Bel fıtığı, omurlar arasındaki diskin dışarı doğru taşmasıyla ortaya çıkıyor. Sinirlere baskı olduğunda ağrı ve his değişiklikleri görülebiliyor; bazı fıtıklar ise hiçbir belirti vermiyor. Bu nedenle tanı, şikayetler ve muayene bulguları birlikte değerlendirilerek konuluyor.
HER BEL AĞRISI FITIK ANLAMINA MI GELİR?
Bel ağrısı kas zorlanması gibi farklı nedenlerle oluşabiliyor. Yalnızca ağrının şiddetine veya yerine bakarak fıtık tanısı koymak mümkün değil.
Görüntülemede fıtık bulunması da bütün şikayetlerin bundan kaynaklandığını göstermiyor. Tetkikteki bulguların kişinin yakınmaları ve muayenesiyle uyumlu olması gerekiyor.
BACAĞA YAYILAN AĞRI NASIL HİSSEDİLİR?
Sinir etkilenmesine bağlı ağrı, kalçadan bacağın arkasına ve bazen ayağa kadar yayılabiliyor. Bu tablo sıklıkla “siyatik” olarak adlandırılıyor; ancak siyatiğin tek nedeni bel fıtığı değil.
Ağrının hangi bölgelere yayıldığı ve hangi hareketlerle değiştiği, hekim değerlendirmesinde önem taşıyor.
UYUŞMA VE GÜÇ KAYBI NEDEN ÖNEMLİ?
Bacakta veya ayakta uyuşma, karıncalanma ve kas güçsüzlüğü sinir etkilenmesine eşlik edebiliyor. Özellikle yeni başlayan ya da ilerleyen güç kaybı, yalnızca ağrı gibi değerlendirilmemeli.
İki bacakta birden belirginleşen veya hızla kötüleşen güçsüzlük ve his değişikliklerinde acil değerlendirme gerekiyor.

HANGİ BELİRTİLERDE DOĞRUDAN ACİLE GİDİLMELİ?
Bel veya bacak ağrısıyla birlikte yeni gelişen idrar yapamama, idrar ya da dışkı kontrolünü kaybetme; genital bölgede, makat çevresinde veya bacak arasında uyuşma varsa beklenmemeli.
Bu belirtiler, nadir fakat ciddi bir sinir basısı olan kauda ekuina sendromunu düşündürebiliyor. Belirtilerin tamamının ortaya çıkmasını beklemeden acil servise başvurulmalı.
AĞRI GEÇMİYORSA NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURULMALI?
Birkaç haftada düzelmeyen, günlük işleri engelleyen veya giderek artan ağrı için hekim değerlendirmesi alınmalı. Ağrıya ateş, genel durum bozukluğu ya da açıklanamayan kilo kaybı eşlik etmesi de önem taşıyor.
Ciddi bir kazanın ardından başlayan bel ağrısı ise acil değerlendirme gerektiriyor.
BEL FITIĞINI ANLAMAK İÇİN MUTLAKA MR MI GEREKİR?
Her bel ağrısında hemen MR çekilmesi gerekmiyor. İlk değerlendirmede şikayetlerin öyküsü ve fizik muayene yol gösteriyor.
Görüntüleme; ciddi bir neden düşünüldüğünde veya sonucunun tedavi planını değiştirmesi beklendiğinde istenebiliyor. Acil sinir basısı şüphesinde ise tetkik ve değerlendirme geciktirilmemeli.