Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, 2026 yılının son Enflasyon Raporu sunumunda Türkiye ekonomisine, para politikasına ve enflasyonla mücadele sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Jeopolitik gelişmeler, enerji arzındaki riskler ve küresel tedarik zincirlerindeki aksaklıkların enflasyon tahminlerini yukarı yönlü etkilediğini belirten Karahan, sıkı para politikası duruşunun sürdürüleceğini vurguladı.
Küresel ekonomide enerji ve tedarik zinciri riskleri öne çıkıyor
Küresel ekonomideki gelişmeleri değerlendiren Karahan, enerji fiyatlarının önceki rapor dönemi ve savaş öncesindeki seviyelerin üzerinde kalmaya devam ettiğini belirtti.
Hürmüz Boğazı'na ilişkin gelişmelerin alternatif ticaret yollarındaki riskleri artırdığına işaret eden Karahan, ticaret rotalarının uzaması ve sigorta maliyetlerindeki artışların navlun maliyetlerini önemli ölçüde yükselttiğini ifade etti.
Karahan, küresel tedarik zincirlerindeki aksaklıkların sürdüğünü belirterek, enerji fiyatlarını etkileyen bölgesel saldırı riskleri, alternatif güzergâhların kapasite sınırları, yüksek lojistik maliyetleri ve azalan stoklara dikkati çekti.
Dış talebe ilişkin beklentilerini de paylaşan Karahan, şu ifadeleri kullandı:
"Ülkelerin büyüme görünümleri jeopolitik gelişmelerden ve teknoloji yatırımlarından etkilenme düzeylerine göre farklılık gösteriyor. Türkiye'nin dış talep görünümü ise, bölgeyle güçlü ticaret bağları nedeniyle olumsuz etkilenirken, diğer bazı önemli ticaret ortaklarında görece iyileşen büyüme görünümünden olumlu etkileniyor. Bu çerçevede dış talebin 2026 yılı için zayıf olacağı; 2027 yılında ise bir miktar toparlanacağı doğrultusundaki öngörümüzü koruyoruz."
Karahan, dış talebin 2026 yılında zayıf kalacağı, 2027 yılında ise bir miktar toparlanacağı yönündeki beklentilerinin değişmediğini bildirdi.
İç talepte yavaşlama devam ediyor
Türkiye ekonomisinin ikinci çeyrekte yıllık yüzde 2,3 büyüdüğünü ve büyüme hızının yavaşladığını belirten Karahan, nihai yurt içi talebin belirgin şekilde ivme kaybettiğini, net ihracatın ise yıllık büyümeye pozitif katkı sağladığını söyledi.
Sanayi üretiminin üçüncü çeyrekte gerilediğini aktaran Karahan, hizmet üretiminin ağustos ayı itibarıyla arttığını belirtti.
İşsizlik oranının geçmiş dönem ortalamalarının oldukça altında seyrettiğini ancak geniş tanımlı göstergelerin daha az sıkı bir iş gücü piyasasına işaret ettiğini kaydeden Karahan, perakende satışlar ve kart harcamalarındaki gelişmelere de değindi.
Karahan, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Altın hariç perakende satışların büyümesindeki yavaşlamanın üçüncü çeyrekte de devam ettiğini görüyoruz. Kart harcamalarının birkaç çeyrek boyunca yataya yakın seyretmesi de talepteki yavaşlamayı teyit ediyor. Önümüzdeki dönemde talep şartlarında dezenflasyonist görünümün korunacağını öngörüyoruz."
Cari açığın milli gelire oranında beklenti
İhracatın ikinci ve üçüncü çeyrekte olumlu performans sergilediğini belirten Karahan, üçüncü çeyrekte altın ve enerji dengelerindeki iyileşmenin dış ticarete olumlu katkı sağladığını, iç talepteki zayıf seyrin etkisiyle ithalatın gerilediğini ifade etti.
Ekim ayında enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle dış ticaret açığının yükseldiğini aktaran Karahan, enerji ithalatının jeopolitik gelişmelerin etkisiyle yukarı yönlü seyrini sürdürdüğünü söyledi.
Turizm gelirlerine ilişkin değerlendirmesinde ise savaşa rağmen genel görünümün bozulmadığını belirten Karahan, cari açığın milli gelire oranının yılın başından bu yana tarihi ortalamaların altında yatay seyrettiğini kaydetti.
Karahan, 2026 yılına ilişkin beklentilerini şöyle açıkladı:
"Bu doğrultuda 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında gerçekleşeceğini öngörüyoruz."
Ekim ayında yıllık enflasyon yüzde 29,8 oldu
Enflasyonun ana gruplarındaki gelişmeleri değerlendiren Karahan, ekim ayında yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 29,8 olarak gerçekleştiğini bildirdi.
Yılın ilk aylarında yüksek seyreden gıda enflasyonuna ve şubat ayı sonunda başlayan jeopolitik gelişmelerin oluşturduğu arz yönlü baskılara dikkati çeken Karahan, bu gelişmelerin dezenflasyon sürecinde ivme kaybına neden olduğunu belirtti.
Ekim ayı itibarıyla enerji grubu dışındaki bütün ana gruplarda yıllık enflasyonun geçen yıla kıyasla gerilediğini aktaran Karahan, hizmet enflasyonundaki yavaşlamanın yıl boyunca devam ettiğini, temel mal enflasyonunun ise düşük seyrini koruduğunu ifade etti.
Enerji grubunun diğer gruplardan ayrıştığını vurgulayan Karahan, bu grupta yıllık enflasyonun ekim ayında yüzde 51,4'e ulaştığını kaydetti.
Karahan, enflasyondaki gelişmelere ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Hizmet enflasyonundaki yavaşlama yıl boyunca devam ederken, temel mal enflasyonu düşük seyrini koruyor. Gıda enflasyonu ise oynak bir seyir izliyor."
Enerji arzına ilişkin risklerin savaşın etkisiyle arttığını belirten Karahan, akaryakıt, doğal gaz, tüp gaz ve kömür fiyatlarındaki artışların öne çıktığını söyledi.
Enerjinin doğrudan maliyet unsuru olduğu ulaştırma hizmetlerinde fiyatların yüzde 28 arttığını ve bu artışın hizmet grubu genelinin üzerinde gerçekleştiğini bildiren Karahan, temel mallardaki artışın ise yüzde 11 ile sınırlı kaldığını ifade etti.
Gıda enflasyonunun yılın ilk aylarında yüksek seyrettiğini ancak daha ılımlı hava şartları sayesinde tarımsal üretimin toparlanmasıyla yılın ikinci yarısında gerilediğini belirten Karahan, taze meyve ve sebze fiyatlarının gıda enflasyonunda dalgalanmalara neden olduğunu kaydetti.
Aylık enflasyon verilerinin dönemsel kaymalar ve bir kerelik arz şokları gibi geçici unsurlar nedeniyle oynaklık gösterebildiğini ifade eden Karahan, para politikası kararlarının tek bir aylık veri yerine birkaç aylık dönemde ortaya çıkan eğilimlere göre şekillendirildiğini vurguladı.
Enflasyonun ana eğilimi yüzde 23,7'ye geriledi
Talepteki yavaşlama ve Türk lirasındaki ılımlı seyrin arz yönlü baskılara rağmen temel mal enflasyonundaki artışı sınırlandırdığını belirten Karahan, temel mal grubunda yıllıklandırılmış yakın dönem eğilimin yüzde 11,5'e gerilediğini açıkladı.
Savaşın etkisiyle mart-haziran döneminde yükselen enflasyonun ana eğiliminin temmuz ayından itibaren gerilemeye başladığını belirten Karahan, yıllıklandırılmış ana eğilimin ekim ayı itibarıyla yüzde 23,7'ye indiğini bildirdi.
Karahan, enflasyon beklentilerine ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"Para politikasındaki sıkı duruşumuzun katkısıyla enflasyon beklentilerindeki bozulmanın sınırlı kaldığını, talepteki zayıflama neticesinde enflasyonun ana eğiliminin gerilediğini görüyoruz."
Enflasyonun ana eğilimindeki iyileşmenin kalıcı olup olmayacağını belirleyecek unsurlardan birinin enflasyon beklentileri olduğunu kaydeden Karahan, savaşın ilk dönemlerinde orta vadeli enflasyon görünümünü etkileyecek iki temel kanalın bulunduğunu belirtti.
Bunların enflasyon beklentilerindeki olası bozulma ve iktisadi faaliyetteki soğuma olduğunu aktaran Karahan, gelinen noktada sıkı para politikası sayesinde beklentilerdeki bozulmanın sınırlı kaldığını, talepteki zayıflamayla enflasyonun ana eğiliminin gerilediğini söyledi.
Merkez Bankası'nın rezervleri 161 milyar dolara geriledi
Merkez Bankası'nın para politikası ve finansal piyasalardaki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerini paylaşan Karahan, kredi piyasasındaki ılımlı seyir ve artan aktif kalitesi riskleri nedeniyle kredi büyüme sınırlarının bir miktar genişletildiğini belirtti.
Bankaların uzun vadeli finansman imkânlarını desteklemek ve piyasa mekanizmasının işlevselliğini artırmak amacıyla zorunlu karşılık maliyetlerinin azaltıldığını aktaran Karahan, ağustos ayında haftalık repo fonlamasına geçiş ve ekim ayındaki politika faizi indirimiyle ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin toplam 400 baz puan gerilediğini söyledi.
Bu değişimin mevduat ve kredi faizlerine büyük ölçüde yansıdığını ifade eden Karahan, jeopolitik riskler ve altın fiyatlarındaki gelişmeler nedeniyle Türk lirasının payında dalgalanmalar görülebildiğini kaydetti.
Karahan, kredi büyümesinin şubat sonunda yüzde 35 seviyesindeyken 2026 yılının ikinci yarısında belirgin şekilde yavaşlayarak yüzde 20 civarına gerilediğini bildirdi.
Rezervlerdeki değişime ilişkin ise şu bilgileri paylaştı:
"27 Şubat'ta 210 milyar dolar olan brüt rezervler, 49 milyar dolar azalarak 6 Kasım itibarıyla 161 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Rezervlerdeki bu azalışın 28 milyar dolarlık kısmı altın fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklandı. Swap hariç net rezervler aynı dönemde 50,4 milyar dolar azalışla 28 milyar dolar seviyesine geldi"
Karahan, kur oynaklığının düşük seyrini sürdürdüğünü, son dönemde yurt içi ve yurt dışı finansal piyasalardaki gelişmelerin etkisiyle ülke kredi risk priminde sınırlı artış yaşandığını da belirtti.
2026, 2027, 2028 ve 2029 enflasyon hedefleri açıklandı
Enflasyon tahminlerinin oluşturulmasında sıkı para politikası duruşunun korunacağı bir görünümün esas alındığını belirten Karahan, enerji ve gıda fiyatlarındaki gelişmeler nedeniyle tahminlerde yukarı yönlü güncellemeye gidildiğini açıkladı.
Hürmüz Boğazı üzerinden enerji sevkiyatının normalleşmesine ilişkin beklentilerin zayıflaması ve bölgedeki gerilimlerin artmasının petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkilediğini belirten Karahan, 2026 ve 2027 yıllarına ilişkin petrol fiyatı varsayımlarının yükseltildiğini söyledi.
Doğal gaz fiyatlarındaki yükselişin petrol fiyatlarına göre daha belirgin olduğunu aktaran Karahan, enerji arzındaki aksaklıklar, rafineri marjlarındaki artış ve taşımacılık maliyetlerinin ithalat fiyatları üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti.
Gıda fiyatı varsayımlarının da artan enerji ve taşımacılık maliyetleri ile tarımsal emtia fiyatlarındaki görünüm nedeniyle yukarı yönlü güncellendiğini belirten Karahan, yeni enflasyon tahminlerini şöyle açıkladı:
"2026 yıl sonu enflasyon tahminimizi yüzde 29,5 olarak yukarı yönlü güncelledik. Enflasyonun 2027 yıl sonunda ara hedeflerimiz olan yüzde 21'e, 2028 yıl sonunda yüzde 13,5'e, 2029 yıl sonunda yüzde 9'a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz."
Karahan, tahminlerdeki yükselişin nedenini ise şu sözlerle açıkladı:
"Savaşın seyrine ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve enerji fiyatlarının bir önceki rapor dönemine kıyasla daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisi enflasyon tahminlerini yukarı yönlü etkiledi."
Merkez Bankası, böylece 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28'den yüzde 29,5'e yükseltirken, 2027 ve 2028 yıllarına ilişkin ara hedeflerini de yukarı yönlü güncelledi.
TCMB'nin yeni enflasyon hedefleri
Yıl | Enflasyon hedefi |
2026 | %29,5 |
2027 | %21 |
2028 | %13,5 |
2029 | %9 |
Orta vadeli hedef | %5 |
Kaynak: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 12 Kasım 2026 Enflasyon Raporu.
Sıkı para politikası mesajı
Sunumunun son bölümünde dezenflasyon sürecinin ivme kaybetmekle birlikte devam ettiğini belirten Karahan, jeopolitik gelişmelerin, finansal piyasalardaki hareketliliğin ve emtia fiyatlarındaki oynaklıkların ekonomik görünüme ilişkin belirsizliği yüksek tuttuğunu söyledi.
Enerji tarafında jeopolitik gelişmelerin önde gelen risk unsuru olmaya devam ettiğini ifade eden Karahan, doğal gaz arzındaki kısıtların da enerji fiyatları üzerindeki baskıyı canlı tuttuğunu belirtti.
Gıda fiyatlarında savaşın ve olumsuz hava şartlarının uluslararası tarımsal emtia ve tarımsal girdi fiyatları üzerindeki etkisinin önemini koruduğunu aktaran Karahan, yönetilen ve yönlendirilen ürünlerde gerçekleşebilecek fiyat ayarlamalarının da riskleri artırabileceğini kaydetti.
Diğer taraftan para politikasının gecikmeli etkileri ve finansal koşulların daha fazla sıkılaşması nedeniyle yurt içi talebin öngörülenden daha zayıf seyretmesi ihtimalinin enflasyon tahminleri üzerinde aşağı yönlü risk oluşturduğunu belirtti.
Karahan, para politikası duruşunun risklerin yönü ve enflasyon beklentileri üzerindeki muhtemel etkileri dikkate alınarak şekillendirilmeye devam edileceğini vurguladı.
"Dezenflasyon süreci ivme kaybetmekle birlikte devam ediyor. Talep şartlarının dezenflasyon sürecine katkısı bu dönemde belirginleşti. Para politikasının daha yoğun etkilediği kalemlerde enflasyondaki yavaşlamayı net bir şekilde görüyoruz."
Fiyat istikrarının sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için ön şart olduğunu belirten Karahan, sözlerini şöyle tamamladı:
“Her fırsatta vurguladığım gibi; fiyat istikrarı, sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için bir ön şart. Bu nedenle ara hedeflerle uyumlu bir seyir içinde fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşumuzu kararlılıkla sürdüreceğimizi yeniden belirtmek istiyorum.”
