Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş, Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te düzenlenen Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 15. Genel Kurulu öncesinde gerçekleştirilen Asamble Konseyi Toplantısı'nda konuştu. Türk dünyasının sahip olduğu tarihi birikim, insani bağlar ve potansiyele dikkati çeken Kurtulmuş, ortak geleceğin güçlü iş birliği ve dayanışmayla şekillendirilebileceğini belirtti.
TÜRKPA 15. Genel Kurulu Bişkek'te başladı
Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te düzenlenen Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 15. Genel Kurulu, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un katılımıyla başladı.
Kırgız Parlamentosunun ev sahipliğinde Irıs Ordo Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen toplantı öncesinde Kırgız Cumhuriyeti Cogorku Keneş Başkanı Marlen Mamataliev, parlamento başkanlarını tek tek karşıladı.
"Yapay Zeka ve Teknolojik İlerleme Çağında Türk Dünyasında Parlamenter İşbirliği" temasıyla düzenlenen 15. Genel Kurul öncesinde TÜRKPA Asamble Konseyi Toplantısı gerçekleştirildi.
TÜRKPA Dönem Başkanı ve Kazakistan Kurultay Başkanı Aybek Dadebay'ın başkanlığındaki toplantıya Kırgız Cumhuriyeti Cogorku Keneş Başkanı Mamataliev, TBMM Başkanı Kurtulmuş, Azerbaycan Milli Meclisi Başkanı Sahiba Gafarova, Özbekistan Ali Meclisi Senato Başkanı Tanzila Narbayeva ve TÜRKPA Genel Sekreteri Ramil Hasan katıldı.
"Türk dünyası yeni dünya sistemi için alternatif bir cazibe merkezi olmaya aday"
Kurtulmuş, TÜRKPA Asamble Konseyi Toplantısı'nda yaptığı konuşmada, küresel sistemin çöküşe geçtiği ve küresel dengelerin yeniden şekillendiği bir döneme tanıklık edildiğini belirtti. Kurtulmuş, çok merkezli ve çok kutuplu yeni bir dünyanın başlangıcında olunduğunu vurguladı.
Yeni dönemde Orta Asya'dan Avrupa'ya kadar Türk dünyasının, yeni dünya sistemi için alternatif bir cazibe merkezi olmaya şimdiden aday olduğunu dile getiren Kurtulmuş, şöyle konuştu:
"Böylesi bir dönemde ülkelerimizin geleceğe güvenle bakabilmesi, aramızdaki bağların ne ölçüde güçlendirildiğiyle yakından ilgilidir. İşbirliğimizi derinleştirmek ve dayanışmamızı somut adımlarla pekiştirmek hepimiz için ortak bir sorumluluk alanıdır."
Bölgede yaşanan krizler ve çatışmaların birlikte hareket etmenin önemini her geçen gün daha belirgin hale getirdiğine dikkati çeken Kurtulmuş, Türk dünyasının ortak tarihi ve insani bağlarının geleceği birlikte şekillendirmek için önemli imkanlar sunduğunu ifade etti.
Özbekistan ve Türkmenistan'ın TÜRKPA'ya katılması temennisi
Türk dünyasının medeniyet iddiasının yeni başarılarla ileriye taşınmasının bütün üyelerin katkısıyla mümkün olacağını belirten Kurtulmuş, ortak tarihte yetişen bilim insanları, edipler, şairler, devlet insanları, hukukçular ve düşünürleri hatırlattı.
Kurtulmuş, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
"Sahip olduğumuz tarihi birikim, insani bağlar ve potansiyelimiz geleceği birlikte şekillendirmek için hepimize fevkalade kıymetli imkanlar sunmaktadır. Türk dünyasının medeniyet iddiasını yeni başarılarla ileriye taşımak, bu büyük ailenin tüm mensuplarının katkısıyla mümkün olabilir. Biz, büyük bilim insanları, edipler ve şairler, devlet ve siyaset insanları, hukuk ve yönetim dehaları, felsefe ve düşünce alanında zirvelere çıkmış büyük insanları yetiştirmiş bir milletin evlatlarıyız. Uluğbey, Fergani, Ali Kuşçu, Mevlana Celaleddin-i Rumi, Yunus Emre, Fuzuli, Yusuf Has Hacib, Farabi, İbni Sina ve daha pek çok isim bu coğrafyada yetişmiş ve insanlık tarihine altın harflerle kazınmıştır. Birliğimizin ufku, Türk dünyasının tamamını kapsayacak kadar geniş, hep birlikte ilerleme irademiz ise her bir mensubumuzu bu anlamlı yürüyüşe dahil edecek kadar güçlü olmalıdır. Bu meyanda, Özbekistan ve Türkmenistan'ın en kısa zamanda TÜRKPA çatısı altında yerlerini almalarını temenni ediyorum. İki kardeş ülkenin katılımı, parlamenter işbirliğimizi zenginleştirecektir."
Kurtulmuş, gözlemci üyeler Macaristan ile Türk dünyasının ayrılmaz parçası olarak nitelendirdiği Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) çalışmalara etkin katılımını da aynı anlayışla önemsediklerini ve desteklediklerini belirtti.
TÜRKPA'nın kurumsal kapasitesi güçlendirilecek
TÜRKPA'nın Türk dünyasının iş birliği mimarisinde parlamentoları buluşturan özgün ve kıymetli bir yere sahip olduğunu söyleyen Kurtulmuş, tüm üyelerin katkısıyla güçlenen yapının ortak iradeyi daha güçlü yansıtan ve geleceğe yön veren bir iş birliği zemini olacağına inandığını kaydetti.
Gelişimini sürdüren aile meclisinin mevcut kazanımları pekiştirmek ve yeni çalışma alanları açmak bakımından geniş fırsatlara sahip olduğunu dile getiren Kurtulmuş, şu değerlendirmede bulundu:
"Bu potansiyeli hayata geçirmek için her şeyden önce birlik, beraberlik ve dayanışmamızı en üst seviyeye çıkarmalıyız. Bununla birlikte, kurumsal kapasitemizi geliştirmek, faaliyetlerimizin kapsamını genişletmek ve parlamentolarımız arasındaki bağları daha da güçlendirmek önemlidir."
Ankara'da Türk dünyası ve gençlik temalı etkinlikler düzenlenecek
TBMM Başkanı Kurtulmuş, 29-30 Ekim 2026'da Ankara'da "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla Türk Devletleri Teşkilatının 13. Zirvesi'ne ev sahipliği yapacaklarını bildirdi. Kurtulmuş, söz konusu temanın yalnızca bir slogan olmadığını, yürekten benimsenmesi gereken açık bir hedef niteliği taşıdığını vurguladı.
Kurtulmuş, 12 Kasım 2026'da Ankara'da, TBMM'de "Türk İş Birliği Vizyonu ve Gençlerin Rolü" başlıklı bir sempozyum düzenleneceğini de belirtti. Parlamentolardan genç milletvekillerinin bu önemli etkinliğe katılmasından büyük memnuniyet duyacaklarını kaydetti.
TÜRKPA sekretaryasına önemli görevler düşüyor
Ortak iradeyle alınan kararların somut sonuçlara dönüşmesi için TÜRKPA'nın bütün organlarının uyum içinde çalışmasını sağlayacak güçlü ve kurumsal bir idari yapıya ihtiyaç olduğunu belirten Kurtulmuş, sekretaryanın sorumluluklarına da dikkati çekti.
Kurtulmuş, aile meclisinin hedeflerine ulaşmasında çalışmaların devamlılığını sağlayan ve kararların uygulanmasını takip eden sekretaryanın önemli görevleri bulunduğunu ifade ederek, "Kuruluşundan bu yana önemli mesafeler kateden TÜRKPA'nın biriktirdiği tecrübeyi kalıcı bir yetkinliğe dönüştürmek, hepimizin ortak sorumluluğudur. Bu doğrultuda kurumsal yapımızı güçlendirme gayretlerimizi kararlılıkla sürdürmeliyiz." değerlendirmesinde bulundu.
Konsey ve Genel Kurul toplantılarında alınacak kararların hayırlı olmasını ve parlamenter iş birliğine yeni bir ivme kazandırmasını dileyen Kurtulmuş, Türk dünyasında huzur, istikrar, adalet, kalkınma ve refahın güçlenmesi için çalışmaya devam edeceklerini söyledi.
Kurtulmuş, "Türk dünyasının her köşesinde huzurun, istikrarın ve adaletin güçlenmesi, kalkınmanın ve refahın halklarımıza ulaşması için azimle çalışmayı sürdüreceğiz. TÜRKPA bünyesinde geliştirdiğimiz dayanışmayı, bölgemizde ve dünyada barışa hizmet eden ortak bir iradeyle ileriye taşıyacağız. Türkiye Büyük Millet Meclisi olarak, TÜRKPA'nın gelişmesine ve parlamentolarımız arasındaki dayanışmanın güçlendirilmesine katkıda bulunmayı kararlılıkla sürdüreceğiz." dedi.
Kurtulmuş'tan dönem başkanlarına teşekkür
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, TÜRKPA Dönem Başkanlığını üstlenen Kırgız Cumhuriyeti Cogorku Keneş Başkanı Marlen Mamataliev'i tebrik ederek yıl boyunca yürütecekleri çalışmalarda başarılar diledi.
Kurtulmuş, dönem başkanlığını devreden Kazakistan Kurultay Başkanı Aybek Dadebay'a hizmetleri ve başarılı, güçlü liderliği dolayısıyla teşekkürlerini iletti. Ayrıca Dadebay'ı Kazakistan Kurultay Başkanı seçilmesi nedeniyle tebrik ederek başarı dileklerini paylaştı.
