Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında yapay zekanın enerji ve ulaşım altyapılarının dijital dönüşümündeki rolü ile bu teknolojilerin iklim hedeflerine katkısı ele alındı.
Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilen COP31 çerçevesindeki "Enerji ve Ulaşımda Yapay Zekanın Yönetimi: Teknoloji Diplomasisi ile İklim Dayanıklılığı Arasında Köprü Kurmak" başlıklı etkinlikte küresel enerji şebekeleri ve ulaşım ağlarında dijitalleşmenin hız kazanmasıyla yapay zekanın net sıfır emisyon hedeflerine ulaşılmasındaki artan önemi değerlendirildi.
ENERJİ VE ULAŞIM SİSTEMLERİNDE YAPAY ZEKA RİSKLERİ
Sınır ötesi enerji ve ulaşım sistemlerinde yapay zeka teknolojilerinin kullanımının beraberinde getirdiği yönetim, altyapı dayanıklılığı ve farklı ülkelerin yasal düzenlemeleri arasındaki uyum sorunları üzerinde duruldu.
Ayrıca, teknoloji diplomasisi ve ülkelerin yapay zeka yönetim çerçevelerinin, kritik enerji ve ulaşım altyapılarını sistemik risklere karşı nasıl koruyabileceği ve adil iklim eylemini nasıl hızlandırabileceği tartışıldı.
Yapay zeka ve teknoloji diplomasisi alanında faaliyet gösteren DiploTech Solutions'ın kurucusu Nafeesa Alshaala, etkinlikte yaptığı konuşmada, yeşil ve dijital dönüşüm başlıklarının birlikte ele alınması gereken konular olduğunu söyledi.
"YEŞİL DÖNÜŞÜM, DİJİTAL DÖNÜŞÜME BAĞIMLI HALE GELİYOR"
Alshaala, bu durumun ikiz dönüşüm olarak adlandırıldığını belirterek, "Uzun yıllar boyunca hükümetler yeşil ve dijital dönüşüm sürecini birbirinden ayrı değerlendirdi ancak bugün bu yaklaşım artık geçerliliğini yitirmiş durumda çünkü yeşil dönüşüm, dijital dönüşüme giderek daha fazla bağımlı hale geliyor." dedi.
Öte yandan, akıllı teknolojilerin enerji ve ulaşım altyapılarına entegre edilirken çeşitli sorunlarla karşılaşılabileceğine işaret eden Alshaala, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Güçlü yönetim ve denetim mekanizmalarının bulunmaması, enerji ve ulaşım altyapılarında kullanılan dijital sistemleri çeşitli risklere karşı savunmasız bırakabilir. Bu sistemlerde yaşanabilecek teknik aksaklıklar yalnızca yazılımsal sorunlarla sınırlı kalmayarak geniş çaplı elektrik kesintilerine veya şehir içi ulaşımın aksamasına neden olabilir. Bu nedenle söz konusu sistemlerin etkin şekilde yönetilmesi ve denetlenmesi büyük önem taşıyor."
"DİJİTAL EGEMENLİK, İZOLASYON ANLAMINA GELMEZ"
Alshaala, enerji ve ulaşım altyapılarında güvenliği sağlamak içinse siber güvenlik, çeşitli operasyonel riskler ve teknolojide dışa bağımlılık gibi faktörlerle mücadele edilmesi gerektiğine dikkati çekerek, "Dijital egemenlik, izolasyon anlamına gelmez. Gerçek dijital egemenlik, ülkelerin kendi teknolojik sistemleri üzerinde seçim yapabilme, bu sistemleri doğrulayabilme ve herhangi bir aksaklık durumunda yeniden işler hale getirebilme kapasitesini korumasıdır." değerlendirmesinde bulundu.
Bu doğrultuda, ülkelerin kendi sistemlerini güvence altına alırken uluslararası işbirliğini de sürdürebilmesi için teknoloji diplomasisine ihtiyaç olduğunu vurgulayan Alshaala, "Teknoloji diplomasisi, teknolojik uzmanlığın diplomatik süreçlere dahil edilmesini ifade ediyor." dedi.
"STANDARTLAR TEK BİR TEKNOLOJİ TEDARİKÇİSİNE BIRAKILMAMALI"
Alshaala, nihai hedefin yeşil altyapılara ilişkin etik ve operasyonel standartların tek bir teknoloji tedarikçisi tarafından belirlenmesi yerine uluslararası işbirliğiyle oluşturulması olduğunun altını çizerek, bu yaklaşımın hayata geçirilmesi için olası sistem arızalarının etkilerinin değerlendirilmesi, yapay zeka yönetimine ilişkin düzenlemelerin benimsenmesi ve uluslararası ortaklıkların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Tüm ülkelerin güvenli şekilde birlikte çalışabileceğini söyleyen Alshaala, sözlerini şöyle tamamladı:
"İkiz dönüşüm, toplumlarımızın işleyiş biçiminde köklü bir yeniden yapılanma anlamına geliyor. İklim değişikliğinin etkilerine karşı dayanıklılık, dijital dayanıklılığı da gerektiriyor. Egemen yapay zeka ile proaktif diplomasiyi bir araya getirerek net sıfır emisyon hedeflerine yönelik geleceğimizin güvenli olmasını sağlayabiliriz. Amacımız yalnızca bu sistemlerin yaygınlaştırılması değil, aynı zamanda güvenilir olmalarını ve kamu yararına hizmet etmelerini sağlamak çünkü bütün ülkelerin ulaşmak istediği hedef bu."
