Üç ayların gelişi ve Ramazan ayının yaklaşmasıyla birlikte, yardımlaşma ruhu da toplumun her kesimini sarmaya başladı. İhtiyaç sahiplerine el uzatmak isteyen pek çok vatandaşın aklındaki en önemli soru ise şu: "Kendi ailemden olan birine, kardeşime veya akrabama fitre verebilir miyim?"
İslam dini, yardımlaşmanın ve dayanışmanın en yakınlardan başlayarak dalga dalga yayılmasını tavsiye eder. Ancak fıtır sadakası gibi "vacip" olan ibadetlerde, verilen meblağın kişinin kendi bakmakla yükümlü olduğu kişilere gitmemesi esastır. Bu noktada akrabalık bağları; "üst soy-alt soy" ve "yan kollar" olarak ikiye ayrılmaktadır.
Kardeşe Fitre Verilir Mi?
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ve İslam fıkhının bu konudaki cevabı oldukça nettir: Evet, yoksul olan kardeşe fitre verilebilir.
Kardeş, kişinin bakmakla yükümlü olduğu (usul ve füru) sınıfına girmez. Eğer bir kimsenin kardeşi maddi olarak zor durumdaysa, borçluysa veya temel ihtiyaçlarını karşılayamıyorsa; o kişiye fitre vermek sadece bir borcu ödemek değil, aynı zamanda akrabalık bağını (sıla-i rahim) güçlendirdiği için iki kat sevap kazandırır.
Hangi Akrabalara Fitre Verilebilir?
Kardeş dışında kalan yan kol akrabalar için de kural aynıdır. Eğer bu kişiler dinen zengin sayılmıyorlarsa (nisap miktarı mala sahip değillerse) şu akrabalara fitre verilebilir:
Teyze, Hala, Amca, Dayı: Bu kişiler ve onların çocukları (kuzenler) fitre alabilir.
Kayınvalide ve Kayınpeder: Kişi, eşinin anne ve babasına (yoksul iseler) fitre verebilir.
Gelin ve Damat: Maddi durumu iyi olmayan gelin veya damat da fitre alabilir.
Kimlere Fitre Verilemez?
Fitre verirken en çok dikkat edilmesi gereken nokta, "bakmakla yükümlü olunan" kişilerdir. Bir kişi, kendi parasıyla geçindirmek zorunda olduğu veya mal varlığının ortak sayıldığı şu kişilere asla fitre veremez:
Anne, baba, dedeler ve nineler.
Çocuklar ve torunlar.
Bir erkek eşine, bir kadın da eşine fitre veremez.
Dinen zengin sayılan, temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı malı olan kişilere fitre düşmez.
Neden Anne-Babaya ve Çocuğa Verilmez?
Bu kuralın mantığı oldukça insancıldır: Kişinin anne-babasına veya çocuğuna verdiği fitre, aslında dolaylı olarak yine kendi cebine veya kendi evine yapılmış bir harcamadır. İslam hukuku, fitrenin gerçek anlamda bir elden başka bir ele geçmesini ve sosyal adaletin sağlanmasını ister. Kişi, muhtaç durumdaki anne-babasına zaten bakmakla mükelleftir; bu bir sadaka değil, evlatlık görevidir.
Akrabaya Fitre Verirken "Bu Fitredir" Demek Şart mı?
Pek çok kişi, sevdiği bir akrabasına fitre verirken onu incitmekten veya gururunu kırmaktan korkar. Diyanet'in bu konudaki açıklaması kalpleri rahatlatmaktadır: Fitre verirken bunun bir "sadaka" veya "fitre" olduğunu söyleme zorunluluğu yoktur. İçinizden "fitre" olduğuna niyet etmeniz yeterlidir. Karşı tarafa verirken "bayram hediyesi", "borç ödemesi" (borcu yoksa bile) veya "çocukların harçlığı" diyerek verebilirsiniz.
Fitre Bedeli 2026'da Ne Kadar?
Unutulmamalıdır ki 2026 yılı için belirlenen asgari fitre tutarı 240 TL'dir. Akrabanıza yardım ederken bu tutarın altına düşmemeniz gerekir.
