Ağız içinde oluşan küçük yaralar, boyutlarına rağmen günlük yaşamı etkileyebiliyor. Özellikle yemek yerken, sıvı tüketirken veya konuşurken ağrıya neden olan aftların oluşumunda tahriş, stres ve bazı besin eksiklikleri rol oynayabiliyor. Bununla birlikte ağızda görülen her yaranın aft olmadığına dikkat etmek gerekiyor.
AFT NASIL GÖRÜNÜR?
Aftlar genellikle yanakların ve dudakların iç yüzeyinde, dilde veya dil altında ortaya çıkıyor. Çoğunlukla yuvarlak ya da oval biçimde olan bu yaraların ortası beyazımsı veya sarı, çevresi ise kırmızı görünebiliyor.
Aft, uçuktan farklı bir durum. Uçuk virüs kaynaklı gelişirken aft bulaşıcı özellik taşımıyor. Ancak ağızdaki bir lezyonun türünü yalnızca görünümüne bakarak kesin olarak belirlemek her zaman mümkün olmuyor.
TAHRİŞ OLUŞUMU KOLAYLAŞTIRABİLİR
Yanağın yanlışlıkla ısırılması, sert diş fırçalama, keskin diş kenarları, uyumsuz protezler ve diş tellerinin oluşturduğu sürtünme ağız içinde yaralara yol açabiliyor.
Stres ve yorgunluk da bazı kişilerde aftların ortaya çıkmasını tetikleyebiliyor. Belirli yiyeceklerle yaraların tekrarlaması arasında ilişki fark edilirse bunun not edilmesi, değerlendirme sırasında yardımcı olabiliyor. Ancak herkes için geçerli tek bir neden bulunmuyor.
HER YARA VİTAMİN EKSİKLİĞİ ANLAMINA GELMİYOR
B12 vitamini, demir, folat veya çinko eksikliği bazı kişilerde tekrarlayan aftlarla ilişkili olabiliyor. Buna rağmen her ağız yarası, vitamin ya da mineral eksikliğine işaret etmiyor.
Sık tekrarlayan veya ağır seyreden yaralarda hekim, kişinin diğer belirtilerini ve sağlık geçmişini değerlendirerek gerekli görürse tetkik isteyebiliyor. Takviye kullanımının da belirlenen ihtiyaca göre planlanması gerekiyor.
ÇOĞU BİR İKİ HAFTADA İYİLEŞİYOR
Küçük aftlar çoğunlukla özel bir tedavi gerektirmeden bir iki hafta içinde iyileşiyor. Bu süreçte ağrı, özellikle sıcak, ekşi ve baharatlı yiyeceklerle temas sırasında artabiliyor.
Büyük, uzun süren veya beslenmeyi zorlaştıran yaralarda ise muayene sonrasında ağrıyı azaltmaya yönelik ürünler ya da farklı tedaviler önerilebiliyor. Kullanılacak ürünün ağız içi kullanıma uygun olması önem taşıyor.
İYİLEŞME SÜRECİNDE TAHRİŞİ AZALTMAK ÖNEMLİ
Yumuşak kıllı diş fırçası kullanmak ve ağız temizliğini nazikçe sürdürmek, yaranın yeniden tahriş olmasını önlemeye yardımcı olabiliyor. Yumuşak yiyecekler tercih etmek; çok sıcak, asitli, sert ve kıtır gıdalardan bir süre uzak durmak da rahatsızlığı azaltabiliyor.
Ilık tuzlu suyla ağız çalkalanıp suyun yutulmadan tükürülmesi uygulanabilecek yöntemler arasında bulunuyor. Ancak bu uygulama, uzun süren yaralarda muayenenin yerini almıyor.
UZUN SÜREN YARALAR DEĞERLENDİRİLMELİ
Yaklaşık iki haftada belirgin iyileşme göstermeyen, özellikle üç haftayı aşan ağız yaraları için diş hekimi veya hekime başvurulması gerekiyor.
Yaranın alışılmıştan büyük olması, kanaması, giderek daha ağrılı hale gelmesi, sık tekrarlaması veya yeni yaraların eskileri iyileşmeden ortaya çıkması da değerlendirme gerektiriyor. Yüksek ateş, sıvı alamama ya da vücudun başka bölgelerinde yaralar gibi ek belirtilerde daha erken sağlık desteği alınmalı.
