylaşılabileceğinin cevabı aranıyor. Bunun için tema İnsanlığın Yeni Evresi."
"Türkiye, ekonomik istikrarını korudu"
Yapay zekanın küresel büyümeye katkısına değinen Bolat, "Yapay zekanın 2040 yılına kadar küresel ticareti yüzde 40 artırabileceği düşünülmektedir. Teknolojik dönüşüm ve yapay zeka yatırımları çok hızlanırken tedarik zincirleri değişiyor." dedi.
Küresel ticaretteki olumsuzluklara, bölgesel çatışmalara, aşırı korumacılığa ve emtia fiyatlarındaki artışlara değinen Bolat, Türkiye'nin karşı karşıya kaldığı koşullara rağmen ekonomik istikrarını koruduğunu ve ekonomik gelişimini sürdürdüğünü belirtti.
Bolat, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Bu şartlar altında baktığımızda Türkiye'miz siyasi sıcak savaşların ortasında yer almasına ve 44 yıldır çok büyük kayıplara yol açan bir terörle mücadele sürecinde olmasına rağmen terörle mücadeleyi kazandı, ekonomik istikrarını korudu ve ekonomik gelişmesini devam ettirdi."
Ekonomik büyümenin 16 yıldır kesintisiz sürdüğünü vurgulayan Bolat, 1,7 trilyon dolarlık milli gelire ve 18 bin 300 dolarlık kişi başına milli gelire ulaşılmasının önemine dikkati çekti.
İhracat 283,7 milyar dolara ulaştı
Eylül ayının ihracat açısından verimli geçtiğini belirten Bolat, yılın ilk 9 ayında aylık ihracat rekorlarının 5 kez kırıldığını ve 6 ayda artış kaydedildiğini söyledi.
Bolat, ihracat rakamlarına ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
"Yılın 9 ayının 5'inde aylık rekorlar kırdık ve 6 ayında artışlarımız oldu. Eylül itibarıyla ihracatımız yıllıklandırılmış olarak yüzde 5,2 artarak 283,7 milyar dolara ulaştı ve yıl sonu hedefi olan 282 milyar doları 1,7 milyar dolar aşmış durumdayız. Yıl sonu daha güzel rakamlara ulaşmayı birlikte hedefliyoruz."
Mal ve hizmet ihracatında yıl sonu hedefinin 410 milyar dolar olduğunu belirten Bolat, eylül itibarıyla yıllıklandırılmış ihracatın 409 milyar dolara ulaştığını kaydetti.
Yüksek teknolojili ürün ihracatının payı yüzde 43,7'ye çıktı
İnovasyon, teknoloji ve AR-GE'nin katkısının en belirgin görüldüğü alanlardan birinin orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatı olduğunu ifade eden Bolat, bu ürünlerin toplam mal ihracatındaki payına ilişkin rakamları paylaştı.
Bolat, 2002'de yüzde 30,4 olan orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatının 10 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu, geçen yıl sonunda 112 milyar dolara ulaştığını bildirdi. Bu yılın ilk 9 ayında söz konusu ihracatın 86,5 milyar dolara yükseldiğini belirten Bolat, bu ürünlerin toplam mal ihracatındaki payının yüzde 43,7'ye çıktığını söyledi.
Bolat, geleneksel ve emek yoğun ürünlerde ihracatı artırma hedefini sürdürürken katma değeri, marka değeri, inovasyon değeri ve teknolojik değeri yüksek ürünlerin ihracatını da geliştirmeyi amaçladıklarını ifade etti.
Kilogram başına ihracat değeri 2,11 dolara yükseldi
Türkiye'nin kilogram başına ihracat birim değerindeki artışa dikkat çeken Bolat, sektörlere göre rakamları şöyle açıkladı:
"Geçen yıl ortalama kilogramı 1 dolar 53 sent olan ihracatımız bu yıl ilk 9 ay sonunda 1 dolar 73 sente yükseldi. Çimento, mermer gibi tonajda çok büyük ama daha düşük değerde olan ihracat kalemlerini düştüğümüzde kilogram ihracatımız 2 dolar 11 sente yükselmiş oldu. Savunma sanayisinde 61,5 dolar, yani Türkiye ortalamasının 39 katı, ilaç sektöründe 25 dolar, gemi ve yat sektöründe 14 dolar, otomotiv sektöründe 9 dolar. Hatta hazır giyimde 80 dolar, 100 dolara kadar yükselen kilogram değeri olan ihracatımız bulunmakta. Bu rakamlar, Türkiye'nin ihracatındaki inovasyon ve katma değer katkısının nasıl yükseldiğini en çarpıcı şekilde gösteriyor."
Teknoloji ve katma değerli üretim için 30 milyar dolarlık kaynak
Son 23 yılda AR-GE harcamalarında, patent başvurularında, teknoparklarda, nitelikli üretim bölgelerinde, sanayi ve tasarım merkezlerinde ve araştırmacı sayısında yaşanan artışa değinen Bolat, bu gelişmelerin nitelikli ihracata katkı sağladığını belirtti.
Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Programı ve HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı hakkında bilgi veren Bolat, teknoloji ve katma değerli üretimi geliştirmeye yönelik yatırımlara ayrılan kaynağı şöyle açıkladı:
"Vergi teşvikleri, hibe destekleri, düşük maliyetli finansman destekleriyle 30 milyar dolarlık bir kaynak Türkiye'nin teknolojisini ve katma değerli üretimini geliştirmeyi hedefleyen yatırımlara tahsis edilmektedir."
İhracatçılara 480 milyar liralık kolaylık sağlandı
Türkiye'nin inovasyon alanında küresel endekslerde kaydettiği ilerlemeye değinen Bolat, ihracatçılara sunulan desteklerden de söz etti.
Bolat, "Son 20 ayda 1,8 trilyon liralık ihracat reeskont kredisi ve ihracat sigortası desteklerimizle ihracatçılarımıza tam 480 milyar liralık bir kolaylık sağladık." ifadesini kullandı.
Etkinlik kapsamında konuşmaların ardından İnovaLİG Ödül Töreni ve Stratejik Partnerler Plaket Takdim Töreni gerçekleştirildi.
