Küresel piyasalarda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı sonrası artan jeopolitik gerilimlerin etkisiyle satış baskısı derinleşiyor. Orta Doğu’daki çatışmanın uzama ihtimalinin, küresel ticareti etkileyebileceği ve enflasyonist baskıları yeniden artırabileceğine yönelik endişeler, küresel risk algısının yükselmesinde etkili oluyor.
Donald Trump, dün yaptığı açıklamada İran’a yönelik saldırıların süresine ilişkin olarak, "Şu anda takvim açısından tahminlerimizin ilerisindeyiz. Dört ila beş hafta süreceğini tahmin etmiştik ama bundan daha uzun süre devam etme kapasitemiz var. Bunu yapacağız." dedi. Trump, İran’ın konvansiyonel balistik füze programının çok hızlı ilerlediğini belirterek, bunun Amerika ve yurt dışında konuşlanmış kuvvetler için açık ve büyük bir tehdit oluşturduğunu söyledi.
İran Hürmüz Boğazı’nı kapattı
Öte yandan, İran tarafının attığı adımlar da yakından takip ediliyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını açıkladı.
Basra Körfezi’nin ağzında yer alan dar su yolu Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor. Dünyadaki LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’si bu geçit üzerinden taşınıyor. Katar’ın neredeyse tüm LNG ihracatı Boğaz’dan geçerek uluslararası piyasalara ulaşıyor. Japonya’nın petrol ithalatının yaklaşık yüzde 72’si Hürmüz Boğazı üzerinden taşınırken, Güney Kore’de bu oran yüzde 65 seviyesinde bulunuyor. Çin ve Hindistan için ise Hürmüz Boğazı rotasına bağımlılık yaklaşık yüzde 50.
Petrol fiyatları enflasyon riskini artırıyor
Söz konusu gelişmelerle arz endişeleriyle yükselen Brent petrolünün varil fiyatı dün yüzde 7 artışla 78,2 dolardan günü tamamlarken, yeni günde yüzde 1,1 primle 79 dolardan işlem görüyor. Orta Doğu’daki gerilimin, ticaret politikasına dair belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde artması, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları daha da artırabileceği endişesini güçlendiriyor.
Analistler, Hürmüz Boğazı’nın birçok ekonomi için kritik enerji arz rotalarından biri olduğunu belirterek, bölgede enerji arzının durmasının orta vadede petrol fiyatlarındaki artış kaynaklı olarak imalat sanayi maliyetlerini artırabileceğini söyledi.
Söz konusu endişelerle ABD Merkez Bankası’nın (Fed) temmuz ayına kadar faiz oranlarını sabit tutacağı beklentileri güç kazanırken, bu hafta açıklanacak istihdam raporu verilerinin Fed’in yol haritasına yönelik daha fazla bilgi vermesi bekleniyor.
ABD ve Avrupa piyasalarında dalgalanma
ABD’de haftanın ilk işlem günü Dow Jones endeksi yüzde 0,15 düşerken, Nasdaq endeksi yüzde 0,36 yükseldi. S&P 500 endeksi ise yatay seyretti. ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni güne negatif başladı.
Orta Doğu’da yükselen tansiyondan en çok etkilenen sektörler arasında hava yolu şirketleri yer aldı. ABD’li hava yolu şirketlerinde düşüş görülürken, savunma ve enerji şirketlerinin hisselerinde yükselişler izlendi. ABD tahvil piyasalarında ise 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,06 seviyesinde kapandı. Ons altın yüzde 1,3 artışla 5.333 dolardan günü tamamlarken, yeni günde yüzde 0,5 primle 5.360 dolardan işlem görüyor. Dolar endeksi dün yüzde 0,8 artışla 98,4 seviyesinden kapanmıştı; yeni günde yüzde 0,2 yükselişle 98,5 seviyesinde.
Avrupa borsaları negatif bir seyir izledi. FTSE 100 yüzde 1,20, FTSE MIB 30 yüzde 1,97, CAC 40 yüzde 2,17 ve DAX 40 ise yüzde 2,42 geriledi. Norveçli enerji şirketleri Var Energi ve Equinor’un hisseleri sırasıyla yüzde 6 ve 8,2 değer kazandı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “Bu da İran için güvenilir bir geçiş süreci, nükleer ve balistik programların kesin olarak durdurulması ve bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlere son verilmesi anlamına gelmektedir.” dedi.
Asya piyasalarında sert düşüşler
Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 5’in üzerinde gerilerken, Japonya Nikkei 225 yüzde 2,9, Hong Kong Hang Seng yüzde 0,4 ve Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 düştü. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapattığını açıklaması, bölge endekslerindeki kayıpların derinleşmesine yol açtı.
Enerji arzına yönelik endişeler ve yükselen petrol fiyatlarının sanayi maliyetlerini artırabileceği beklentisi, bölge şirketlerine satış getirdi. Japonya’da petrol fiyatlarındaki yükselişlerin enflasyonist risk olarak öne çıktığı belirtiliyor.
BoJ Başkanı Kazuo Ueda, finans kuruluşlarının merkez bankasına yatırdığı mevduatların ödenmesinde blok zinciri teknolojisinin kullanımına yönelik deneyler yapılacağını açıkladı. Japonya’da ocak ayı işsizlik oranı yüzde 2,7 olarak açıklandı; Aralık ayı yüzde 2,6 idi.
Borsa İstanbul’da düşüş
Dün Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi yüzde 2,71 değer kaybederek 13.346,43 puandan günü tamamladı. Savunma ve enerji sektörü hisseleri değer kazanırken, ulaştırma sektörü düşüş gösterdi. BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat yüzde 0,15 artışla 15.546,00 puandan işlem gördü.
Yeni işlem gününde gözler Türkiye’nin şubat ayı enflasyon verilerine çevrildi. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi’ne göre Tüketici Fiyat Endeksi’nin aylık bazda yüzde 2,87 artması bekleniyor. Yıllık enflasyonun ise ocakta yüzde 30,65 iken şubatta yüzde 31,42’ye yükselmesi öngörülüyor.
Dolar/TL, dünü 43,9530’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasada 43,9680’den işlem görüyor. Analistler, BIST 100 için 13.200 ve 13.100 puanın destek, 13.400 ve 13.500 puanın direnç konumunda olduğunu belirtiyor.
Bugün takip edilecek veriler:
10.00 Türkiye, Şubat ayı Tüketici Fiyat Endeksi
10.00 Türkiye, Şubat ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi
13.00 Avro Bölgesi, Şubat ayı yıllık öncü Tüketici Fiyat Endeksi
