Robotik cerrahi teknolojisindeki gelişmeler, ameliyatların coğrafi sınırlar aşarak uzaktan gerçekleştirilmesinin önünü açıyor. Uluslararası Üroloji Araştırmaları Derneğinin (IURES) Aydın'ın Didim ilçesinde düzenlediği IURES 2026 Kongresi'nin Eş Başkanı Prof. Dr. Murat Binbay, telecerrahinin dünyada uygulanmaya başladığını, Türkiye'de de bu yöntemin hayata geçirilmesi için mevzuat hazırlıklarının sürdüğünü bildirdi.
AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Binbay, 5G teknolojisiyle iletim gecikmelerinin azaltıldığını, dünyanın farklı noktalarındaki cerrahların robotik sistemler aracılığıyla hastalara müdahale edebildiğini anlattı. Binbay'a göre gerekli düzenlemelerin tamamlanmasıyla birlikte telecerrahi, Türkiye'nin sağlık hizmetleri ve sağlık turizmi alanında da yeni fırsatlar sunabilir.
Doktor başka ülkede, hasta ameliyat masasında olacak
Telecerrahinin, cerrah ile hastanın aynı odada bulunmasını gerektirmeyen bir yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Murat Binbay, doktorun hastayla aynı hastanenin farklı bir odasından, başka bir şehirden veya farklı bir ülkeden bağlantı kurabileceğini ifade etti.
Bu yöntemde cerrah, uzaktaki bir konsol üzerinden robotik kolları kontrol ediyor. Cerrahın el hareketleri, hastanın bulunduğu yerdeki robotik sistem tarafından taklit edilerek ameliyat gerçekleştiriliyor.
Binbay, robotik cerrahide ameliyatı robotun değil, cerrahın yaptığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
"Robotik cerrahide ameliyatı robot yapmıyor, ameliyatı cerrah yapıyor. Cerrahın yaptığı hareketler, hastanın başındaki robotik kollar tarafından birebir yineleniyor."
5G teknolojisiyle gecikme sorunu aşılmaya çalışılıyor
Telecerrahinin önündeki önemli teknik sorunlardan birinin, uzak mesafeler arasında veri iletimi sırasında yaşanan gecikme olduğunu belirten Binbay, 5G teknolojisindeki gelişmelerin bu sorunun aşılmasına katkı sağladığını kaydetti.
Dünyanın farklı noktaları arasında gerçekleştirilen ameliyatlarda yaklaşık 0,2 saniyelik gecikmeyle işlem yapılabildiğini aktaran Binbay, teknolojinin uzaktan cerrahiyi daha uygulanabilir hale getirdiğini söyledi.
Çinli şirketler yarışta öne çıkıyor
Robotik cerrahi sistemlerinin geliştirilmesinde uzaydaki astronotlara uzaktan müdahale edilebilmesi fikrinin de etkili olduğunu anlatan Binbay, zamanla bu teknolojinin ameliyatlardaki başarısının ve cerrahlara sağladığı katkıların öne çıktığını belirtti.
Robotik cerrahi alanında uluslararası rekabetin arttığını ifade eden Binbay, Çinli şirketlerin de yarışa katılmasıyla telecerrahi çalışmalarının hızlandığını söyledi. Bazı sistemler için uzaktan ameliyat uygulamalarına yönelik onay süreçlerinin başlatıldığını, bir robotik cerrahi sisteminin Avrupa'da telecerrahi için CE belgesi aldığını aktardı.
Binbay, ABD merkezli Intuitive firmasının yöneticileriyle yaptığı görüşmelerden edindiği bilgilere dayanarak, şirketin 2027 yılının sonunda ABD Gıda ve İlaç Dairesinden (FDA) onay almayı hedeflediğini belirtti.
Türkiye'de mevzuat hazırlığı sürüyor
Telecerrahi farklı ülkeler arasında uygulanmaya başlasa da Türkiye'de yöntemin hayata geçirilmesi için henüz gerekli mevzuat çerçevesinin oluşturulması gerekiyor.
Prof. Dr. Binbay, özellikle üç başlığın açıklığa kavuşturulmasının önemine dikkati çekti:
Veri güvenliği: Ameliyat sırasında hasta bilgilerinin korunması ve olası siber saldırıların önlenmesi.
Hukuki sorumluluk: Uzaktan yapılan ameliyatta komplikasyon gelişmesi halinde sorumluluğun kim tarafından üstlenileceğinin belirlenmesi.
Hasta güvenliği: Uzaktaki cerrahın yanı sıra hastanın bulunduğu yerdeki sağlık ekibinin de olası komplikasyonlara müdahale edebilecek donanıma sahip olması.
Türkiye'de bu konularla ilgili hazırlıkların sürdüğünü bildiren Binbay, gerekli düzenlemelerin yapılmasıyla telecerrahinin ülkede de uygulanmaya başlanabileceğini ifade etti.
"Dünyada sınırlar kalkacak"
Telecerrahinin sağlık hizmetlerine erişimde önemli değişikliklere yol açabileceğini belirten Binbay, hastaların dünyanın farklı noktalarındaki deneyimli cerrahlara ulaşabilmesinin mümkün hale geleceğini söyledi.
Özellikle belirli ameliyatlarda uzmanlaşmış hekimlerin, fiziksel olarak başka bir ülkeye gitmeden farklı coğrafyalardaki hastalara hizmet verebileceğini dile getiren Binbay, şu değerlendirmede bulundu:
"Aslına bakarsanız dünyada sınırlar kalkıyor. Yani internetin ortaya çıkmasıyla beraber dünyada nasıl sınırlar ortadan kalktıysa bu telecerrahi sistemlerinin ortaya gelmesiyle beraber dünyada sınırlar kalkacak. Dünyanın herhangi bir yerindeki hastanın, istediği cerraha ameliyat olma şansı olacak."
Binbay, telecerrahinin özellikle uzman hekim sayısının yetersiz olduğu veya deneyimli doktorlara erişimin sınırlı kaldığı bölgelerde önemli bir seçenek olabileceğini kaydetti.
Sağlık turizmi çift yönlü hale gelebilir
Telecerrahinin Türkiye açısından yeni sağlık turizmi fırsatları oluşturabileceğine işaret eden Binbay, Türk cerrahların yurt dışındaki hastalara hizmet verebilmesinin, Türkiye'deki hastaların da başka ülkelerdeki uzmanlardan yararlanabilmesinin önünü açabileceğini belirtti.
Binbay, talep olması halinde ABD, Orta Asya veya Uzak Doğu'daki hastalara uzaktan ameliyat yapabilmenin mümkün olabileceğini ifade ederek sağlık turizminin yalnızca yurt dışından Türkiye'ye hasta gelmesiyle sınırlı kalmayacağını vurguladı.
Bununla birlikte, uzaktan ameliyatların güvenli biçimde gerçekleştirilebilmesi için hastanın bulunduğu yerde gerekli müdahaleleri yapabilecek sağlık ekiplerinin hazır olması gerektiğini belirten Binbay, uluslararası sağlık ekipleri arasındaki işbirliğinin önemine dikkati çekti.
