Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Sivas Kayalıpınar’daki kazılarda Kral 2. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve parçası bulunduğunu açıkladı. Geçen sezonki buluntularla birlikte arşivdeki tablet ve parça sayısı 184’e ulaşırken, keşif 21. yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv olarak değerlendirildi.
Ersoy, 2026 yılı kazılarında antik Samuha’da Kral 2. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve parçasının gün yüzüne çıkarıldığını bildirdi. 2025 yılında bulunan 53 tablet ve parçasıyla birlikte arşivdeki toplam sayı 184’e ulaştı.
Hititlerin kraliyet arşivi ortaya çıkarıldı
Kayalıpınar’da ortaya çıkarılan kraliyet arşivinin, kazı ekibinin değerlendirmesine göre 21. yüzyılda bulunan en kapsamlı Hititçe arşiv olma özelliğini taşıdığı belirtildi.
Hititçe ve Hurrice kaleme alınan belgelerin yaklaşık 3 bin 400 yıl önceki devlet yönetimi, askeri gelişmeler, inanç dünyası ve kraliyet ailesinin yaşantısına ilişkin bilgiler içerdiği aktarıldı.
Kazılar, 2021’den bu yana Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor.
Tabletlerde salgının izleri bulundu
Arşivde yer alan belgelerde şehirden şehre yayılan ve özellikle çocuklar ile bebekleri etkileyen yüksek ateşli bir salgına ilişkin kayıtlar da dikkat çekti.
Tabletlerde küçük prens ve prensesler ile üst düzey Hitit görevlilerinin çocuklarının sağlık durumlarının fal sorgulamalarıyla takip edildiği görüldü.
Belgelerden birinde henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin sağlık durumuna ilişkin büyük endişe yaşandığı ve geleceğinin kehanet yoluyla anlaşılmaya çalışıldığı belirtildi.
Başka bir tablette ise bebek prensesin hayatını kaybettiği ve ardından gerçekleştirilen cenaze ritüelinin kayıt altına alındığı ortaya çıktı.
Hitit ordusu için kraldan yardım istediler
Kraliyet arşivinde Hitit devletinin karşı karşıya kaldığı askeri tehditlere ilişkin belgeler de bulundu.
Batı Anadolu’daki Hitit generallerinin Samuha’da bulunan krala gönderdiği bir mektupta, Hitit bölgesinin düşmanlar tarafından çevrildiği bildiriliyor.
Generaller, düşmanlara karşı koyabilmek için asker, at ve savaş arabası gönderilmesini talep ediyor. Mektupta ayrıca istenen yardımın ulaşmaması halinde durumun ağırlaşacağı ve Hitit ordusunun yok edilebileceği yönünde uyarılar yer alıyor.
Generaller, gerekli desteğin gönderilmemesi halinde ortaya çıkacak sonuçların sorumluluğunu üstlenmeyeceklerini de krala bildiriyor.
Hititlerin kuş kehanetleri de kayıt altına alınmış
Arşivdeki belgeler Hititlerin kehanet uygulamalarına ilişkin yeni bilgiler de sunuyor.
Bir tablette kuş falcılarının Samuha dışındaki farklı bölgelerde gerçekleştirdikleri gözlemler günlük formatında kayıt altına alınmış durumda.
Belgelerde falcıların konakladıkları kentler, izledikleri güzergahlar ve gözlemledikleri kuşlara ilişkin ayrıntılar yer alıyor.
Çivi yazılı metinlerin, Hititlerde kuş falının nasıl değerlendirildiği ve yorumlandığı konusunda daha önce bilinmeyen bilgiler sunduğu belirtildi.
“Anadolu’nun binlerce yıllık hafızasını geleceğe taşıyoruz”
Bakan Ersoy, keşfin Hitit tarihinden dini uygulamalara, dilin gelişiminden katiplik kültürüne kadar pek çok alanda yeni bilgiler sağlayacağını belirtti.
Ersoy, Anadolu’nun binlerce yıllık hafızasını bilimsel çalışmalarla gün yüzüne çıkarmaya, korumaya ve geleceğe taşımaya devam edeceklerini ifade etti.
