Orta Doğu'daki jeopolitik gerilim ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılması petrol fiyatlarını 80 doların üzerine taşıdı. Artan enerji maliyetleri ve enflasyon riski nedeniyle Fed’in temmuz ayına kadar, TCMB’nin ise mart ayında faiz indirimlerini durdurması bekleniyor.
Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve stratejik enerji koridorlarındaki aksamalar, küresel ekonomi politikalarını kökten değiştiriyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hamleleri sonrası Brent petrolün varil fiyatı Ocak 2025'ten bu yana ilk kez 80 dolar barajını aşarken, merkez bankalarının "faiz indirimi" rotasından sapabileceği öngörülüyor.
Hürmüz Boğazı Kapatıldı: Enerji Arzında Arz Şoku Kapıda
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari’nin Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatıldığını duyurması piyasalarda sarsıntı yarattı. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik hat, Suudi Arabistan ve BAE gibi dev üreticilerin ana sevkiyat güzergahı konumunda bulunuyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın "acil bir tehdit" olduğunu savunarak şu kritik açıklamayı yaptı:
“ABD ordusunun en sert hamlesi henüz yapılmadı. Bundan sonraki aşama İran için daha zorlu olacak.”
Rubio ayrıca, petrol fiyatlarındaki artışın enerji maliyetlerini yükseltmesi üzerine ABD’nin bu yükselişi hafifletmek için adım atacağını belirtti.
Fed ve TCMB’den Temkinli Duruş
Artan jeopolitik riskler, merkez bankalarının enflasyonla mücadelesini zora sokuyor. Para piyasalarında Fed’in haziran ayında faiz indirimine başlayacağı yönündeki beklentiler yerini belirsizliğe bıraktı. Yeni öngörülere göre Fed, temmuz ayına kadar faiz oranını %3,50-3,75 aralığında sabit tutabilir.
Yurt içinde ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB), artan enerji maliyetlerinin enflasyonist etkileri ve cari denge üzerindeki baskısı nedeniyle mart ayı toplantısında faiz indirimlerine ara vermesi bekleniyor.
Uzman Görüşü: Yeni Bir Maliyet Enflasyonu Dalgası Başlayabilir
Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının küresel enerji piyasalarında ciddi bir "arz şoku" senaryosunu tetiklemiş durumda olduğunu belirtti:
“Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik Boğaz'ın, fiilen trafiğe kapalı olmasının lojistik maliyetlerini ve sigorta primlerini eş zamanlı olarak yukarı çekerek Brent petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara yol açtığını ifade eden Gözgör, bu durumun yalnızca doğrudan petrol fiyatlarını artırmakla kalmadığını aynı zamanda küresel tedarik zincirlerinde yeni bir 'maliyet enflasyonu' dalgasını başlatma riski taşıdığını vurguladı.”
Gözgör, merkez bankalarının yol haritasına dair ise şunları kaydetti:
“Bu gelişmelerin majör merkez bankalarının yol haritasına yansıması ise 'bekle-gör' politikasının çok daha katı bir çerçeveye oturması şeklinde olacaktır. Petrol fiyatlarındaki artışın çekirdek enflasyona geçişkenliği ve enflasyon beklentilerini yukarı yönlü tetiklemesi, Fed’in faiz indirim döngüsü takvimini ötelemesine neden olabilir. Fed, enerji şokunun geçici bir arz kısıtı mı yoksa talep dengelerini kalıcı olarak bozan bir stagflasyon sinyali mi olduğunu netleştirene kadar faiz oranlarını yüksek seviyelerde tutmayı tercih edecektir. Benzer şekilde, yurt içinde Merkez Bankası’nın da artan enerji maliyetlerinin enflasyonist etkilerini ve cari denge üzerindeki baskısını yakından izleyerek, 12 Mart toplantısında faiz indirimlerine ara vermesini ve temkinli duruşu korumasını bekliyoruz.”
Piyasalarda Risk Odaklı Dengelenme Çabası
Jeopolitik risklerin Borsa İstanbul üzerindeki etkilerine değinen Gözgör, sanayi ve bankacılık endekslerinde kısa vadeli baskıların oluşabileceğini belirtti:
“Ancak bu tür dönemlerde şirketlerin nakit akışları ve döviz pozisyonları daha fazla önem kazanırken, yatırımcıların haber akışına duyarlı hareket etmesi uygun olabilecektir. Sonuç olarak, enerji arz güvenliğine dair endişeler ve merkez bankalarının enflasyon hassasiyeti, önümüzdeki dönemde piyasalarda 'temkinli iyimserlik' yerine 'risk odaklı dengelenme' çabasının öne çıkacağı bir tabloya işaret etmektedir.”
