Uluslararası Para Fonu (IMF), yaşam maliyeti krizlerinin reel ücretleri aşındırarak iç talebi zayıflattığını ve orta vadeli enflasyon beklentilerini yukarı çektiğini bildirdi. IMF, en kırılgan kesimlerin korunması için geniş kapsamlı sübvansiyonlar yerine hedefli ve geçici gelir desteklerinin tercih edilmesi gerektiğini belirtti.
Reel ücretler ve iç talep baskı altında
IMF’nin değerlendirmesine göre temel ihtiyaç maliyetlerindeki artışlar reel ücretleri aşındırırken iç talep üzerinde de baskı oluşturuyor. Bu süreçte orta vadeli enflasyon beklentilerinin de yükseldiği belirtildi.
Raporda, düşük gelirli hanelerin bütçelerinde temel ihtiyaçların daha büyük bir paya sahip olması nedeniyle yaşam maliyeti krizlerinden orantısız şekilde daha fazla etkilendikleri ifade edildi.
Bu durumun gelir dağılımı ve yoksulluk açısından da önemli sonuçlar doğurduğu kaydedildi.
Ülkelerin krizlere müdahale yöntemleri farklılaştı
Raporda, geçmiş yaşam maliyeti krizlerinde politika yapıcıların çoğunlukla geniş kapsamlı ve hedeflenmemiş tedbirlere başvurduğu, ancak uygulamaların ülkeler arasında önemli farklılıklar gösterdiği belirtildi.
Gelişmiş ekonomilerin nihai tüketiciye yönelik fiyat tedbirleri ve doğrudan gelir desteklerine daha fazla ağırlık verdiği aktarıldı.
Yükselen piyasa ekonomileri ile düşük gelirli gelişmekte olan ülkelerin ise üretici sübvansiyonları, fiyat kontrolleri ve ücretlerle emekli maaşlarında geniş tabanlı artışlara daha fazla başvurduğu ifade edildi.
IMF’den “hedefli destek” önerisi
IMF, en kırılgan kesimleri fiyat artışlarından korumanın maliyet açısından en uygun ve etkili yolunun hedefli ve geçici gelir transferleri olduğunu bildirdi.
Raporda, hedefli gelir desteklerinin fiyat sinyallerini koruduğu, piyasada gerekli talep ayarlamasını kolaylaştırdığı ve ülkelerin mali alanını koruduğu belirtildi.
Geniş kapsamlı sübvansiyonlara dikkat çekildi
Fiyatları baskılamaya yönelik geniş kapsamlı önlemlerin, aynı düzeyde koruma sağlamak için hedefli transferlerden çok daha maliyetli olabileceği vurgulandı.
Sübvansiyonların mali alanı sınırlı ülkelerde etkisini yitirebileceği, birçok ülkenin aynı anda bu tür uygulamalara başvurmasının ise küresel fiyatları yukarı çekerek ters etki oluşturabileceği kaydedildi.
IMF, politika yapıcıların geniş çaplı sübvansiyonlar yerine doğrudan en savunmasız haneleri hedefleyen geçici gelir desteklerini tercih etmesi gerektiğini bildirdi. Geniş kapsamlı önlemlerin ise yalnızca krizin aşırı şiddetli olduğu, kırılgan hanelerin belirlenmesinin zorlaştığı ve mali alanın uygun olduğu istisnai durumlarla sınırlandırılması gerektiği ifade edildi.
