Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen "Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı"nda konuştu.
Küresel atık miktarındaki artışın çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çeken Guterres, metan emisyonlarının azaltılmasının iklim değişikliğiyle mücadelede kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.
Guterres, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan'ın Sıfır Atık Projesi kapsamındaki çalışmalarını överek, "Türkiye First Lady'sine, danışma kurulumun başkanlığı da dahil olmak üzere Sıfır Atık hareketine sağladığı yorulmak bilmeyen liderliği ve bu COP'ta metan konusunu gündeme getirdiği için teşekkür ederim." ifadelerini kullandı.
Antalya'da düzenlenen COP31'i "sıfır atık COP"u haline getirdiği için Türkiye'yi tebrik eden Guterres, dünyada her yıl 2 milyar tondan fazla kentsel atık üretildiğini belirtti.
Guterres'ten metan emisyonları için acil eylem çağrısı
Atık ve atık suların insan kaynaklı metan emisyonlarının yaklaşık beşte birini oluşturduğunu belirten Guterres, gıda kaybı ve israfının da küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 8 ila 10'una neden olduğunu aktardı.
Çöp sahalarında çürüyen gıdaların uzun yıllar boyunca metan salmaya devam ettiğine işaret eden Guterres, şu ifadeleri kullandı:
"Metan emisyonlarını azaltmak, küresel ısınmayı 1,5 derece ile sınırlamanın en hızlı yollarından biridir. Bu nedenle haziran atık, tarım ve fosil yakıtlar alanlarında metanla mücadeleye yönelik bir eylem çağrısı başlattım."
Fosil yakıt sektörünün emisyonları azaltmak için gerekli teknolojiye ve imkanlara sahip olduğunu belirten Guterres, buna rağmen sektördeki metan emisyonlarının artmaya devam ettiğini kaydetti.
Guterres, 2025'te yaklaşık 167 milyar metreküp gazın yakıldığını, bunun Afrika'nın bir yıllık gaz tüketimine yakın olduğunu ve tahmini 54 milyar dolarlık ekonomik kayba karşılık geldiğini ifade etti.
Petrol ve gaz sektörü için küresel standart çağrısı
Uydu teknolojilerinin büyük metan sızıntılarını tespit edebildiğini belirten Guterres, 2023'ten bu yana BM Çevre Programı'nın metan uyarı ve izleme sistemi tarafından 5 binden fazla uyarı yayımlandığını bildirdi.
Ancak uyarılara yanıt veren ülke sayısının oldukça sınırlı kaldığını vurgulayan Guterres, petrol ve gaz sektörü için küresel bir "sıfıra yakın metan" standardı oluşturulmasını istedi.
BM Çevre Programı'ndan ölçüm, raporlama ve doğrulama esaslarına dayanan bilim temelli bir kriter geliştirmesini talep eden Guterres, gönüllü girişimlerin artık yeterli olmadığını belirtti.
Döngüsel ekonomi 2050'ye kadar 100 milyar dolar kazandırabilir
Sıfır atık uygulamalarının farklı ülkelerde somut sonuçlar vermeye başladığını aktaran Guterres, Japonya'nın gıda atığını yarıdan fazla azalttığını söyledi.
Güney Afrika'nın Durban, Bangladeş'in Dakka ve Uganda'nın Kampala kentlerinde organik atıkların kompost, gübre ve hayvan yemine dönüştürüldüğünü belirten Guterres, bu uygulamaların maliyetleri düşürdüğünü ve istihdam oluşturduğunu ifade etti.
Döngüsel ekonominin 2050'ye kadar yılda 100 milyar dolardan fazla net kazanç sağlayabileceğini kaydeden Guterres, 2030'a kadar gıda israfının yarıya indirilmesi, açık alanda çöp dökme ve yakma uygulamalarına son verilmesi ve atık sahalarından metan gazının yakalanması gerektiğini vurguladı.
Üreticilerin sattıkları ürünlerden sorumlu tutulması ve plastik kirliliğini sona erdirecek iddialı bir küresel anlaşma imzalanması gerektiğini de dile getirdi.
COP31'de ülkelerin sıfır atık ve iklim hedefleri ele alındı
Toplantıda farklı ülkelerin temsilcileri, atık yönetimi ve döngüsel ekonomi alanındaki hedeflerini ve iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında yürüttükleri çalışmaları paylaştı.
İngiltere İklim Özel Temsilcisi Rachel Kyte, 2042'ye kadar atık miktarını 2019 seviyelerine kıyasla yüzde 50 azaltmayı hedeflediklerini açıkladı.
Cezayir Çevre ve Yaşam Kalitesi Bakanı Kaouther Krikou, organik atıkların komposta dönüştürülmesi ve biyogazdan enerji elde edilmesi gerektiğine dikkati çekti.
Fas Enerji ve Maden Bakanı Charafat Afailal, ülkesinin 2035'e kadar döngüsel malzeme kullanım oranını yüzde 15'e çıkarmayı hedeflediğini belirtti. Birleşik Arap Emirlikleri İklim Değişikliği ve Çevre Bakanı Amna Al Dahak Al Shamsi ise tek kullanımlık plastik ürünlerin yasaklanmasına yönelik uygulamaları anlattı.
Esvatini Başbakanı Russell Dlamini, 2035'e kadar organik atıkların yüzde 30'unu kompostlaştırmayı ve belediye atıklarının açık alanda yakılmasını yüzde 30 azaltmayı hedeflediklerini bildirdi.
Dünya Bankası Grubu Genel Müdürü Paschal Donohoe da gelişmekte olan ülkelerde atık yönetimi yatırımlarının artırılması gerektiğini belirterek küresel yatırımların en az 3,5 kat artırılması çağrısında bulundu.
Japonya Çevre Bakanlığı Küresel Çevre İşlerinden Sorumlu Bakan Yardımcısı Takeshi Sekiya ise ülkesinin COP31 Başkanlığınca önerilen atıkların azaltılması ve metan emisyonlarıyla mücadeleye yönelik iki uluslararası girişime katılma kararı aldığını açıkladı.
