Geleneksel olarak bayram sabahı kapı önlerinde veya mahalle alanlarında yapılan kurban kesimleri, modern şehir hayatında yerini vekâlet yoluyla büyük organizasyonlara bıraktı. Ancak kurbanın "mali bir ibadet" olması, organizasyonu yapan kurumların sadece bir aracı değil, emanetçi konumunda olmasını gerektiriyor. Uzmanlar, kurbanın bir "et alım satımı"na dönüşmemesi için hem kurumları hem de vekâlet verenleri uyarıyor.
Vekâletin İki Yolu: Satım mı, Umumi Vekâlet mi?
Günümüzde uygulamalar iki ana koldan ilerliyor:
Umumi Vekâlet: Kişinin kuruma kurbanlık alımı ve kesimi için tam yetki vermesi.
Önce Satış Sonra Vekâlet: Kurumun önce hisseyi kişiye satması, ardından kesim vekâleti alması. Bu yöntemde kurbanlık hayvanın küpe numarası veya vasıfları mutlaka belirlenmiş olmalıdır.
İbadetin sıhhati için şu maddeler hayati önem taşıyor:
Hissedar Niyeti: Ortakların tamamının niyeti ibadet olmalıdır. Bir kişi bile "sadece et yemek" amacıyla katılırsa, o hayvana ortak olan herkesin kurbanı geçersiz sayılır.
Kesimden Önce Belirleme: En kritik noktalardan biri, hissedarların hayvan kesilmeden önce belirlenmesidir. 6 kişi adına kesilen hayvana, kesim bittikten sonra 7. kişi dahil edilemez.
Kasap Ücreti: Kesim ücreti asla kurbanın derisi, eti veya sakatatı ile ödenemez. Hz. Ali'nin aktardığı rivayete göre, kasap ücreti kurban sahibinin cebinden ayrıca çıkmalıdır.
Et Karıştırma Yasağı: Hisseler belirlendikten sonra etler birbirine karıştırılmamalıdır. Her hissedar, kendisine ait olan hayvanın etini almalıdır.
"Sabit Kilo" Taahhüdüne Dikkat!
Kurban ibadeti bir "ticaret" değildir. Bu nedenle organizasyonların "En az 25 kg et verilecektir" gibi kesin taahhütlerde bulunması, ibadeti et satışına yaklaştırır. Bunun yerine tahmini bir aralık verilmeli ve hayvanın içinden ne çıktıysa o teslim edilmelidir.
Deri ve Sakatatın Akıbeti
Kurbanın derisi ve sakatatı da mülkiyet sahibine aittir. Bunlar ya sahibine teslim edilmeli ya da sahibinin onayıyla hayır kurumlarına ulaştırılmalıdır. Kurumların bunları izinsiz bir şekilde satması caiz değildir.
