İstiklal Marşı’nın bestecisi, ilk Türk senfonik orkestralarının kurucularından keman virtüözü Osman Zeki Üngör, vefatının 68. yılında saygıyla anılıyor. Üngör, Türk müzik tarihinde öncü çalışmalarıyla iz bıraktı.
müzikle başlayan bir hayat
Osman Zeki Üngör, Muzıka-yi Hümayun bünyesinde “Fasl-ı Cedid”i tertip eden Santuri Hilmi Bey’in torunu olarak 1880’de Üsküdar’da dünyaya geldi.
Dedesinin isteğiyle 7 yaşında keman çalmaya başlayan sanatçı, kısa sürede ustalaştı. 11 yaşına geldiğinde Muzıka-yi Hümayun’da senfonik orkestra üyeliğine seçildi.
Batı müziği eğitimi alarak konser kemancısı olarak yetiştirilen Üngör, bandodaki yeteneğiyle II. Abdülhamid’in dikkatini çekti ve özel hocalarla çalışma imkânı buldu.
saraydan halka uzanan konserler
Beşiktaş Askeri Rüşdiyesi’ndeki öğreniminin ardından resitallerde ve sarayın resmi davetlerinde sahne alan Üngör, Fasl-ı Cedid ile Saffet Atabinen’in düzenlediği senfoni orkestrasında başkemancı olarak görev yaptı.
Binbaşı rütbesiyle Saray Orkestrası şefliğini de üstlenen sanatçı, Muzıka-yi Hümayun’da ve İstanbul Erkek Muallim Mektebi’nde öğretmenlik yaptı.
Üngör, bağımsız kadrosu olan ilk Türk senfoni orkestrasıyla Union Française’de saray dışında halka açık konserler verdi ve orkestra şefi olarak iki ay süren Avrupa turnesine çıktı.
avrupa turnesiyle bir ilk
Türk orkestrası; Viyana, Berlin, Dresden, Münih, Budapeşte ve Sofya’da konserler verdi. Bu program, bir Türk orkestrasının gerçekleştirdiği ilk Avrupa turnesi olarak kayıtlara geçti.
istiklal marşı’nı besteledi
Üngör, asıl şöhretini Mehmet Akif Ersoy’un yazdığı İstiklal Marşı’nı besteleyerek kazandı.
Ali Rıfat Çağatay’ın bestesi 1930’a kadar çalındıysa da, bu tarihten sonra Üngör’ün bestesi resmî olarak kullanılmaya başlandı.
Cumhuriyet’in ilanının ardından görev yeri Ankara’ya alınan sanatçı, Ankara Riyaset-i Cumhur Musiki Heyeti şefi oldu.
eğitimci kimliği ve son yılları
Kuruluşunda önemli rol oynadığı Musiki Muallim Mektebi’nin müdürlüğünü 1924-1934 yılları arasında yürüten Üngör, 1926’da Türkiye’nin tanıtımı amacıyla Karadeniz Gemisi ile düzenlenen turne için orkestrayı kurdu ve dört ay boyunca her limanda konser verdi.
1934’te emekliye ayrılan sanatçı, 28 Şubat 1958’de İstanbul’da hayatını kaybetti.
Üngör’ün cenaze töreninde özel izinle İstiklal Marşı çalındı. Bu izin, kendisinden önce yalnızca Mehmet Akif Ersoy için verilmişti.
başlıca eserleri
İstiklal Marşı
İlim Marşı
Azmü Ümit Marşı
Töre Marşı
Türk Çocukları
Cumhuriyet Marşı
