Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Bulgaristan temasları kapsamında Bulgaristan Devlet Haber Ajansı’na röportaj verdi. Fidan, Türkiye’nin AB üyelik süreci, NATO kapsamındaki güvenlik iş birlikleri, Bulgaristan ile ilişkiler, enerji projeleri ve bölgesel bağlantısallık konularında ayrıntılı değerlendirmelerde bulundu.
AB üyelik süreci: “Stratejik öncelik” vurgusu
Bakan Fidan, Türkiye’nin Avrupa Birliği üyelik sürecine ilişkin olarak, “Son dönemde gerçekleştirdiğimiz temaslarda da muhataplarımıza açıkça ifade ettik: AB üyeliği Türkiye için stratejik öncelik olmaya devam etmektedir. Ülkemizin AB’ye katılım sürecini, konjonktürel ve kısa vadeli hesaplarla değerlendirmek hata olur. Neticede bugün AB üyesi olan ülkelerin neredeyse yarısı Avrupa ailesinin parçası olarak kabul görmezken biz vardık” dedi.
Fidan, AB ile ilişkilerin köklü geçmişine dikkat çekerek, “AB ile tam üyelik hedefi içeren Ortak Anlaşmamızı 1963 yılında imzaladık. Tam üyeliğin merhalesi olan Gümrük Birliği’ni 1996’da yürürlüğe koyduk. AB ile ekonomik ve ticari ilişkilerimiz, kapsamlı ortaklığımızın temel unsurlarından biridir” ifadelerini kullandı.
Ekonomik verilere değinen Fidan, “AB Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı, Türkiye ise AB’nin beşinci büyük ticaret ortağıdır. Bu güçlü ekonomik ilişkilerin bir göstergesi olarak, Türkiye-AB ikili ticaret hacmi 2025 yılında yaklaşık 233 milyar dolara ulaşmıştır” diye konuştu.
Fidan ayrıca, “Son dönemde giderek yoğunlaşan küresel kırılmalar, hızlı dönüşümler, çok yönlü tehdit algılamaları AB’yi köklü bir dönüşümün eşiğine getirmiştir. Güvenlikten, ekonomi ve ticarete her alanda, bildiğimiz dünyanın sonuna geldik ve tüm bu gelişmeler AB’yi derinden etkiliyor. Bugün uluslararası sistem büyük bir dönüşüm içindeyken AB’nin mevcut kurumsal yapısıyla devam etmesi mümkün değil” değerlendirmesinde bulundu.
“AB’nin yaşayacağı değişime paralel olarak ülkemizle ilişkileri de yeniden ele alınacaktır” diyen Fidan,
“Ülkemizin üyelik sürecinin ileriye taşınması hem bizim hem AB’nin lehinedir ki bu zihinsel dönüşümün AB içinde yeniden filizlendiğini, Türkiye’nin öneminin her geçen gün daha yüksek sesle dile getirildiğini gözlemliyoruz. Ülkemizin üyeliğine ilişkin siyasi iradenin yeniden ve açık bir şekilde ortaya konulması, ayrıca üyelik perspektifinin somut adımlarla desteklenerek teyit edilmesi, sürecin yeniden ivme kazanmasına katkı sağlayacaktır. Bu noktada, biz üzerimize düşen sorumlulukları yerine getirmeye hazırız. AB ile ilişkilerin karşılıklı yarar, diyalog ve iş birliği temelinde her alanda geliştirilmesine önem veriyoruz”
ifadelerini kullandı.
NATO ve güvenlik: “Güney kanadı tehditleri”
İran-İsrail-ABD gerilimi ve NATO’nun rolüne ilişkin soruyu yanıtlayan Fidan, “Orta Doğu’da ahiren yaşanan gelişmeler, güvenlik ortamının ne kadar hızlı değişebildiğini ve ittifakın güney kanadından neşet eden tehditlerin, bölgenin ötesindeki yansımalarının etkisini ortaya koymuştur” dedi.
Fidan, “Ülkemize yönelik ateşlenen füzeler karşısında hızla harekete geçilmiş olması, NATO’nun etkinliği ve küresel ve bölgesel güvenliğin korunmasında üstlendiği caydırıcı rolün ehemmiyeti ile müttefikler arası birlik ve dayanışmanın önemini bir kez daha göstermiştir” ifadelerini kullandı.
Türkiye ve Bulgaristan’ın NATO içindeki konumuna değinen Fidan, “Türkiye ve Bulgaristan, ittifakın güneydoğu kanadını oluşturan iki stratejik ortak olarak gelişmeleri yakından takip etmektedir” dedi.
“Askari makamlarımız ülkelerimizin hava ve füze savunma sisteminin güçlendirilmesi ve desteklenmesi konusunda atılabilecek ilave adımları değerlendirmeye hazırdır” diyen Fidan, “NATO şemsiyesi altında sınır güvenliği, erken uyarı sistemleri ve istihbarat paylaşımı konularında Sofya yönetimiyle tam bir eşgüdüm içerisindeyiz. Bölgesel bir tırmanmanın önlenmesi adına iki müttefik olarak ortak kararlılığımızı sürdürüyoruz” ifadelerini kullandı.
Fidan ayrıca, “Bulgaristan ve Romanya’yla 2024 yılında hayata geçirdiğimiz Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu’nun (MCM Black Sea) yanı sıra, Bulgaristan’daki İleri Kara Kuvvetlerine (FLF) personel katkımız ve ittifakın doğu kanadında belirli aralıklarla görev icra eden unsurlarımız aracılığıyla operasyonel iş birliğimizi geliştirmeye gayret ediyoruz” dedi.
Türkiye-Bulgaristan ilişkileri: Ticaret, turizm, yatırım
Fidan, iki ülke ilişkilerinin olumlu seyrettiğini belirterek, “2024 yılındaki son ziyaretimizden bu yana geçen iki yıllık süreçte, Türkiye ve Bulgaristan arasındaki ilişkiler komşuluk ve NATO müttefikliği temelinde ziyadesiyle olumlu seyretmektedir” dedi.
“Türkiye, 2008’den bu yana Bulgaristan’ın en büyük ticaret ortağı olma konumunu istikrarlı şekilde sürdürmektedir” diyen Fidan, ticaret ve yatırım verilerini şu sözlerle aktardı:
- Ticaret hacmi 10 milyar dolara yaklaşmaktadır
- Sınır kapılarında modernizasyon ve ulaştırma projeleri yürütülmektedir
- Türk şirketlerinin Bulgaristan’a yatırımları artmaktadır
- İki ülke arasında karşılıklı yatırımlar teşvik edilmektedir
- İnsan odaklı diplomasi ve kültürel projeler gelişmektedir
- 2025 yılında Bulgaristan’dan Türkiye’ye gelen turist sayısı 2 milyon 800 bini aşmıştır
- Bulgaristan’da siyasi istikrar vurgusu
Bulgaristan’daki yeni hükümete ilişkin değerlendirmede Fidan, “Bulgaristan’da uzun süren koalisyon veya geçici hükümetler döneminin ardından, Parlamento’da net bir çoğunluğa sahip istikrarlı bir siyasi iradenin tecelli etmiş olmasının Bulgaristan halkı ve Bulgaristan’la ikili ilişkilerimiz için hayırlı olmasını diliyoruz” dedi.
“Sofya’da sürdürülebilir ve güçlü bir hükümetin varlığı, sadece Bulgaristan’ın refahı için değil, Balkanlar’ın istikrarı ve ortak projelerimizin geleceği açısından da hayati öneme sahiptir” ifadelerini kullandı.
Soydaşlar ve Bulgaristan Türkleri
Bulgaristan Türklerine ilişkin konuşan Fidan, “Balkanlarda en fazla soydaşımızın bulunduğu ülkelerin başında gelen Bulgaristan’daki soydaşlarımız, Türkiye-Bulgaristan ilişkilerinin en önemli veçhelerinden birisini oluşturmakta olup, ülkelerimiz arasında sadece sarsılmaz bir gönül köprüsü değil, aynı zamanda Bulgaristan demokrasisinin ve toplumsal barışının en önemli güvencelerinden birini teşkil etmektedir” dedi.
“Soydaşlarımızın demokratik haklarını kullanarak parlamentoda güçlü bir şekilde temsil edilmeleri elbette bizi memnun etmektedir. Soydaşlarımızın huzur ve beraberlik içinde Bulgaristan’ın siyasi, toplumsal, iktisadi ve kültürel hayatına katkıda bulunmaya devam etmeleri en büyük arzumuzdur” ifadelerini kullandı.
Enerji ve BOTAŞ-Bulgargaz anlaşması
Enerji iş birliğine değinen Fidan, “2023 başında imzalanan BOTAŞ-Bulgargaz anlaşması esasen Rusya’dan doğal gaz alımının kesildiği, Bulgaristan’ın enerji tedarikinde arz kesintileriyle karşı karşıya kaldığı ve alternatif kaynak arayışında olduğu bir dönemde Bulgaristan’ın arz güvenliğini tahkim eden stratejik bir hamleydi” dedi.
Fidan, “Türkiye ve Bulgaristan, bölgemizde enerji alanında her zaman güvenilir birer ortak olmuştur. BOTAŞ-Bulgargaz anlaşması, iki ülkenin iş birliğinin ötesinde, Avrupa’nın enerji güvenliğinin sağlanmasına da katkı yapabilecek altyapıyı sunmaktadır” ifadelerini kullandı.
“Bu konu ilgili kurumlarımız arasında uzun süredir yapıcı bir diyalog çerçevesinde ele alınmaktadır. Kazan-kazan ilkesi çerçevesinde, iki ülkenin de ticari ve hukuki çıkarlarını gözeten, günün değişen koşullarına uyumlu bir güncelleme için makamlarımız esasen temas halindedir” dedi.
Enerji, ulaştırma ve yeni projeler
Fidan, bağlantısallık projeleri hakkında şu ifadeleri kullandı:
“Son gelişmeler ülkeler arası bağlantısallığın ne denli önemli olduğunu ortaya koymuştur. Enerji, ulaştırma ve lojistik bağlantılarının güçlendirilmesini sadece ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir öncelik olarak görüyoruz.”
“Doğal gaz altyapılarının güçlendirilmesi, enterkonneksiyonların geliştirilmesi ve enerji arz güvenliğinin artırılması ortak gündemimizin önemli başlıklarıdır.”
“Türkiye’den Bulgaristan’a doğal gaz iletim kapasitesinin artırılması Doğu Avrupa’nın enerji güvenliği bakımından stratejik önem taşımaktadır.”
“Elektrik alanında Türkiye, Bulgaristan, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki Yeşil Enerji İletimi ve Ticareti projesine önem veriyoruz.”
“Türkiye ile Bulgaristan arasındaki transfer kapasitesini 700-bin 100 megawatt artıracağız.”
Ayrıca Fidan, “İkinci demir yolu geçişi ve Karadeniz Otoyolu Projesi” ile yeni lojistik hatların planlandığını söyledi.
Küresel lojistik ve koridorlar
Fidan, Türkiye’nin stratejik rolünü vurgulayarak, “Bağlantısallık açısından kilit bir ülke olan Türkiye, küresel lojistiğin kalbi konumundadır” dedi.
“Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru giderek daha cazip ve güvenilir bir güzergâh olarak öne çıkmaktadır” diyen Fidan, Kalkınma Yolu ve diğer projelerin Asya-Avrupa ticaretini hızlandırmayı amaçladığını belirtti.
“Bu koridorların nihai hedefi olan Avrupa pazarına açılan kapı Bulgaristan’dır” dedi.
Kapıkule hakkında ise, “Aramızdaki Kapıkule Sınır Kapısı Avrupa’nın birinci, dünyanın en işlek ikinci sınır kapısıdır. Yılda dört milyondan fazla aracın, on milyonun üzerinde yolcunun geçtiği bu kapımızın ve diğer mevcut sınır kapılarının genişletilmesi, ayrıca yeni kapılar açılması ortak gündemimizdedir” ifadelerini kullandı.
“Amacımız ticaretin önündeki engelleri azaltırken sınır güvenliğini en üst düzeyde muhafaza etmektir” dedi.
Bölgesel vizyon
Fidan son olarak, “Türkiye’nin Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya, Orta Asya ve Afrika’yı birbirine bağlayan stratejik konumu, Bulgaristan’ın Avrupa içindeki merkezi rolüyle birleştiğinde, bölgesel ve küresel ticaret için önemli fırsatlar ortaya çıkmaktadır. Önümüzdeki dönemde bağlantısallık alanındaki iş birliğimizi daha da ileri taşımayı hedefliyoruz” dedi.
