İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere yönelik yeni bir yasa tasarısı üzerinde çalışıyor. İran Meclisi İmar Komisyonu Başkanı Rızayi Kuçi, boğazdaki egemenlik, kontrol ve denetimin yasal çerçevede güçlendirilmesini amaçlayan bir düzenleme hazırlığında olduklarını açıkladı. Kuçi, "Bu kapsamda geçişlerden ücret alınarak ülke için bir gelir kaynağı oluşturulması hedefleniyor" dedi.
Taslak önümüzdeki hafta sunulacak
Hazırlanan ön taslağın henüz resmi teklif aşamasına gelmediğini kaydeden Kuçi, "Önümüzdeki hafta bu taslağı Meclis Araştırma Merkezi'ne sunmayı planlıyoruz. Hukuk ekibinin katılımıyla taslak tamamlanacak ve Meclis Genel Kurulu çalışmalarının başlamasıyla birlikte resmi olarak sunulup takip edilecek. Taslağa göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin güvenliğini sağladığı için İran'ın ücret alması gerekiyor" diye konuştu.
“Geçişlerden ücret alınması doğal”
Düzenlemenin uluslararası ticaret yollarındaki uygulamalara benzer olduğunu savunan Kuçi, "Bu tamamen doğal bir durumdur. Diğer koridorlarda da ticari yükler bir ülkeden geçerken ücret ödenir. Hürmüz Boğazı da bir koridordur. Güvenliği biz sağlıyoruz ve bu nedenle gemiler ile petrol tankerlerinin bu ücreti ödemesi doğaldır" şeklinde konuştu.
Ödemelerin Yuan üzerinden yapıldığı iddiası
Uluslararası basında yer alan haberlerde, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler üzerinde daha sıkı bir kontrol uyguladığı ve bazı gemilerden güvenli geçiş karşılığında ödeme aldığı yönünde iddialar öne çıkıyor. Haberlere göre gemilerin geçiş öncesinde İran'a yük, mürettebat ve varış bilgilerini ilettiği, sürecin bu şekilde denetlendiği belirtiliyor. Ayrıca haberlerde, bazı gemilerin bu geçişler için Çin para birimi Yuan üzerinden ödeme yaptığı, sınırlı sayıda geminin yüksek tutarlı ödemeleri Yuan cinsinden gerçekleştirdiği ve hatta kimi durumlarda ticaretin Yuan ile yapılmasının şart koşulduğuna dair iddialara yer veriliyor. Bazı kaynaklarda, Yuan ile ödeme yapan gemilere geçişte öncelik tanındığı ve bu uygulamanın İran'ın yaptırımları aşma ile dolar dışı ticareti yaygınlaştırma çabasının bir parçası olarak değerlendirildiği ifade ediliyor.
Hürmüz Boğazı'nda artan gerilim ve kontrollü geçiş süreci
Savaşın başlamasıyla birlikte Hürmüz Boğazı, çatışmanın en kritik başlıklarından biri haline geldi. Sürecin ilk günlerinde ABD ve Avrupa ülkeleri, boğazın açık tutulması için askeri eskort ve güvenlik planlarını gündeme alırken, ABD'nin İran'ın enerji ve deniz kapasitesine yönelik saldırılarıyla gerilim hızla tırmandı. Bu süreçte İran, boğazın tamamen kapatılmadığını ancak geçişlerin kontrol altına alındığını duyurdu.
İranlı yetkililer, ABD, İsrail ve bu ülkelere destek veren taraflarla bağlantılı gemilerin boğazdan güvenli şekilde geçemeyeceğini belirtirken, diğer ülkelere ait ticari gemilerin ise İran ile koordinasyon sağlamaları ve belirlenen güvenlik kurallarına uymaları halinde geçiş yapabileceğini açıkladı. Sürecin ilerleyen aşamasında ABD Başkanı Donald Trump, İran'a boğazın açılması için 48 saat süre verirken, aksi halde İran'ın enerji altyapısını hedef alacaklarını duyurdu. Trump daha sonra süreyi 5 gün uzattıklarını açıklarken, İran tarafı boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürdüğünü ve mevcut uygulamanın değişmeyeceğini vurguladı. Bu gelişmelerle birlikte Hürmüz Boğazı'nda geçişler büyük ölçüde İran'ın kontrol ve koordinasyonuna bağlandı.
