EYT düzenlemesinin dışında kalan milyonlarca çalışan, kademeli emeklilik konusunda Meclis’ten gelecek haberleri takip ediyor. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlar, emeklilik yaşının düşürülüp düşürülmeyeceğini ve olası bir düzenlemenin hangi yılları kapsayacağını merak ediyor. TBMM’ye sunulan üç maddelik kanun teklifiyle konu yeniden gündeme gelirken, hükümet kanadından emeklilik sisteminde değişiklik planlanmadığı yönünde açıklamalar yapıldı. Peki, kademeli emeklilik çıkacak mı, teklif kimleri kapsıyor ve mevcut emeklilik şartları neler?
Kademeli emeklilik yasalaştı mı, çıkacak mı?
Kademeli emeklilik konusunda henüz yürürlüğe girmiş bir kanun bulunmuyor. TBMM’ye sunulan üç maddelik teklifin Plan ve Bütçe Komisyonu’na sevk edilmesi, düzenlemeyi yeniden gündeme taşıdı. Ancak teklifin Meclis’e sunulması veya komisyona gönderilmesi, emeklilik hakkının yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor.
Teklifin yasalaşabilmesi için öncelikle ilgili komisyonda değerlendirilmesi, ardından TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da daha önce yaptığı açıklamada emeklilik sisteminde değişiklik planlamadıklarını belirtmişti. Bu nedenle kademeli emeklilik düzenlemesinin çıkacağına veya belirli bir tarihte yürürlüğe gireceğine ilişkin kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor.
Kademeli emeklilik kanun teklifinde hangi düzenlemeler yer alıyor?
TBMM’ye sunulan üç maddelik kanun teklifi, sigortalılık süresini ve gerekli prim gün sayısını tamamlayan çalışanların yaş şartı olmadan emekli olabilmesini öngörüyor.
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş’ın aktardığı teklif detaylarına göre, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na “Geçici Madde 113” eklenmesi planlanıyor.
Teklifte öne çıkan düzenlemeler şöyle:
Sigortalılık süresini ve prim gün sayısını tamamlayanlara yaş şartı aranmadan emeklilik hakkı tanınması öngörülüyor.
Emeklilik için sigortalının yazılı başvuruda bulunması gerekiyor.
Kanunun yürürlüğe giriş tarihi, Resmî Gazete’de yayımlandığı gün olarak düzenleniyor.
Kanunun uygulanmasına ilişkin yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanı'na verilmesi planlanıyor.
Bu maddeler mevcut emeklilik mevzuatını değiştirmiş değil. Teklifin kabul edilmesi durumunda kapsam ve uygulama ayrıntıları yasalaşan metne göre belirlenecek.
Kademeli emeklilik hangi yılları kapsayacak?
Kademeli emeklilik tartışmalarında en çok 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar öne çıkıyor. TBMM’ye sunulan teklifin kapsamına ilişkin aktarılan bilgilere göre, düzenlemenin 8 Eylül 1999 tarihinden sonra sigortalı olanları kapsaması öngörülüyor.
Özellikle 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar, EYT düzenlemesinden yararlanamadıkları için olası bir değişikliği yakından takip ediyor.
Teklifte SSK (4/a), Bağ-Kur (4/b), Tarım SSK ve Emekli Sandığı (4/c) kapsamındaki sigortalıların da düzenlemeden yararlanması hedefleniyor. Ancak teklif henüz yasalaşmadığından hangi sigortalı gruplarının hangi koşullarla kapsama alınacağı kesinleşmiş değil.
Kademeli emeklilik şartları neler olacak?
Meclis’e sunulan teklifin temel yaklaşımı, gerekli sigortalılık süresi ve prim gün sayısını tamamlayan kişilerin yaş şartı aranmadan emekli olabilmesi üzerine kurulu.
Buna göre teklif yasalaşırsa sigortalılık süresi ve prim gün şartlarını yerine getiren kişilerin yazılı başvuru yaparak yaşlılık aylığı alabilmesi hedefleniyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Teklifte öngörülen şartlar, yürürlükteki emeklilik koşullarının yerine geçmiş değil. Mevcut sistemde yaş, prim günü ve sigortalılık süresi koşulları uygulanmaya devam ediyor. Yeni bir düzenleme kabul edilmeden çalışanların emeklilik hesaplamalarında mevcut mevzuat esas alınmalı.
1999-2008 arası sigortalı olanların emeklilik şartları neler?
Yürürlükteki mevzuata göre 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olan çalışanların emeklilik koşulları, bağlı oldukları sigorta statüsüne göre değişiyor.
SSK (4/a) kapsamında çalışanlar:
Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı uygulanıyor.
Normal emeklilik için 7.000 prim gününün tamamlanması gerekiyor.
Bağ-Kur (4/b) ve Emekli Sandığı (4/c) kapsamında olanlar:
Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranıyor.
Emeklilik için 9.000 prim günü gerekiyor.
Bu şartlar, sigortalılık başlangıç tarihi ve kişinin tabi olduğu mevzuata göre değerlendirilmelidir. Farklı sigortalılık statülerinde geçen süreler veya özel durumlar emeklilik hesabını değiştirebilir.
1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olanlar nasıl emekli olacak?
1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için emeklilik şartları farklı bir takvime göre uygulanıyor.
Bu grupta genel olarak 7.200 prim günü şartı bulunuyor. Emeklilik yaşı ise kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak başlıyor. Ancak prim gününü tamamlama tarihine bağlı olarak yaş şartı kademeli biçimde yükseliyor.
Mevcut düzenlemeye göre emeklilik yaşı 2036 yılından itibaren artış gösteriyor ve 2048 yılında kadınlar ile erkekler için 65'e ulaşıyor.
Kademeli emeklilik ne zaman çıkacak?
Kademeli emeklilik düzenlemesinin ne zaman yasalaşacağına ilişkin açıklanmış resmî bir tarih bulunmuyor. TBMM’ye sunulan teklifin komisyon ve Genel Kurul aşamalarında nasıl ilerleyeceği henüz netleşmiş değil.
EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar, Meclis’teki gelişmeleri ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan gelecek açıklamaları takip ediyor. Teklifin kabul edilmesi hâlinde düzenlemenin kapsamı ve uygulama koşulları da yasalaşan metinle kesinlik kazanacak.
Şu aşamada kademeli emeklilik, yürürlüğe girmiş bir hak değil; Meclis gündemine taşınmış bir kanun teklifi ve kamuoyunda tartışılan bir düzenleme beklentisi olarak değerlendiriliyor.
