Anayasa Mahkemesi (AYM), annesi Türkiye’de yaşayan bir çocuğun babasının bulunduğu ABD’ye iadesine ilişkin verilen mahkeme kararında, “çocuğun üstün yararı” ilkesinin yeterince gözetilmediğine hükmederek hak ihlali kararı verdi. Yüksek Mahkeme, aile hayatına saygı hakkının da ihlal edildiğini tespit etti.
Aile içi anlaşmazlık sonrası çocuk Türkiye’ye geldi
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, S.D.N. 2016 yılında Almanya vatandaşı M.N. ile evlendi ve ABD’de yaşamaya başladı. Çiftin 2017 yılında bir çocukları dünyaya geldi. Eşler arasındaki sorunların ardından anne S.D.N., 2023 yılında çocukla birlikte Türkiye’ye döndü.
Baba M.N. ise çocuğun kayıtlı ikametgahının bulunduğu ABD’ye iadesi için Türk makamlarına başvuruda bulundu.
Anne, iade talebine itiraz etti
Anne S.D.N., açılan davada babanın uyuşturucu madde kullandığını, şiddet eğilimi bulunduğunu ve ciddi bir sağlık sorunu yaşadığını öne sürerek iade talebinin reddedilmesini istedi.
Aile mahkemesi ise yapılan görüşmede çocuğun babasıyla Türkiye’ye gelmesi halinde görüşmek istediğini söylemesi üzerine çocuğun ABD’ye iadesine karar verdi.
AYM’ye bireysel başvuru yapıldı
Yerel mahkeme kararının temyizde de reddedilmesi üzerine anne, kararın hak ihlali oluşturduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu.
Başvuruyu inceleyen AYM, Anayasa’nın 20. maddesi kapsamında güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine hükmetti ve ihlalin sonuçlarının giderilmesi için kararın ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verdi.
“Çocuğun üstün yararı” vurgusu
AYM kararında, Lahey Sözleşmesi gereği çocukların mutat meskenlerine iadesinin esas olduğunu ancak bunun istisnai durumlarda uygulanmayabileceğini hatırlattı. Bu istisnalar arasında çocuğun psikolojik veya fiziksel zarar görme riski bulunuyor.
Mahkeme, ebeveyn-çocuk ilişkilerinde temel ölçütün çocuğun üstün yararı olduğunu vurgulayarak, anneye bağımlılık çağındaki çocukların anneden koparılmasının olumsuz sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
Yerel mahkemenin eksik değerlendirmesi eleştirildi
Kararda, çocuğun Türkiye’ye uyum sağladığı ve ABD’ye gitmek istemediğini ifade ettiği belirtilirken, babaya yönelik uyuşturucu kullanımı iddialarının yerel mahkeme tarafından yeterince değerlendirilmediği ifade edildi.
AYM, bu eksikliğin aile hayatına saygı hakkının ihlali anlamına geldiğini belirtti.
