Teklif; dijital platformlar ile medya kuruluşları arasındaki yapısal güç dengesizliğini gidermeyi, çevrimiçi haber içeriklerinin ekonomik değer üretimi karşılığında adil telif ve gelir paylaşımı mekanizması kurmayı, pazarlık süreçlerini şeffaflaştırmayı ve algoritmik ayrımcılık ya da misilleme yoluyla baskı kurulmasını önlemeyi amaçlıyor.
Öztürk’ün hazırladığı Teklif kapsamında, “kapsama giren büyük dijital platformlar”a haber içeriklerini kullandıkları medya kuruluşlarıyla adil, şeffaf ve iyi niyetli bir pazarlık yürütme ve haber içeriğinin ekonomik değer yaratacak şekilde kullanımı karşılığında dijital telif ödeme yükümlülüğü getiriliyor. Telif pazarlığı veya telif talebi nedeniyle haber içeriklerinin görünürlüğünün azaltılması, kullanımının durdurulması ya da algoritmik olarak dezavantajlı hâle getirilmesi gibi misilleme niteliğindeki uygulamalar yasaklanarak, pazarlık süreçlerinde algoritmaların baskı aracı olarak kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
“Kapsama giren büyük dijital platform” tanımı için Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet gelirinin 100 milyon TL’yi aşması veya Türkiye’de aylık ortalama aktif kullanıcı sayısının 1 milyonun üzerinde olması eşiği esas alınıyor.
Dijital telif bedeli kural olarak pazarlıkla belirlenecek; anlaşmazlık hâlinde Kurul objektif kriterlerle tespit yapacak. Ayrıca toplam yıllık dijital telif tutarının Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet gelirinin en az %1’i düzeyinde olması öngörülürken, Yetkili Kuruma bu oranı %1–%3 aralığında güncelleme yetkisi veriliyor.
Küresel ölçekte faaliyet gösteren platformlarda muhataplık ve icra kabiliyetini güçlendirmek üzere, kapsam dâhilindeki uluslararası dijital platformlara Türkiye’de yetkili temsilci bulundurma yükümlülüğü getiriliyor; yükümlülüklere aykırılık hâllerinde ise Türkiye’de elde edilen yıllık dijital hizmet gelirleri üzerinden %1–%5 aralığında idari para cezası ve sistematik/sürekli ihlallerde yaptırımın %10’a kadar artırılabilmesi düzenleniyor.
Basın Emeğini ve Kamu Yararı Haberciliğini Korumak İçin Kararlıyız
MHP Kırıkkale Milletvekili Av. Halil ÖZTÜRK yaptığı açıklamada;
“Dijital çağda haber; sadece bir içerik değil, demokrasinin nefesi, toplumun doğru bilgiye erişiminin teminatıdır. Ancak bugün büyük dijital platformlar, basın ve medya kuruluşlarımızın ürettiği haber içeriklerinden ekonomik değer üretirken, bu değerin adil paylaşımı çoğu zaman sağlanamamaktadır. Hazırladığımız ‘Dijital Telif ve Çevrimiçi Haber İçerikleri Hakkında Kanun Teklifi’ ile amacımız; basın emeğinin hakkını teslim etmek, adil ve şeffaf bir pazarlık zemini kurmak, yerel ve bölgesel medyanın sürdürülebilirliğini güçlendirmek ve kamu yararına haberciliği korumaktır. Hiçbir platformun, telif talebi nedeniyle haber görünürlüğünü düşürerek ya da algoritmalar üzerinden baskı kurarak misilleme yapmasına müsaade etmeyeceğiz. Şeffaflık, hesap verebilirlik ve hakkaniyet ilkeleriyle; dijital dünyada daha dengeli, daha adil ve daha güvenli bir düzeni hep birlikte inşa edeceğiz” ifadelerini kullandı.
