Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) verilerine göre, iklim değişikliğinin tetiklediği sıcak hava dalgaları, yangınlar, seller, fırtınalar ve aşırı soğuklar yılın daha başında hayatı olumsuz etkiledi.
Kavurucu Sıcaklar ve Orman Yangınları
Güney yarımkürede yaz mevsimini yaşayan Avustralya, ocak ayında iki ayrı sıcak hava dalgasının etkisi altına girdi. Ülkenin güneyindeki Ceduna’da sıcaklık 49,5 dereceye ulaşarak rekor kırdı. Birçok bölgede 45 derecenin üzerindeki sıcaklıklar, orman yangını riskini en üst seviyeye taşıdı. Uzmanlar, küresel ısınmanın bu sıcak hava dalgasının etkisini 1,6 derece artırdığını ortaya koydu.
Şili’de ise Biobio ve Nuble bölgelerinde başlayan yangınlar, on binlerce kişinin evlerini terk etmesine neden oldu. Şiddetli rüzgar ve aşırı sıcaklar nedeniyle 75 farklı noktada yangın çıktı, olağanüstü hal ilan edildi. Arjantin’in Patagonya bölgesinde de uzun süren kuraklık ve sert rüzgarlar büyük yangınlara yol açtı.
Kuzey Yarımkürede Kar, Fırtına ve Don
Ocak ayının son günlerinde Kuzey Amerika’yı etkileyen güçlü kar fırtınası, ABD ve Kanada’da günlük yaşamı felç etti. Elektrik kesintileri, iptal edilen uçuşlar ve can kayıpları yaşandı.
Rusya’nın Kamçatka Yarımadası’nda ise kar kalınlığı iki metreyi aştı. Bölgedeki meteoroloji yetkilileri, bu seviyede bir yağışın en son 1970’li yıllarda görüldüğünü bildirdi.
Avrupa’da da Atlantik’ten Akdeniz’e uzanan geniş bir hatta fırtınalar ve şiddetli yağışlar etkili oldu. İrlanda ve Birleşik Krallık’tan başlayarak İber Yarımadası ve Akdeniz ülkelerine kadar uzanan sistem, sel felaketlerine ve ulaşımda ciddi aksamalara yol açtı. Bazı ülkelerde en üst seviye meteorolojik uyarılar devreye alındı.
Sel ve Heyelan Felaketleri
Güney Asya’da Afganistan, Pakistan, Hindistan ve Nepal’in batı kesimlerinde etkili olan yoğun yağış ve kar, sel ve çığ riskini artırdı. WMO, bölge ülkeleri için peş peşe uyarılar yayımladı.
Endonezya’da 24 Ocak’ta şiddetli yağışların tetiklediği heyelanda 50’den fazla kişi hayatını kaybetti. Yeni Zelanda’nın Kuzey Adası ise art arda gelen tropikal fırtınalarla sarsıldı; rekor yağışlar sel ve toprak kaymalarına neden oldu.
Güneydoğu Afrika’da haftalar süren sağanaklar nehirleri taşırdı. Özellikle Mozambik’te tablo ağırlaştı. Yetkililere göre 650 binden fazla kişi selden etkilendi, en az 30 bin konut yıkıldı ya da ağır hasar gördü. Birleşmiş Milletler, temiz suya erişimin zorlaşması nedeniyle salgın hastalık riskinin kritik seviyeye ulaştığını açıkladı.
Güney Afrika’nın kuzeyinde de ocak ayında yaşanan ve onlarca can kaybına yol açan sel felaketi sonrası “ulusal felaket” ilan edildi.
Bilim İnsanlarından Uyarı: Etki Katlanıyor
World Weather Attribution tarafından yayımlanan raporda, La Nina ile insan kaynaklı iklim değişikliğinin birleşmesinin bölgede adeta “kusursuz bir fırtına” yarattığı belirtildi. Rapora göre, yağış yoğunluğu sanayi öncesi döneme kıyasla yüzde 40 artarken, bu artışta insan kaynaklı iklim değişikliğinin payının La Nina’nın etkisinin yaklaşık iki katı olduğu vurgulandı.
Türkiye de Etkilendi
Küresel ölçekte yaşanan aşırı hava olaylarının Türkiye’deki yansımaları da ocak ayında görüldü. Antalya’nın Kaş ve Manavgat ilçelerinde etkili olan sağanak, fırtına ve hortum tarım alanlarına zarar verdi. Zeytin ve badem ağaçları kökünden sökülürken, binlerce dönüm arazi etkilendi.
Ayın son haftasında da risk devam etti. Meteoroloji Genel Müdürlüğü birçok il için kuvvetli yağış ve fırtına uyarısı yaparken, İçişleri Bakanlığı 9 ilde “sarı” kodlu alarm verdi.
