Ömer Bolat'tan ihracat ve ithalat açıklaması: 2027 bütçesi belli oldu

Komisyonda sunum yapan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu Türkiye Yüzyılı'nı ticaretin yüzyılı yapma vizyonu doğrultusunda çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüklerini söyledi.

Bolat, "Yerli üreticimizi haksız ithalata karşı korumak, ihracatımızı mal ve hizmetler bazında sürekli artırmak, gümrüklerimizin etkinliğini artırmak, iç ticaretimizin istikrarlı ve adil rekabet şartlarında işlemesini sağlamak, esnaf ve KOBİ'lerimizi güçlendirmek ve tüketicilerimizi korumak için var gücümüzle çalışmaya devam ediyoruz" açıklamasında bulundu.

İHRACATTA TÜM ZAMANLARIN REKORU KIRILDI

Ekim ayında aylık mal ihracatının yüzde 8,1 artışla 25,9 milyar dolara yükseldiğini belirten Bolat, son 12 aylık yıllıklandırılmış ihracatın ise yüzde 5,4 artışla 285,6 milyar dolara ulaşarak tüm zamanların rekorunu kırdığını bildirdi.

2026 yılı Orta Vadeli Program (OVP) hedefinin eylül ayında aşıldığını hatırlatan Bolat, yılın ilk 10 ayında mal ihracatının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,5 artarak net 12,4 milyar dolar yükseldiğini kaydetti.

İhracattaki gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde Bolat, "Özellikle nisan ayından bu yana her ay aylık ihracat rekoru kırmaktayız. Faaliyet bazlı il istatistiklerine göre 2026 yılının ilk 10 ayında 53 ilimiz ihracatını artırırken, 30 ilimizde 1 milyar doların üzerinde ihracat yapılmış oldu. 2002 yılında dünya ihracatındaki yüzde 0,55 olan payımız, 2025 sonu itibarıyla yüzde 1,04 olarak gerçekleşmiştir. Bu başarılar; Hürmüz Boğazı'ndaki blokaj, Karadeniz'deki gemilerin bombalanması, Avrupa Birliği pazarlarındaki durgunluk ve kuzeyimizde, güneyimizde, doğumuzdaki sıcak savaşlar, Ukrayna-Rusya Savaşı ve Orta Doğu'daki İsrail soykırımlarının doğurduğu gerilimlere rağmen elde edilmiştir" ifadelerini kullandı.

2027'DE İHRACATÇILARA 65 MİLYAR LİRA DESTEK

İhracat pazarlarının genişletilmesi, mevcut pazarlardaki payın artırılması ve yüksek teknolojili, katma değerli ürünlerin ihracattaki ağırlığının yükseltilmesi amacıyla firmalara destek verildiğini aktaran Bolat, uluslararası rekabet gücü, ihracat kapasiteleri ile yurt dışı tanıtım, pazarlama ve markalaşma faaliyetlerinin desteklendiğini belirtti.

Geçen yıl 22 bin 686 mal ihracatçıya toplam 23,5 milyar liralık destek sağlandığını vurgulayan Bolat, 2026 yılı için ayrılan kaynağın 32,8 milyar liraya yükseldiğini bildirdi.

Bolat, mevcut desteklere ilişkin şu bilgileri paylaştı:

"2026 yılında ayrılan kaynak 32,8 milyar liraya yükseldi. Halihazırda 15 bin 914 firmamıza 21,2 milyar lira tutarında destek sağlamış bulunuyoruz. Hizmetler ihracatında da ihracatçılarımıza bu yıl 12,5 milyar liraya yakın bir destek sunmuş durumdayız. 2025 yılında 2 bin 435 hizmet ihracatçımız 7,4 milyar lira destek alırken 2026 yılında bu tutar 12 milyar liraya yükseldi. Halihazırda da 2 bin 104 firmamız 11 milyar liralık desteği almış durumdadır. Bu yıl inşallah sizlerin de destek ve onayları olduğu takdirde 2027 yılında mal ve hizmet ihracatına yönelik destekler için ayrılan kaynak 65 milyar lira olacaktır"

SERBEST BÖLGELERİN İHRACATI 11 MİLYAR DOLARA ULAŞTI

Türkiye'de faaliyette bulunan 19 serbest bölgede geçen yıl 12,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirildiğini belirten Bolat, 2026 yılının ilk 10 ayında ise yüzde 5,5 artışla 11 milyar dolarlık ihracat yapıldığını ifade etti.

İTHALAT ARTIŞI İHRACATIN GERİSİNDE KALDI

Küresel ölçekte yaşanan savaşların enerji ve emtia fiyatları üzerindeki etkilerine rağmen Türkiye'nin mal ithalatındaki artışın sınırlı kaldığını belirten Bolat, 2025 yılında mal ithalatının yüzde 6,2 artarak 365,4 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini hatırlattı.

Bu yılın ekim ayı itibarıyla yıllıklandırılmış ithalatın yüzde 5,4 artışla 380,8 milyar dolar seviyesinde olduğunu bildiren Bolat, enerji ithalatında dünya piyasalarındaki fiyat artışları nedeniyle 10 milyar dolarlık yükseliş yaşandığını kaydetti.

Bolat, "Mal ithalatımız 2025 yılında yüzde 6,2 artarak 365,4 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmişti. Savaşın enerji ve emtia fiyatları üzerindeki ağır baskılarına rağmen bu yıl ithalat artışımız sınırlı kalmıştır. Yüzde 5,4 artışla ekim itibarıyla yıllıklandırılmış 380,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. Burada özellikle enerji ithalatımızda net 10 milyar dolarlık bir artış, 10 ayda maalesef dünya piyasalarındaki aşırı fiyat artışları nedeniyle olmuştur. Buna rağmen ithalat artışı, ihracat artışının gerisinde kalmıştır" şeklinde konuştu.

Tüketim malı ithalatının yüzde 4,5 gerileyerek 2,7 milyar dolarlık tasarruf sağladığını belirten Bolat, son bir yılda ithalattaki 19,6 milyar dolarlık artışın 10 milyar dolarının enerjiden, benzer tutardaki kısmının ise elektrikli makine ve ürünlerden kaynaklandığını bildirdi.

İhracatta sağlanan 15,6 milyar dolarlık artışla dış ticaret açığının kontrol altında tutulduğunu ifade eden Bolat, yeni pazarların kazanılması için ticaret diplomasisi ve serbest ticaret anlaşmalarına yönelik çalışmaların sürdüğünü söyledi. Türkiye'nin 25 serbest ticaret ve 7 tercihli ticaret anlaşmasının bulunduğunu kaydetti.

AB İLE TİCARİ İLİŞKİLERDE KOTA VE GÜMRÜK DÜZENLEMELERİ

Avrupa Birliği ile 30 yıldır yürürlükte olan Gümrük Birliği'nin genişletilmesi ve karşılıklı yatırımların artırılması başta olmak üzere yeşil ve dijital dönüşüm, e-ticaret, çelik kotaları, enerji, ulaştırma ve savunma sanayisi alanlarında iş birliğine yönelik müzakerelerin sürdüğünü belirten Bolat, bu yıl ticari ve ekonomik ilişkilerde somut kazanımlar elde edildiğini ifade etti.

Bolat, Avrupa Birliği'nin çelik kotalarını yarı yarıya azaltmasına rağmen Türkiye'nin yüzde 70'ten fazla kota payını koruduğunu belirterek şu açıklamada bulundu:

"Bu çerçevede Avrupa Birliği ile bu yıl içinde özellikle ticari ve ekonomik ilişkilerimizde somut kazanımlarımız oldu. Avrupa Birliği'nin yarı yarıya azalttığı çelik kotaları noktasında Türkiye olarak yüzde 70'ten fazla kota payımızı korumayı başardık ve fiiliyatta da geçen yılki rakamlara yakın bir ihracatımız çelik üreticilerimiz tarafından yapılmaktadır. Kendileri de bizlere müzakerelerdeki bu kazanımlar dolayısıyla teşekkür ettiklerini her defasında söylemektedirler. Bunun yanında makine emniyeti mevzuatını çıkaran AB ile bu konuda da uyum sağlanmıştır. Beyan metnini imzaladık. 1 Ocak'tan itibaren de makine ürünlerimiz AB'nin makine emniyeti mevzuatına uygun olarak devam edecektir. Yine 1 Temmuz'da AB'nin başlattığı, e-ticaret gönderilerine uyguladığı parsel başına 3 euro gümrük vergisi uygulamasında Türkiye'den gönderilen ürünler için muafiyet kapsamına aldırmayı başardık. Diğer taraftan Avrupa-Akdeniz Havzası'ndaki STA'ları Gümrük Birliği'mize uyarlama konusundaki Avrupa-Akdeniz Menşe Bölgesel Konvansiyonu noktasında da bütün Akdeniz ülkeleriyle anlaşmalar, protokoller imzaladık. Tunus'un da teati yapmasıyla hepsi tamamlanmış olacaktır."

AB dışındaki pazarların yanı sıra Ukrayna ve Rusya gibi ülkelerle de ticari temasların sürdüğünü belirten Bolat, Avrupa Birliği'nin artan korumacılık ve küresel ticaret savaşlarına karşı hazırladığı Sanayi Hızlandırma Yasası taslağına ilişkin hükümet, Ticaret Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı düzeyinde çalışmaların yoğun şekilde devam ettiğini bildirdi.

TOGG İÇİN ALINAN TEDBİRLER DTÖ'YE TAŞINDI

Yerli otomobil TOGG'u korumak amacıyla alınan tedbirlerin Çin tarafından Dünya Ticaret Örgütü'ne taşındığını aktaran Bolat, iki yıl süren incelemelerin ardından verilen kararda içten yanmalı motorlar, hibrit araçlar ve Gümrük Birliği kapsamındaki düzenlemelerde Türkiye'nin haklı bulunduğunu söyledi.

Çin'in kararı temyize taşımak yerine müzakere talebinde bulunduğunu belirten Bolat, iki ülke arasında uzlaşma arayışının sürdüğünü ifade etti.

İSRAİL'LE TİCARETİN DURDURULMASINA İLİŞKİN AÇIKLAMA

İsrail'le ticaretin iki yıl önce durdurulduğunu hatırlatan Bolat, kararın aynı hassasiyet ve titizlikle sürdürüldüğünü belirtti. Filistin hükümetinin acil ihtiyaç talepleri doğrultusunda özel bir mekanizma uygulandığını aktaran Bolat, bu kapsamda her ay her ürün için Filistin ve Türkiye tarafının özel onayının alındığını kaydetti.

Türk bayraklı gemilerin İsrail limanlarına gitmesinin, İsrail bayraklı gemilerin de Türkiye kıyı tesislerine girişlerinin yasaklandığını belirten Bolat, kurallara aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi halinde hukuki süreç başlatılacağını söyledi.

Bolat, "Bu karar bugüne kadar iki buçuk yıldır aynı hassasiyetle ve titizlikle devam etmektedir. Filistin hükümetinin acil ihtiyaç talepleri üzerine de talep ettiği ürünlerle alakalı olarak geliştirdiğimiz özel mekanizmayı, her ay her ürün başına Filistin ve Türk tarafının özel onay vermek suretiyle kontrollü bir şekilde uygulamaya devam ediyoruz. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığımızca yayımlanan bir talimatla da Türk bayraklı gemilerin İsrail limanlarına gitmeleri, İsrail bayraklı gemilerin de ülkemiz kıyı tesislerine girişleri yasaklanmıştır. Kurallara aykırı tespitlerin olması hâlinde Türk Ceza Kanunu hükümleri çerçevesinde hukuki süreçler başlatılacaktır" değerlendirmesinde bulundu.

HAL YASASI TASLAĞI MECLİS'E SUNULDU

Tüketicinin korunması kapsamında bu yıl 22 mevzuat değişikliğinin yürürlüğe konulduğunu kaydeden Bolat, sebze ve meyve ticaretine ilişkin Hal Yasası'nda kapsamlı değişiklik öngören kanun taslağının Meclisteki AK Parti Grubu'na sunulduğunu bildirdi.

Taslağın üretici birlikleri ve üretici kooperatiflerinin kurulmasını, hallerde ve pazarlarda daha fazla yer almalarını ve kendi hallerini kurmaları için maddi destek sağlanmasını öngördüğünü belirten Bolat, üreticilerin vergi ve rüsum gibi muafiyetlerden yararlanmasının da teklif kapsamında bulunduğunu ifade etti.

Bolat, "Sebze meyve ticaretiyle ilgili olarak 2012 yılında çıkarılan Hal Kanunu'nun zaman zaman yapılmış değişikliklerinden sonra yine kapsamlı bir değişiklikle üretici birliklerinin, üretici kooperatiflerinin kurulmasını, hallerde ve pazarlarda daha fazla yer almasını ve kendilerinin hal kurmasında maddi destekle desteklenmesini öneren; vergi, rüsum gibi muafiyetlerden yararlanmalarını sağlayan kanun taslağımız da Meclisteki Grubumuza sunulmuştur" bilgilerini paylaştı.

GÜMRÜKLERDE 54,5 TON UYUŞTURUCU YAKALANDI

Gümrük kapılarının yenilenmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Bolat, Gürbulak Kapısı'nın yenilendiğini, Hatay'daki Yayladağı ve Cilvegözü kapılarında yenileme çalışmalarının devam ettiğini bildirdi. Nusaybin için Suriye tarafıyla görüşmelerin sürdüğünü aktaran Bolat, Bulgaristan'ın Kapıkule'deki kendi gümrük kapısını yenilemeye başladığını, Türkiye'nin de ilave tedbirler aldığını söyledi.

Kaçakçılıkla ve haksız ticaretle mücadele kapsamında 2025 yılında uyuşturucu maddeler dahil toplam 98,7 milyar liralık kaçak eşya ve uyuşturucu madde yakalandığını belirten Bolat, 2026 yılının ilk 10 ayındaki çalışmalara ilişkin şu bilgileri verdi:

"Gürbulak Kapısı yenilenmiştir. Hatay'da Yayladağı ve Cilvegözü kapılarındaki yenilemeler devam etmekte. Nusaybin için de Suriye tarafıyla görüşmeye devam ediyoruz. Kapıkule'de de Bulgaristan tarafı kendi gümrük kapısını yenilemeye başladı. Biz de ilave tedbirler aldık. Gümrüklerde özellikle kaçakçılıkla ve haksız ticaretle mücadele noktasında gümrük muhafaza ve kaçakçılıkla mücadele birimlerimizin gayretleri sonucunda 2025 yılında, 45 milyarı uyuşturucu olmak üzere, toplam 98,7 milyarlık kaçak eşya ve uyuşturucu madde yakalamıştık. 2026'nın ilk 10 ayı itibarıyla da 54,5 ton uyuşturucu yakalanmıştır. Bunun bedeli 55,5 milyardır. 43,5 milyarı da kaçak ticari eşyadır. Geçen yılki rakam olan 98,7 milyarlık kaçak eşya yakaladık" dedi.

TİCARET BAKANLIĞININ 2027 BÜTÇESİ 104,2 MİLYAR LİRA

Bakanlığın 2027 yılı bütçe teklifine ilişkin bilgi veren Bolat, toplam bütçenin 104 milyar 287 milyon 271 bin lira olarak belirlendiğini açıkladı. Bu tutarın 65 milyar lirasının mal ve hizmet ihracatını desteklemek amacıyla kullanılacağını belirtti.

Bolat, bütçe kalemlerine ilişkin şu açıklamayı yaptı:

"Ticaret Bakanlığının sizlere takdim olunan amaç ve faaliyetleri doğrultusunda kullanılmak üzere 2027 yılı bütçemiz, 65 milyar lirası mal ve hizmet ihracatını desteklemekte kullanılmak üzere toplam 104 milyar 287 milyon 271 bin lira olarak sizlere arz edilmektedir. Ekonomik sınıflandırmaya göre 2027 yılı bütçe teklifimizin 30 milyar 393 milyon 103 bin lirası personel giderlerine, 3 milyar 345 milyon 560 bin lirası SGK devlet primi giderlerine, 3 milyar 82 milyon 506 bin lirası mal ve hizmet alım giderlerine, 1 milyar 790 milyon 465 bin lirası sermaye giderlerine, 52 milyon 500 bin lirası sermaye transferleri tertibine, 65 milyar 623 milyon 137 bin lirası da mal ve hizmet ihracatını desteklemede kullanılacak cari transferlere tahsis edilmiştir" şeklinde konuştu.

Komisyon, Bakan Bolat'ın konuşmasının ardından komisyon üyesi milletvekillerinin değerlendirmeleriyle devam etti.