Zekat, İslam’ın beş temel şartından biri olup, maddi imkânı olan Müslümanların her yıl mallarının belirli bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesi gereken önemli bir ibadettir. Ramazan ayı ve bayram öncesinde “zekat kimlere verilir, damada ve geline zekat düşer mi?” soruları sıkça araştırılıyor. Diyanet İşleri Başkanlığı ve İslam fıkhına göre zekatın kimlere verileceği ve kimlere verilemeyeceği net kurallarla belirlenmiştir. İşte merak edilen tüm detaylar…
Zekat Kur’an’da Kimlere Verilir?
Kur’an-ı Kerim’de zekatın kimlere verileceği Tevbe Suresi 60. ayette açıkça belirtilmiştir. Buna göre zekat;
Fakirler
Yoksullar (miskinler)
Borçlular
Allah yolunda çalışanlar (ilim yolunda olanlar, dini hizmet edenler)
Yolda kalmış yolcular
Zekat toplayan görevliler
Kalpleri İslam’a ısındırılmak istenen kimseler
Esaretten kurtarılacak kişiler
gibi sınıflara verilebilir.
Damada Zekat Verilir mi?
Fakir olan damada zekat verilebilir. Çünkü damat, kişinin bakmakla yükümlü olduğu akraba sınıfında yer almaz. Bu nedenle maddi durumu yetersizse damada zekat verilmesi dinen caizdir.
Geline Zekat Verilir mi?
Geline zekat verilmesi konusunda farklı bir durum söz konusudur. Erkek, eşinin geçimini sağlamakla yükümlü olduğu için, geline verilen zekat dolaylı olarak kendi oğluna verilmiş sayılabilir. Bu nedenle geline zekat verilmesi geçerli olsa da uygun görülmemektedir.
Kayınvalide ve Kayınpedere Zekat Verilir mi?
Kayınvalide ve kayınpeder, kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişiler arasında yer almadığı için fakir olmaları halinde kendilerine zekat verilebilir. Bu konuda dini açıdan bir sakınca bulunmamaktadır.
Sivil Toplum Kuruluşlarına Zekat Verilebilir mi?
Zekat, doğrudan fakir ve ihtiyaç sahiplerine verilmesi gereken bir ibadettir. Ancak zekat, ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak şartıyla güvenilir kurum ve derneklere de emanet edilebilir.
Eğer bir kuruluş zekatları genel faaliyetlerinde kullanıyor ve doğrudan hak sahiplerine ulaştırmıyorsa, bu kuruluşa zekat verilmesi caiz değildir. Bu tür kurumlara bağış ve sadaka yapılabilir, ancak zekat olarak kabul edilmez.
Kimlerin Zekat Vermesi Gerekir?
Zekatın farz olması için şu şartlar aranır:
Müslüman olmak
Akıl sağlığının yerinde ve ergenlik çağına ulaşmış olmak
Temel ihtiyaçlar ve borçlar dışında nisap miktarı mala sahip olmak
Malın üzerinden bir hicri yıl geçmiş olması
Nisap Miktarı Nedir?
Nisap, zekatın farz olması için gerekli asgari zenginlik ölçüsüdür. Hadislerde belirtilen nisap miktarları özetle şöyledir:
Altın: Yaklaşık 80 gram
Gümüş: Yaklaşık 595 gram
Hayvanlarda belirli sayılar (5 deve, 30 sığır, 40 koyun gibi)
Hangi Mallardan Zekat Verilir?
Zekata tabi olan mallar şunlardır:
Altın, gümüş ve nakit para
Ticaret malları
Hayvanlar
Tarım ürünleri
Maden ve defineler
Zekata Tabi Olmayan Mallar
Aşağıdaki mallar zekata tabi değildir:
Kişinin temel ihtiyaçları (ev, giysi, araç, meslek aletleri)
Faiz, kumar ve rüşvet gibi haram yollardan elde edilen mallar
Evde kullanılan süs eşyaları (altın ve gümüş hariç)
Gelir getiren malın kendisi (ancak geliri zekata tabidir)
Zekat Nasıl Hesaplanır?
Zekat hesaplanırken kişinin sahip olduğu:
Nakit para
Altın ve gümüş
Ticaret malları
Alacaklar
toplanır, borçlar çıkarılır. Kalan miktar nisap sınırını aşıyorsa, bunun %2,5’i (40’ta 1) zekat olarak verilir.
