Uluslararası Üroloji Araştırmaları Derneği (IURES) Başkanı Prof. Dr. Fatih Atuğ, erkeklerde sık görülen prostat kanserinin erken evrede çoğunlukla belirti vermeden ilerlediğine dikkati çekerek, multiparametrik prostat MR ve hedefe yönelik biyopsinin tanıda önemli avantajlar sağladığını belirtti. Atuğ, PSA testinin risk faktörlerine göre değerlendirilmesi gerektiğini, her prostat kanserinde ameliyatın zorunlu olmadığını ve düşük riskli hastalarda aktif izlemin uygulanabildiğini ifade etti.
Atuğ, bazı prostat kanserlerinin uzun yıllar yavaş seyrettiğini, bazılarının ise daha agresif davranarak çevre dokulara ve vücudun diğer bölgelerine yayılabildiğini aktardı.
Günümüzde temel yaklaşımın yalnızca kanseri erken tespit etmek olmadığını vurgulayan Atuğ, tedavi gerektirebilecek klinik açıdan önemli prostat kanserinin doğru zamanda belirlenmesinin de büyük önem taşıdığını kaydetti.
PSA testi için 50 yaşından itibaren değerlendirme öneriliyor
Prostat kanseri riskinin yaşla birlikte arttığını belirten Atuğ, ailede prostat kanseri öyküsü bulunmasının ve bazı kalıtsal genetik değişikliklerin de riski yükselttiğine işaret etti.
Erken tanıda PSA testinin önemine dikkati çeken Atuğ, 2026 Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzuna göre PSA testiyle erken değerlendirmenin genel olarak 50 yaşından itibaren başlayabildiğini bildirdi.
Ailesinde genç yaşta prostat kanseri bulunan erkeklerde değerlendirmenin 45 yaşından, BRCA2 mutasyonu taşıyanlarda ise 40 yaşından itibaren yapılmasının önerildiğini aktaran Atuğ, kontrol sıklığının kişinin PSA başlangıç değeri ve risk faktörlerine göre belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
PSA yüksekliğinin tek başına kanser anlamına gelmediğini vurgulayan Atuğ, iyi huylu prostat büyümesi ve enfeksiyon gibi durumların da bu değeri yükseltebildiğini belirtti. Atuğ, PSA sonucunun hastanın yaşı, aile öyküsü, prostat muayenesi ve gerektiğinde görüntüleme bulgularıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Multiparametrik prostat MR şüpheli odakları belirliyor
Prostat kanserinin tanısında son yıllardaki önemli gelişmelerden birinin multiparametrik prostat MR olduğunu belirten Atuğ, bu yöntemin şüpheli alanların tespit edilmesine ve biyopsinin doğru bölgeye yönlendirilmesine imkan sağladığını anlattı.
Multiparametrik MR'ın prostat bezini ve çevresindeki dokuları farklı görüntüleme parametreleriyle incelediğini aktaran Atuğ, anatomik görüntüleme, difüzyon görüntüleme ve ilaçlı görüntüleme yöntemlerinin birlikte kullanıldığını bildirdi.
Yöntemin radyasyon içermediğini ve şüpheli bölgelerin yerini belirleyerek hedefe yönelik biyopsiye imkan tanıdığını ifade eden Atuğ, bu sayede gereksiz biyopsilerin azaltılmasının ve klinik açıdan önemli kanserlerin tespit edilme olasılığının artırılmasının amaçlandığını belirtti.
PSA yüksekliği bulunan her hastaya doğrudan biyopsi yapılmadığını vurgulayan Atuğ, öncelikle kişinin risk profilinin değerlendirildiğini, uygun hastalarda MR görüntülemesinden yararlanıldığını kaydetti.
MR'da şüpheli alan görülmesi halinde MR-ultrason füzyon biyopsisi uygulanabildiğini aktaran Atuğ, bu yöntemde MR görüntülerindeki şüpheli bölgenin ultrason görüntüsüyle eşleştirilerek biyopsi iğnesinin doğrudan hedefe yönlendirildiğini anlattı.
Transperineal biyopsi enfeksiyon riskini azaltıyor
Prostat biyopsisinde kullanılan yöntemlerin de geliştiğini belirten Atuğ, transperineal biyopsinin enfeksiyon kaynaklı komplikasyonlar açısından transrektal yönteme göre avantaj sağladığını ifade etti.
Transrektal biyopside örneklerin rektum içerisinden alındığını, transperineal yöntemde ise perine bölgesinden giriş yapıldığını aktaran Atuğ, enfeksiyon riskinin azaltılması nedeniyle transperineal biyopsinin giderek daha fazla tercih edildiğini bildirdi.
Her prostat kanserinde ameliyat gerekmiyor
Prostat kanserinde tedavinin hastalığın özelliklerine ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanması gerektiğini vurgulayan Atuğ, her hastaya aynı tedavinin uygulanmasının doğru olmadığını söyledi.
Tedavi kararında kanserin risk grubu, PSA değeri, biyopsi sonucu, MR bulguları, hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve yaşam beklentisinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Atuğ, düşük riskli prostat kanseri bulunan uygun hastalarda aktif izlemin tercih edilebildiğini kaydetti.
Aktif izlemin hastayı tedavisiz bırakmak anlamına gelmediğinin altını çizen Atuğ, bu süreçte PSA testleri, klinik değerlendirmeler, MR incelemeleri ve gerektiğinde tekrarlanan biyopsilerle hastaların düzenli takip edildiğini ifade etti.
Takip sırasında hastalığın daha agresif hale geldiğini düşündüren bulgular ortaya çıkması halinde küratif tedaviye geçilebildiğini belirten Atuğ, orta ve yüksek riskli, prostatla sınırlı kanserlerde ise hastanın durumuna göre radikal prostatektomi veya radyoterapi gibi yöntemlerin uygulanabildiğini aktardı.
Sinir koruyucu robotik cerrahi yaşam kalitesini hedefliyor
Prostat kanserinin cerrahi tedavisinde uygulanan radikal prostatektomide prostat bezinin ve seminal veziküllerin çıkarıldığını belirten Atuğ, gerekli hastalarda pelvik lenf bezlerinin de ameliyata dahil edildiğini anlattı.
Ameliyatın açık, laparoskopik veya robot yardımlı yöntemlerle gerçekleştirilebildiğini kaydeden Atuğ, robotik sistemlerin cerraha ameliyat alanını üç boyutlu ve büyütülmüş görme imkanı sunduğunu ifade etti.
Prostat çevresinde idrar kontrolü ve cinsel fonksiyon açısından önemli anatomik yapıların bulunduğuna dikkati çeken Atuğ, uygun hastalarda uygulanan sinir koruyucu robotik cerrahiyle bu yapıların mümkün olduğunca korunmasının hedeflendiğini belirtti.
Robotik cerrahinin daha az kan kaybı, daha düşük kan nakli ihtiyacı, küçük kesiler ve hastanede daha kısa süre kalış gibi avantajlar sağlayabildiğini aktaran Atuğ, ameliyatın başarısında cerrahın deneyimi, doğru hasta seçimi ve uygulanan tekniğin de belirleyici olduğunu vurguladı.
Yeni tedavi yöntemleri hastaya göre planlanıyor
Prostat kanserinin tanı ve tedavisinde PSA testi, multiparametrik MR, hedefe yönelik biyopsi ve aktif izlem gibi farklı seçeneklerin bulunduğunu belirten Atuğ, gelişmiş radyoterapi yöntemleri, yeni nesil hormonal ilaçlar, genetik temelli tedaviler ve radyoligand tedavilerinin de hastalığın yönetiminde kullanıldığını kaydetti.
Özellikle ailesinde prostat kanseri bulunan erkeklerin kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Atuğ, diğer erkeklere de yaşları ve bireysel riskleri doğrultusunda PSA testi konusunda üroloji uzmanına başvurmalarını önerdi.
Atuğ, prostat kanserinde temel hedefin hastalığı doğru zamanda tespit etmek, gereksiz tedavilerden kaçınmak ve gerekli tedaviyi uygularken hastanın yaşam kalitesini mümkün olduğunca korumak olduğunu ifade etti.
