Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımına kademeli olarak son vermeyi planladığı düzenlemeyle alternatif olarak ahşap ve kağıt ürünler öne çıkacak, uzun vadede ise cam, metal ve porselen gibi çoklu kullanıma uygun ürünlerin kullanımının artırılması hedeflenecek.
Sıfır Atık Hareketi kapsamında Depozito Yönetim Sistemi'ni 81 ile yayarak plastik, cam ve alüminyum içecek kaplarının geri dönüşümünü artırma çalışmaları yürüten Bakanlık, çevre için önemli bir adımı daha hayata geçirmeye hazırlanıyor.
Bu kapsamda su kaynaklarına ve çevreye en fazla zarar veren tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımına son verilmesi planlanıyor. Plastik kirliliğine neden olan ürünlerin kullanımdan kaldırılması için hazırlanan yeni yönetmelik taslağı, gelecek günlerde kurum görüşlerine açılacak. Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin görüşlerinin ardından son şekli verilecek yönetmeliğin bu yıl içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Düzenleme kapsamında plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilecek. Bu adımla yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımının engellenmesi ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi hedefleniyor.
Uzun ömürlü ürünlerin kullanımı teşvik edilecek
Tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine vatandaşların cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatiflere yönlendirilmesi planlanıyor. Plastik veya köpük (EPS) gıda kaplarının yerine kağıt kaplar, köpük bardakların yerine kağıt bardaklar, plastik balon çubuklarının yerine ahşap çubuklar ve plastik çubuklu kulak pamuklarının yerine ahşap çubuklu kulak pamukları alternatif olarak sunulacak.
Plastik karıştırıcı kaşıkların yerine ahşap veya kağıt karıştırıcılar, plastik çatal, bıçak ve kaşıkların yerine ahşap ürünler, plastik pipetlerin yerine karton pipetler ve plastik bardakların yerine kağıt bardakların kullanılması teşvik edilecek.
Bakanlığın ana hedefi ise Sıfır Atık kapsamında tekli kullanımlar yerine çoklu kullanıma uygun ürünlerin yaygınlaştırılması olacak. Bu doğrultuda cam, metal ve porselen gibi uzun ömürlü ürünlerin kullanım alışkanlığının toplumda yaygınlaştırılması için vatandaşların teşvik edilmesi planlanıyor.
27 AB ülkesi tek kullanımlık plastikleri yasakladı
Bilimsel tespitlere göre dünya genelinde üretilen plastiklerin yaklaşık yüzde 40’ını tek kullanımlık plastik ürünler oluşturuyor. Yetersiz atık yönetimi uygulamaları nedeniyle bu ürünlerin önemli bir bölümü doğaya karışarak çevre kirliliğine yol açıyor.
Denizlerdeki çöpün yaklaşık yüzde 80’ini tek kullanımlık plastik ürünler ile plastik içeren balıkçılık ekipmanlarının oluşturduğu bilimsel çalışmalarla ortaya konuluyor. Doğada uzun yıllar yok olmayan plastik atıkların çevreye verdiği zararın önüne geçmek için hükümetler yeni politikalar geliştirmeye devam ediyor.
Avrupa Birliği (AB), 2019’da kabul edilen "Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi" ile belirli tek kullanımlık plastik ürünlerin 27 AB ülkesinde piyasaya sürülmesini yasaklama veya sıkı biçimde sınırlama yükümlülüğü getirmişti. Türkiye de bu kapsamda tüm paydaşlarla koordinasyon içinde yeni bir yönetmelik hazırlığı yürütüyor.
